Chương 6: Tro Trấu Hun Khói Chiều

Tiếng thét thất thanh vừa dội tới, cụ Ba Hòa đã siết chặt thân gậy tre, quắc mắt nhìn về mé hạ lưu rạch Cầu Tre. Dưới bến nước, rổ bánh tét lá cẩm còn thơm phức mùi nếp mới được Tấn vội đặt lên chõng tre bên chái hè. Bác Năm Đước hất phăng chiếc khăn rằn vắt vai xuống tay, mặt mày biến sắc “Tiếng thằng Tư Tốt xóm dưới! Đi mau anh Ba, nước ròng đang cạn kiệt, trầu mà úng lá cữ này là kể như trắng tay!”

Không chút chần chừ, cụ Ba Hòa cùng Trọng Tấn và bác Năm Đước bước vội xuống bến, mở dây cột chiếc xuồng ba lá lướt nhanh theo dòng nước đỏ quạch phù sa. Ba Khiêm đứng trên bờ ngập ngừng giây lát rồi cũng xăm xăm lội xuống lòng rạch, đẩy mũi xuồng phóng đi vùn vụt. Mái dầm vung lên ràn rạt, rẽ qua những rặng dừa nước đang oằn mình dưới ngọn gió chướng se lạnh.

Cập mé liếp trầu xóm dưới, cảnh tượng hoang tàn đập ngay vào mắt cụ Ba Hòa. Từng hàng nọc cau rũ rượi, những dây trầu vốn xanh mướt nay rũ xuống như phải bỏng, mặt lá lốm đốm những quầng vàng ủng, rìa lá quăn queo rụng lả tả đầy mặt liếp. Dưới rãnh mương, dòng nước tù đọng lờ đờ không lối thoát do mấy trận mưa dầm dai dẳng của cữ tháng Tám dồn ứ lại, bốc lên mùi chua ngai ngái.

Bên bờ rào râm bụt, mấy chục người dân làng Tân Thới Nhất xúm xít quanh một gã đàn ông bận áo bà ba lụa mỡ gà, tay cầm xấp giấy bạc Con Cò phe phẩy. Đó là tên Cả Mười, tay chân thân tín của Biện Hùm bên chợ Hóc Môn. Hắn cất giọng the the ráo hoán “Tôi nói thiệt cho bà con rõ, cái thứ rầy vàng lá này lây dữ lắm, từ Bến Cát tràn qua là coi như hết phương cứu chữa! Mau mau ký tên bán đứt mấy công đất này cho ông Biện, ổng còn vớt vát cho vài chục đồng bạc dằn túi đặng dắt díu nhau đi xứ khác mần ăn. Chần chừ tới mai trầu chết rụi hết, đất thúi rễ hoang tàn, một cắc cũng hổng ai thèm ngó tới đâu đa!”

Anh Tư Tốt tay cầm cây phảng rơm rớm nước mắt, toan vung lưỡi thép chặt phăng gốc nọc trầu đầu bờ “Trời đất ơi! Ba công trầu nuôi sống cả nhà, giờ sâu rầy cắn phá thế này thì lấy gì đong gạo nộp thuế điền địa đây!”

“Dừng tay lại, chú Tư!”

Tiếng thét đanh gọn của cụ Ba Hòa vang lên giữa bờ liếp khiến anh Tư Tốt khựng phảng, giật mình quay ngoắt lại. Cụ Ba chống gậy bước lên liếp đất nhão nhoét, dáng người gầy guộc nhưng sừng sững như cây cau già vượt bão. Cụ tiến thẳng lại gốc trầu vàng vọt, không thèm liếc nhìn tên Cả Mười lấy một cái. Cụ quỳ một chân xuống bùn, ngón tay sần sùi cẩn thận nâng một chiếc lá úa lên xem xét.

Dưới nách lá và kẽ gân tơ, từng đám muội đen li ti bám dày đặc, ken đặc những con rầy mềm nhỏ xíu như hạt cát đang cựa quậy. Cụ Ba đưa đầu ngón tay miết nhẹ đám rầy, đưa lên mũi ngửi rồi vốc một nắm đất nơi cổ rễ bóp chặt. Nước bùn chua xót rịn qua kẽ tay. Cụ ngẩng đầu nhìn quanh bà con đang đứng run rẩy, ôn tồn cất giọng rành rọt “Bà con đừng có hoảng mà trúng kế phường gian manh! Trầu này hổng phải mắc dịch rầy lạ lùng chi hết ráo. Đây là chứng rầy mềm sinh sôi bởi mưa dầm dai dẳng, lại thêm mấy bờ mương bị rác rưởi bồi lấp làm nước ứ đọng, rễ trầu bị ngộp thở sinh ra thối gốc, lá mới úa vàng. Đất xứ mình ba đời nuôi trầu cau, rễ bám sâu vào phù sa mầu mỡ, sao nỡ vội đốn bỏ giao đất cho đồn điền cao su?”

Tên Cả Mười quắc mắt, gõ gõ xấp giấy bạc lên lòng bàn tay, cười khẩy “Cụ Ba nói nghe ngon ơ quá! Cụ già rồi, biết trầu cau rớt giá với dịch bệnh ghê gớm cỡ nào hổng? Có giỏi thì cụ cứu giùm cả xóm này coi, hay là nói suông đặng kéo nhau chết đói hết ráo?”Trọng Tấn bước tới chắn trước mặt ông nội, đôi mắt sáng quắc quắc nhìn thẳng vào tên tay sai “Ông Cả đừng có giở giọng xoi mói! Nội tôi làm vườn từ hồi ông còn chưa mở mắt, đất này thuộc lòng từng đường gân lá trầu. Bà con đâu có đơn độc!”

Bác Năm Đước cũng vung mạnh cánh tay hộ pháp, tiếng cười vang dội át cả tiếng gió rít qua rặng cau “Đúng đó! Anh Ba Hòa đã lên tiếng thì dân làng Tân Thới Nhất này hổng có ai sợ rầy sợ bão hết trơn. Đất của ông bà để lại, một tấc cũng hổng bán!”

Cụ Ba Hòa gật đầu nhìn chòm xóm, ánh mắt ngời lên ngọn lửa kiên định “Muốn cứu trầu, trước hết phải cứu cái rễ. Một nhà làm hổng xuể, ta phải hiệp sức vần công! Thanh niên trai tráng theo thằng Tấn với chú Năm Đước xuống mương nạo vét rong rêu, khơi thông rãnh thoát nước ra rạch Cầu Tre ngay trong buổi trưa nay, tuyệt đối hổng để nước chua ngâm chân liếp. Còn cánh phụ nữ và người già gom tro trấu thật khô, bẻ thêm lá xoan tươi giã nát trộn đều lại đây cho qua.”

Nghe lời cụ già giàu kinh nghiệm nhất vùng chỉ vẽ rành rẽ, lòng dạ anh Tư Tốt cùng bà con trong xóm bỗng chốc vững vàng như có điểm tựa ngàn cân. Anh Tư buông rơi chiếc phảng, hô lớn “Dạ! Tụi con nghe lời cụ Ba! Đi vét mương, bà con ơi!”

Tiếng hò reo hưởng ứng ran lên khắp vạt vườn, xua tan bầu không khí ảm đạm vừa bao trùm xóm nhỏ. Tên Cả Mười thấy dân làng đồng lòng thì hậm hực dậm chân, lủi thủi nhét xấp giấy bạc vô túi rồi lách qua bụi rậm chuồn thẳng.

Suốt buổi chiều đứng gió, không khí lao động trên liếp trầu xóm dưới rộn rã lạ thường. Trọng Tấn c** tr*n trùng trục, cùng thanh niên trong làng lội bì bõm dưới đáy mương sâu, hì hục xúc từng vá bùn lắng và dọn sạch cỏ dại chắn dòng chảy. Ba Khiêm lặng lẽ xắn ống quần quá gối, vác từng thúng tro trấu từ mé lò un chạy tới từng gốc nọc. Nhìn giọt mồ hôi rịn dài trên gương mặt sạm nắng của con trai đang cần mẫn lao động, khóe mắt cụ Ba Hòa khẽ giật giật niềm xúc động sâu xa.

Khi mặt trời ngả bóng về tây, rãnh mương đã thông dòng, mặt liếp trầu ráo nước dần. Cụ Ba Hòa đích thân chỉ bảo bà con chất từng đống tro trấu trộn lá xoan khô dưới đầu hướng gió của mỗi hàng liếp, rồi châm đóm lửa un khói âm ỉ.

“Nhớ un cho khói tỏa mịt mùng, hổng được để bốc cháy thành ngọn lửa nghen bà con!” Giọng cụ Ba sang sảng giữa bờ liếp. “Chất the cay nồng của lá xoan bốc theo hơi khói tro trấu sẽ xông thẳng vào từng nách lá, rầy mềm ngộp hơi rụng sạch trơn. Đợi tro nguội hẳn, lấy bùn mương phơi nỏ giã mịn rải phủ lên chân gốc đặng giữ ấm bộ rễ tơ.”

Làn khói lam chiều đặc quánh mùi tro trấu quyện cùng hương lá xoan hăng hắc bắt đầu lan tỏa ngút ngàn, bay là là trên mặt liếp trầu xanh. Khói xộc vào từng kẽ lá, từng chùm muội đen và rầy mềm rụng lả tả xuống mặt bùn non se lại. Mấy cụ già run run ngắm nhìn những đọt trầu hương dần vươn thẳng trở lại sau màn khói ấm, nét mặt rạng rỡ thở phào nhẹ nhõm.

Thế nhưng, niềm vui vừa chớm nở thì một luồng gió lạnh buốt từ đâu thình lình thốc ngược tới, thổi bạt những cuộn khói un bay tản mát. Cụ Ba Hòa giật mình ngước nhìn lên bầu trời. Phía thượng nguồn rạch Cầu Tre giáp rạch Bến Cát, mây đen vần vũ kéo về kịt đặc như mực tàu, sấm chớp rền vang từng cơn nghẹn ứ, báo hiệu một đợt nước lũ trái mùa hung hãn sắp đổ ụp xuống miệt vườn.