Chương 9: Chiếc áo Yếm Chỉ Vàng

Tiếng kim loại va chạm lách cách run rẩy trên tay Khổng Hữu Quý chìm dần vào khoảng lặng thâm nghiêm của từ đường. Cụ Khổng Tố Tâm thu ánh nhìn đăm chiêu sau cặp kính đồi mồi, khẽ nâng đầu gậy trúc bịt đồng ra hiệu cho các bậc kỳ lão lui bước. Đám đông lục tục giải tán, bóng người con thứ cũng lầm lũi khuất sau ngõ phụ, để lại gian nhà thờ phảng phất hương trầm và tiếng thở dài nặng trĩu.

Đêm về khuya, gió bấc từ cửa sông Cấm lùa qua khe liếp ràn rạt. Cụ Tâm ngồi một mình bên chiếc bàn tròn bằng gỗ gụ trong gian buồng tĩnh mịch. Ngọn đèn dầu phụng tỏa ánh sáng vàng vọt, hắt bóng lưng còng của cụ lên bức vách vôi nham nhở. Trước mặt cụ là chiếc tráp sơn son đã tróc men ở bốn góc, nơi lưu giữ những kỷ vật gia đình từ hơn nửa thế kỷ trước.

Ngón tay nhăn nheo của cụ khẽ nhấc then đồng nhỏ, mở nắp tráp. Mùi xạ hương dịu ngọt hòa cùng mùi vải vóc cũ kỹ thoảng ra, xua bớt cái giá buốt của tiết cuối đông. Từ đáy tráp, cụ cẩn trọng nâng lên một mảnh lụa điều gập vuông vắn.

Đó là chiếc áo yếm nhỏ bằng lụa Hà Đông nay đã bạc màu sương gió. Giữa ngực áo, chữ Phúc thêu nổi bằng những sợi chỉ vàng mười vẫn giữ nguyên sắc óng cam thuần khiết, lấp lánh dưới ánh đèn dầu. Ký ức năm mươi năm trước như dòng nước ấm len lỏi vào tâm can người mẹ già. Năm ấy, thằng Quý mới lên hai tuổi, mắc chứng đậu mùa sốt li bì, mười phần chết chín phần nguy. Bao nhiêu thầy lang đất Cảng lắc đầu buông tay, chỉ có cụ là thức trắng ròng rã suốt mười mấy đêm bên cánh võng, vừa đắp khăn vừa tự tay nung chảy nén vàng bốn số chín, kéo từng sợi chỉ mảnh như tơ nhện để thêu chữ Phúc che chở trên ngực con. Mỗi mũi kim đâm xuống là một lời nguyện cầu xin trời phật cho giọt máu ấy tai qua nạn khỏi.

Cụ Tâm áp bàn tay thô ráp lên vạt yếm, khóe mắt già nua ngân ngấn nước. Đứa trẻ đỏ hỏn từng cận kề cõi chết ngày nào, nay vì chút bả kim tiền phù hoa mà đang tâm đẩy cơ nghiệp ba đời vào miệng hùm miệng sói.

Tiếng dép mộc gõ khẽ ngoài bậc thềm kéo cụ về thực tại. Tấm rèm vải vén lên, Khổng Hữu Trực lặng lẽ bước vào. Trông thấy mẹ chưa yên giấc, ông khẽ khom lưng bước tới mép sập, hai tay chắp trước bụng — Bẩm mẹ, đêm đã sang canh ba, sương muối buốt lắm, sao mẹ chưa nghỉ ngơi?

Cụ Tâm không vội cất chiếc áo yếm, chỉ khẽ ngước mắt nhìn người con cả. Gương mặt chữ điền của Hữu Trực hằn sâu những nếp nhăn nhọc nhằn, đôi mắt thâm quầng còn vương vệt khói lò — Thằng Trực đấy à? Ngồi xuống đây với già này.

Hữu Trực bước đến bên chiếc ghế đẩu, nhưng không dám ngồi trọn vẹn mà chỉ ghé mép áo. Ánh mắt ông dừng lại trên mảnh lụa điều trong tay mẹ. Nhận ra chữ Phúc thêu chỉ vàng quen thuộc, sống mũi người đàn ông luống tuổi bỗng cay xè. Ông sụp quỳ xuống nền gạch, giọng nghẹn ngào — Con bất tài, con có tội với mẹ, có tội với vong linh thầy nơi chín suối. Suốt mấy năm qua, thấy chú Quý buôn bè thua lỗ, con cứ nghĩ máu chảy ruột mềm, cắn răng trích tiền xưởng bù vào để êm ấm cửa nhà, giấu không cho mẹ biết. Con cứ tưởng bao bọc như thế là giữ được tình anh em, ngờ đâu lại dung dưỡng thói tham lam, đẩy chú ấy vào bước đường lầm lạc thế này...

Cụ Tâm đặt bàn tay gầy guộc lên bờ vai rộng dày của con trai. Hơi ấm từ lòng bàn tay người mẹ truyền qua lớp áo vải thô — Thằng Trực, đứng lên con. Già này không trách lòng hiếu đễ của con với em. Con nhẫn nhịn nhận hết lỗi lầm trước họ tộc ban chiều, già này nhìn thấu cả. Nhưng con phải nhớ, nuông chiều cái sai không phải là bảo bọc, mà là châm thêm củi vào lò lửa thiêu rụi chính người thân của mình.

Hữu Trực cúi đầu lắng nghe, hai giọt nước mắt lăn dài trên gò má sạm đen:— Con hiểu rồi thưa mẹ. Chiều nay giao chùm chìa khóa kho lớn cho chú Quý, lòng con như dao cắt. Con chỉ sợ mưu mô của bọn buôn Tây làm hoen ố thanh danh họ Khổng...

Cụ Tâm lắc đầu, ánh mắt sau tròng kính đồi mồi trở nên đanh thép, sáng quắc — Vàng mười phải qua lửa đỏ ngàn độ mới tôi luyện được tấm lòng chân thật, ngọc thô có mài giũa mới lộ sắc trong. Cơ nghiệp họ Khổng dựng từ đôi bàn tay trắng, đâu dễ bị vài nén chì bẩn thỉu làm cho lung lay. Thằng Quý lầm đường vì lòng đố kỵ và bả phù hoa, nhưng giọt máu họ Khổng chảy trong người nó vẫn còn đó. Già này đưa chìa khóa cho nó là để nó bước nốt bước cuối cùng vào cái bẫy do chính nó giăng ra, có thế mới thức tỉnh được lương tri của nó.

Cụ dừng lại một nhịp, cẩn trọng gập chiếc áo yếm nhỏ đặt lại vào tráp sơn son rồi quay sang Hữu Trực, giọng dặn dò rành rọt từng tiếng — Ngày mai, con hãy xuống xưởng rèn góc sau, đích thân chọn thanh thép nguội tốt nhất, mài bén một chiếc kìm bấm góc thật đanh. Chuẩn bị sẵn sàng trong tay áo, đợi đến ngày đại lễ mừng thọ.

Hữu Trực khẽ giật mình, ngước nhìn mẹ — Mẹ muốn bấm góc thử vàng trước mặt họ tộc sao?

— Phải. Bấm một đường khía sâu để lộ thớ kim loại bên trong, rồi đưa vào Hòm Kính Thấu Quang. Ánh sáng hội tụ không biết nói dối, nhiệt quang nung chảy chì xám chứ chẳng thể làm hoen ố vàng mười. Già này muốn toàn thể bạn hàng và dòng tộc thấy rõ đâu là ngọc, đâu là bùn.

Hữu Trực siết chặt hai bàn tay thô ráp, cúi đầu lĩnh mệnh — Con xin vâng lời mẹ dặn. Con sẽ tự tay mài chiếc kìm thép ấy thật chuẩn xác.

Đúng lúc ấy, một vệt chớp xé rách màn đêm đen đặc ngoài song cửa. Vài khắc sau, tiếng sấm đầu mùa từ phía cửa biển Cửa Cấm vọng lại ầm ì, báo hiệu một đợt gió độc đang tràn về bến cảng.

Tiếng bước chân dồn dập kèm theo tiếng thở hổn hển ngoài ngõ cắt ngang không khí tĩnh mịch. Tấm liếp bật mở, người gia nhân giữ cổng hớt hải lao vào, áo ướt đẫm sương đêm, mặt mày tái mét quỳ rạp dưới đất — Bẩm cụ lớn! Bẩm ông Cả! Ngoài cổng xưởng... có biến lớn rồi ạ! Xe tải của hãng buôn Bernard vừa rầm rộ chở toàn bộ các kiện hàng lớn tới, ông Hai đang đích thân mở toang cửa kho đón hàng vào ngay trong đêm!