Chương 9: Đạo Trà Truyền Thừa

Tiếng động cơ gầm rú xé toạc không gian tĩnh lặng ven đầm Quảng Bá. Chiếc xe sang màu đen bóng lộn của Henry Lương lao vút đi, cuốn theo một làn khói khét lẹt cùng lớp bụi mờ mịt nơi ngõ nhỏ, để lại sau lưng những tiếng xua đuổi, bàn tán phẫn nộ của bà con lối xóm.

Đứng nơi hiên nhà cổ ba gian, cụ Đoàn Tuệ Trinh chậm rãi thu ánh nhìn sắc sảo từ phía cổng về. Gió hồ Tây lúc này lại hào phóng tràn qua rặng liễu, mang theo hơi ẩm nồng đượm của bùn non và hương sen thanh khiết đầu ngày, từng bước gột rửa sạch sẽ thứ mùi ete công nghiệp nhờn nhợt vừa vương vãi trên nền gạch Bát Tràng.

Bác Ba Đầm cầm cây sào tre hái sen bước tới, ngực vẫn còn phập phồng vì cơn giận “Cụ Trinh, cái ngữ gian thương trơ tráo ấy dám vác tiền đến sỉ nhục đất tổ tiên, con chỉ muốn nện cho một gậy vào lưng!”

Cụ Trinh khẽ lắc đầu, nụ cười thoáng hiện trên khóe miệng đôn hậu “Việc gì phải bận lòng vì kẻ cạn nghĩ, anh Ba. Đất có thổ công, sông có hà bá, nghề của chúng ta có trời đất và lương tri làm chứng. Cảm ơn anh cùng bà con lối xóm đã vì họ Đoàn mà đứng mũi chịu sào. Giờ thì phiền anh ra cổng dặn dò mọi người giải tán, ai về việc nấy, giữ cho xóm đầm cái vẻ thanh tịnh thường ngày.”

Bác Ba cung kính vâng dạ, lui ra ngoài khép bớt cánh cổng gỗ lim. Khoảng sân gạch dần trả lại vẻ êm ả, chỉ còn tiếng ve râm ran đầu hạ trên ngọn bàng cổ thụ.

Cụ Trinh quay sang nhìn chắt gái. Minh Khuê vẫn đứng sững bên bàn trà, đôi vai gầy hơi run lên vì những cảm xúc dồn nén, ánh mắt nhìn đăm đăm vào vệt nước xám đục đang khô dần dưới đất. Cụ bước lại gần, bàn tay gầy gân guốc ấm áp đặt nhẹ lên bờ vai thon thả của cô “Cháu Khuê, dẹp bỏ chén đĩa tạp nham đi. Rửa tay thật sạch rồi theo cụ vào gian trong.”

Minh Khuê giật mình ngước lên, bắt gặp ánh mắt trong ngần, tĩnh tại tựa hồ thu của cụ cố thì nét mặt căng thẳng bỗng chốc giãn ra. Cô nuốt khan một ngụm khí lạnh, lễ phép gật đầu “Dạ, thưa Cụ.”

Minh Khuê nhanh nhẹn mang chiếc chén sứ viền vàng vấy bẩn hóa chất của Apex đổ vào thùng sành đựng nước thải, dùng nước giếng khơi rửa sạch mặt bàn gỗ mun, rồi cẩn trọng nâng chiếc khay gỗ theo chân cụ Trinh bước qua bức rèm trúc buông lửng.

Gian ủ trà truyền thống của nhà họ Đoàn nằm nép mình ở gian chái phía đông, kín gió nhưng tuyệt đối thông thoáng. Vừa bước chân qua bậu cửa gỗ lim, một luồng không khí ấm sực, thuần khiết đã ùa tới ôm trọn lấy khứu giác. Hàng trăm vò sành cổ da chu láng bóng xếp ngay ngắn trên kệ gỗ nghiến cao sát mái ngói, tự thân tỏa ra thứ hương thơm trầm mặc tích tụ qua nhiều thập kỷ của búp trà Shan Tuyết cổ thụ quyện chặt cùng tinh dầu sen Bách Diệp ngàn cánh.

Cụ Trinh đi tới chiếc bàn con kê cạnh cửa sổ chấn song, nơi đặt chiếc ấm sa cổ da lươn màu nâu sẫm – bảo vật gia truyền bảy đời của dòng họ. Cụ đón lấy chiếc ấm từ khay trà, ngón tay nhẹ nhàng lần giở từng đường nét thô mộc, góc cạnh đã nhẵn bóng theo thời gian. Rút từ vạt áo chiếc khăn lụa tơ tằm mềm mại, cụ cẩn thận lau từng giọt nước đọng trên nắp ấm.

“Chiếc ấm sa này đã theo dòng họ Đoàn qua bảy đời người rồi đấy, cháu Khuê ạ,” giọng cụ Trinh trầm lắng, tựa như đang trò chuyện với một người bạn tri âm tri kỷ. “Nó từng cùng thân sinh của cụ chạy giặc, từng nằm dưới hầm đất qua những năm tháng bom đạn đỏ trời Hà Nội. Đất tử sa nung từ bùn non nghìn năm, qua bao thăng trầm lửa cháy vẫn trơ trơ không nứt vỡ. Trà ngon vào tay nó mới thành tinh túy, bởi bản thân chiếc ấm này đã ngậm trọn hương sen của hàng vạn tuần trà thanh bạch.”

Cụ đưa chiếc ấm rỗng ngang tầm mắt Minh Khuê, khẽ nghiêng nắp “Cháu ngửi thử xem.”

Minh Khuê ghé sát mũi, hít một hơi thật sâu. Đôi mắt cô lập tức sáng rực lên kinh ngạc “Không có một lá trà nào bên trong, mà hương sen Bách Diệp vẫn thoang thoảng như vừa hé nụ sớm nay!”

“Đấy chính là cái gốc của bách nghệ,” cụ Trinh mỉm cười, đặt chiếc ấm trở lại khay gỗ rồi hướng ánh nhìn về góc phòng, nơi lò than hoa đang tỏa ra hơi ấm dịu êm. “Trà cụ không biết nói dối, lòng người làm trà lại càng không thể gian manh. Hôm nay, mẻ trà bách diệp của mùa sen này bước vào cữ sấy cách nhiệt lần thứ tư. Cụ sẽ chỉ dạy cho cháu cách nắm bắt hơi thở của than hoa.”

Minh Khuê nghiêm trang đứng cạnh cụ bên chiếc nong tre phủ giấy bản mộc mạc. Trên mặt nong, từng lớp búp trà Shan Tuyết phủ tuyết trắng đã ngậm chặt những hạt gạo sen trắng ngà, màu lá sẫm lại nhưng cánh trà vẫn nguyên vẹn, không dập nát.

Cụ Trinh đưa bàn tay gầy gò hơ ngang miệng nong tre, cách một gang tay, rồi ra hiệu cho chắt gái làm theo:“Nghề ướp trà sen Bách Diệp Tây Hồ cần đúng một nghìn đến một nghìn bốn trăm bông sen tuyển chọn cho một cân trà. Hai mươi mốt ngày ròng rã, bảy lần vào hương và bảy lần sấy than hoa. Lần sấy thứ tư này là then chốt nhất, gọi là cữ ‘định cốt’. Búp trà đã no hương sen của ba đợt trước, giờ phải dùng nhiệt độ êm ả để khóa chặt tinh dầu vào sâu trong từng thớ lá.”

Cụ Trinh chỉ xuống đáy lò than được lót một lớp tro bếp dày dặn “Than phải là than hoa gỗ nhãn đượm lửa mà không khói. Không được để lửa l**m vội, cũng không được để nguội lạnh. Nếu non nhiệt, gạo sen sẽ ẩm mốc, làm ủng cả mẻ trà; nếu quá nhiệt, hương sen thanh thoát sẽ bay biến, chỉ còn lại vị khét đắng. Muốn biết nhiệt độ vừa hay chưa, không thể cậy vào máy móc vô hồn, mà phải dùng mu bàn tay để cảm nhận độ ấm và dùng khứu giác để nghe ngóng độ chín của hương.”

Minh Khuê chăm chú lắng nghe từng lời, đôi bàn tay thon thả khẽ đưa lên theo chỉ dẫn của cụ. Cô nhắm mắt lại, dồn hết tâm trí vào xúc giác nơi mu bàn tay và luồng hương thơm đang bốc lên dịu nhẹ.

“Ấm như da thịt trẻ thơ, hương sen thoảng vị cốm non, búp trà se mặt nhưng hạt gạo sen chưa khô giòn... Thưa Cụ, nhiệt độ lúc này chừng bốn mươi nhăm độ, vừa đúng độ ngấu ạ?” Minh Khuê khẽ thốt lên, giọng rung rung niềm xúc động khi chạm vào bí quyết nghề truyền thống.

Cụ Trinh gật đầu hài lòng, ánh mắt ánh lên niềm kiêu hãnh “Rất tinh tường. Giờ cháu cầm thanh tre gạt nhẹ, đảo đều từng lớp trà từ ngoài mép vào giữa lòng nong, rồi đậy kín lớp giấy bản phủ sáp ong tự nhiên lại. Nhẹ tay thôi, đừng làm vỡ hạt gạo sen.”

Minh Khuê cẩn trọng làm từng động tác, chuẩn xác và uyển chuyển như một nghệ nhân thực thụ. Dưới ánh sáng vàng dịu của gian phòng cổ, hai bóng người – một già một trẻ, mái tóc bạc như cước và mái tóc đen nhánh – cùng nghiêng mình bên nong trà ngát hương.

Khi lớp giấy bản cuối cùng được phủ kín, cụ Trinh khẽ vuốt mái tóc mềm của chắt gái, giọng cụ cất lên trầm ấm, chan chứa bao nỗi niềm “Cháu Khuê, người đời nay sống vội, kẻ như Henry Lương cậy tiền cậy thế, đem ete và hương liệu tổng hợp ngụy tạo mùi thơm rồi gắn mác công nghệ cao để kiếm bạc tỷ. Chúng nghĩ đồng tiền có thể đổi trắng thay đen, mua chuộc được khẩu vị của thiên hạ. Nhưng cái giả dối dù có tô vẽ lộng lẫy đến đâu, hễ gặp nước sôi lửa thật là rã rời, phơi bày bản chất giả rởm, độc hại.”

Cụ dừng lại một nhịp, đôi mắt quắc thước nhìn thẳng vào tâm can chắt gái “Đạo làm người cũng như đạo làm trà vậy. Sen Bách Diệp quý ở chỗ rễ cắm sâu dưới bùn đen lầy lội mà bông vươn lên vẫn ngát hương thanh sạch kiên trinh. Bảy đời họ Đoàn ta giữ lấy cái đầm sen này, không phải vì mảnh đất mười lăm sào đắt giá, mà vì muốn giữ lại cho mảnh đất Tràng An một giọt hương thuần khiết của đất trời. Trọng trách thế hệ thứ bảy đặt trên vai cháu, cháu có sợ gian nan sóng gió không?”

Minh Khuê siết chặt hai bàn tay còn vương hương trà, quỳ một gối xuống bên chân cụ Trinh, ánh mắt kiên định ngời sáng “Thưa Cụ cố, con hiểu rồi. Dù Apex có dùng trăm phương ngàn kế, con cũng quyết cùng Cụ bảo vệ đầm sen và danh dự bách nghệ của tổ tiên đến cùng!”

Cụ Trinh xúc động nâng chắt gái đứng dậy. Hai cụ cháu nhìn nhau, một mối liên kết tâm truyền thiêng liêng như gắn chặt lấy hai thế hệ làm trà.

“Tút... tút... tút...”

Đúng khoảnh khắc thiêng liêng ấy, chuông điện thoại trong túi áo sơ mi của Minh Khuê bỗng reo vang dồn dập, xé toạc không gian thanh tịnh của gian nhà cổ.

Minh Khuê giật mình rút điện thoại ra. Trên màn hình nhấp nháy tên Trần Đình Phong. Cô vội vàng bấm phím nhận cuộc gọi rồi mở loa ngoài “Anh Phong, có chuyện gì thế anh?”

Từ đầu dây bên kia, giọng nói vốn luôn điềm đạm, gãy gọn của vị Viện phó Viện Kiểm nghiệm bỗng trở nên gấp gáp, căng thẳng tột độ “Khuê ơi, bật tivi lên ngay đi! Apex Beverages vừa mở họp báo chớp nhoáng trên sóng truyền hình quốc gia. Chúng nó vừa tung đòn hiểm nhắm thẳng vào cụ Trinh và dòng họ Đoàn rồi!”