Chương 18: Giấy Thuế Đất Về Rương

Cụ Ba Hòa đứng chết lặng giữa gian đình làng, đôi mắt già nua ngân ngấn nước nhìn bóng con trai quỳ mọp dưới chân. Tiếng khóc nấc nghẹn ngào của Ba Khiêm hòa cùng tiếng xì xào xúc động của bà con xóm vườn chung quanh. Cụ khẽ run rẩy bước tới một bước, buông cây gậy tre sang một bên rồi khom người đưa hai bàn tay gầy guộc sần sùi đỡ lấy bả vai con trai. Bàn tay cụ ấm rực, run run đặt nhẹ lên vầng trán lấm tấm mồ hôi và vệt bụi đất của đứa con vừa tìm lại được danh dự và bản ngã lương thiện.

“Đứng dậy đi con! Đứng thẳng lưng lên!” Giọng cụ Ba trầm khàn, đứt quãng nhưng ngập tràn bao dung. “Biết quay đầu về với đất, biết đổ mồ hôi chuộc lỗi thì mầy vẫn là con của tao, là rường cột của nếp nhà này. Đứng dậy đàng hoàng trước mặt bà con chòm xóm!”

Khiêm nấc nghẹn một tiếng, gạt nước mắt gượng đứng lên. Anh ôm chặt xấp biên lai thuế đất vào lòng bàn tay chai sần, ngực phập phồng như trút được tảng đá ngàn cân đè nặng suốt mấy tháng ròng.

Ở góc bàn, Biện Hùm trơ trọi đứng giữa vòng vây của hương chức và dân làng. Mặt gã xám ngoét như chàm đổ. Dưới cái nhìn nghiêm khắc của cụ tiên chỉ làng và tiếng cười gằn đanh thép từ bác Năm Đước, gã run lẩy bẩy gom một trăm đồng bạc Đông Dương trên bàn nhét vội vào bao vải thô. Tiếng bạc va nhau khô khốc nghe bẽ bàng đến cay đắng. Chiếc gậy batoong gỗ mun bịt bạc gõ lọc cọc xuống nền gạch, gã không dám ngẩng mặt nhìn ai, lủi thủi cúi đầu bước thụt lùi ra khỏi cửa đình. Hai tên tay sai mặt mày tái mét cũng cắm đầu rảo bước theo sau, vội vã lẩn khuất vào bóng đêm mịt mùng mé bờ rạch. Từ nay, dã tâm cấu kết ngoại bang dìm giá trầu cau hòng cướp đất giao cho đồn điền cao su đã tan thành tro bụi.

Bà con lối xóm reo mừng rộn rã, tiếng vỗ tay rầm rập vang động cả mái đình cổ kính. Cụ Ba Hòa chắp tay cúi đầu tạ ơn các bậc hương chức và chòm xóm đã hết lòng tương trợ, rồi quay sang ngoắc Tấn và Khiêm “Thôi, việc làng việc nợ đã xong xuôi. Giờ cha con, ông cháu mình về nhà.”

Đêm cữ tháng Một se lạnh, gió bấc thổi ràn rạt qua rặng cau cao vút. Cụ Ba Hòa đi trước, theo sau là Ba Khiêm và Trọng Tấn xách theo chiếc tráp thiếc nhỏ chứa năm đồng bạc Đông Dương còn dư lại. Bước qua ngõ rào dâm bụt thân quen, gian nhà trên ba gian hai chái hiện ra dưới bóng cau trĩu quả.

Bước vào nhà, cụ Ba Hòa với tay lấy bao diêm, châm ngọn đèn dầu hỏa đặt trên bàn giữa. Ánh lửa vàng ấm áp bừng lên, xua đi vẻ quạnh quẽ lạnh lẽo. Cụ run run rút ba nén nhang trầm cắm sẵn trong ống tre, bật lửa châm rồi đưa hai nén cho Khiêm và Tấn. Ba con người lặng lẽ đứng trước bàn thờ gia tiên nghi ngút khói thơm.

Phía trên hương án, di ảnh của cố trưởng nam Thân Trọng Nam mỉm cười hiền hậu sau làn khói mờ. Cụ Ba Hòa ngước nhìn bài vị tổ tiên, giọng rưng rưng “Thưa ông bà tiền hiền… thưa vong linh thằng Nam… Đất tổ sáu công của nhà mình đã giữ trọn vẹn rồi. Thằng Ba Khiêm nó đã biết hối cải, lao động chân chính gom đủ tiền chuộc lại danh dự cho dòng họ.”

Ba Khiêm quỳ sụp xuống chiếu, hai tay nâng nén nhang lên ngang trán, nước mắt lại ứa ra “Anh Hai ơi… em có lỗi với anh, có lỗi với ba và thằng Tấn. Nay em xin thề trước vong linh anh, từ nay về sau em chỉ biết bám lấy mảnh vườn, chăm từng nọc trầu ngọn cau, sống trọn đạo làm con, làm chú…”

Cụ Ba Hòa vỗ nhẹ lên vai Khiêm, ánh mắt chan chứa sự tha thứ. Đợi con trai và cháu nội cắm xong nén nhang, cụ quay người bước về phía góc cột cái gian trong, nơi chiếc rương gỗ lim gia bảo vẫn nằm im lìm trên kệ gỗ. Chiếc rương sẫm màu, nơi góc nắp vẫn còn vết cạy nham nhở từ cái đêm Khiêm lầm đường lạc lối.Cụ Ba thong thả lấy chùm chìa khóa đồng giắt nơi lưng quần, tra vào ổ khóa lách cách mở nắp rương. Đáy rương lót một tấm vải điều đã ngả màu thời gian. Cụ đón lấy xấp biên lai thuế đất ba đời từ tay Khiêm. Từng tờ giấy thuế cũ kỹ ố vàng in dấu triện đỏ của quan trên, thấm đượm mồ hôi nước mắt của ba thế hệ khai hoang lập nghiệp trên dải đất Tân Thới Nhất. Cụ cẩn thận vuốt phẳng từng nếp gấp, ngắm nghía hồi lâu rồi trân trọng đặt xấp giấy vào ngay ngắn giữa đáy rương.

“Cạch.”

Tiếng chốt khóa gỗ lim sập xuống giòn tan, chắc nịch. Khoảnh khắc ấy, cụ Ba nghe buồng ngực mình nhẹ bẫng, bao nỗi thắc thỏm dồn ứ suốt bốn tháng ròng phút chốc tan biến. Vết thương lòng nhức nhối bấy lâu của gia tộc rốt cuộc đã khép miệng, trả lại sự thanh thản, vẹn nguyên cho nếp nhà.

Cụ Ba quay ra chiếc bàn tròn gỗ gõ giữa nhà, rót ấm nước chè tươi còn bốc khói nghi ngút. Khiêm ngồi xuống ghế đối diện cha, dáng vẻ bẽn lẽn nhưng đôi mắt đã ánh lên sự tự tin, cứng cỏi của người làm nông chân chính. Vết sẹo bầm tím trên bả vai anh sau đêm dầm mưa phá đập ngăn lũ cống Ba Hào giờ đã kéo da non phẳng phiu.

Bỗng ngoài sân vang lên tiếng bước chân rậm rịch quen thuộc, kèm theo tiếng cười khà khà sang sảng “Anh Ba ơi! Ngủ nghê gì nổi đêm nay chớ! Tôi đem bình trà sen sang chúc mừng anh đây!”

Bác Năm Đước bước qua bậc cửa, theo sau là Út Duyên bận chiếc áo bà ba màu xanh đọt chuối nền nã, tay bưng chiếc khay con đựng đĩa bánh bò xốp thơm lừng. Bác Năm đặt bình trà lên bàn, vỗ đùi đánh đét “Thằng Hùm lần này cút xéo khỏi xứ Tân Thới Nhất thiệt rồi anh Ba! Chòm xóm xúm lại khen thằng Khiêm với thằng Tấn nức nở. Đất vườn giữ vững, vụ trầu cưới lại trúng lớn, phen này nhà anh Ba song hỷ tới nơi rồi đa!”

Cụ Ba Hòa mỉm cười, thong thả đẩy tách nước chè sang cho người bạn nối khố “Cũng nhờ có chú Năm với bà con tổ vần công sát cánh, chớ một thân già này làm sao chống nổi lũ gian manh. Ơn nghĩa đó cha con qua ghi tạc trong lòng.”

“Ôi dào, người một rạch tắt lửa tối đèn có nhau mà anh Ba khách sáo chi!” Bác Năm cười tít mắt, rồi liếc nhìn về phía hai người trẻ tuổi, giọng bóng gió đầy ngụ ý: “Món nợ đất đai thì dứt điểm rồi, nhưng tôi thấy trong xóm còn món 'nợ duyên' lớn lắm à nghen. Mùa cưới rộn rã ngoài ngõ rồi, anh Ba tính chừng nào mới chịu mở lời cho tụi nhỏ đặng tôi còn chuẩn bị dọn dẹp buồng cau bên nhà?”

Nghe cha nói vậy, Út Duyên đỏ bừng mặt, e thẹn nép mình sau cánh cửa gỗ, hai tay xoắn chặt mép khăn rằn. Bên cạnh, Trọng Tấn gãi đầu bối rối, mặt mũi cũng ửng hồng dưới ánh đèn dầu nhưng ánh mắt lấp lánh niềm vui sướng khôn tả. Ba Khiêm ngồi bên cạnh thấy vậy cũng bật cười rạng rỡ, đưa mắt nhìn cha già như đợi chờ một lời chuẩn thuận.

Cụ Ba Hòa nhìn sang Trọng Tấn và Út Duyên đang đứng e ấp bên bậc cửa, trong lòng dâng lên một quyết định hệ trọng đã ấp ủ suốt bao năm tháng nhọc nhằn.