Chương 8: Sóng Dậy Giữa Từ đường

Bàn tay thô ráp của Khổng Hữu Trực siết chặt lấy chiếc kìm gắp than, khớp xương ngón tay trắng bệch. Tiếng đập bàn chát chúa cùng lời hạch tội gay gắt của các bậc trưởng thượng vẫn còn ong ong bên tai — Hữu Trực! Anh giải thích thế nào về món nợ thâm hụt hàng vạn đồng trong sổ kho hả? Gia quy ba đời đâu thể để anh làm tiêu tán thế này!

Khói hương trầm trên bàn thờ tổ nghề cuộn xoáy ngột ngạt. Hữu Trực đứng giữa gian từ đường, chiếc áo cánh vải thô nhuộm nâu sồng còn vương bụi than lò đúc. Trước mặt ông, trên chiếc sập gụ khảm xà cừ, ba vị kỳ lão râu tóc bạc phơ đang giận dữ gõ batoong xuống nền gạch Bát Tràng. Bên cạnh họ, Khổng Hữu Quý đứng thẳng lưng trong bộ âu phục dạ xám phẳng phiu, tay cầm xấp sổ bìa da đóng gáy vải, ánh mắt sắc lạnh lóe lên từng tia kích động.

— Thưa các bậc tôn trưởng, thưa mẹ! — Hữu Quý cao giọng, từng lời rành rọt như đinh đóng cột. — Tiệm Khổng Phát muốn đứng vững ở đất cảng Hải Phòng này thì sổ sách phải phân minh. Anh cả giữ kho lớn ba mươi năm, cậy công quạt bễ đúc vàng mà xem nhẹ việc ghi chép ngân quỹ. Ba năm qua, chỉ riêng khoản mua phôi đồng và nhập than củi đước từ mỏ đã đội giá lên gấp ba. Hàng ngàn đồng Đông Dương bốc hơi không vết tích, vàng nén nhập kho thì hao hụt! Lối quản lý lỏng lẻo, cổ hủ ấy sao theo kịp thời cuộc? Nếu không chấn chỉnh, e rằng ngay trong lễ mừng thọ của mẹ, tiệm vàng họ Khổng sẽ trở thành trò cười cho cả xứ Bắc!

Hữu Trực sững sờ. Ông nhìn trân trân vào xấp giấy tờ Quý vừa ném xoạch xuống mặt sập. Những trang sổ mở toang, nét mực tím quen thuộc rành rành từng khoản mục: chuyến hàng than đước chìm thuyền ở bến Đò Hàn, lô phôi quặng vỡ nợ bên mỏ Uông Bí…

Tim Hữu Trực thắt lại, lồng ngực như bị ai giáng một búa tạ. Đó chẳng phải là những lần chính Hữu Quý lén lút dốc vốn làm ăn riêng rồi vỡ nợ, chạy về xưởng đúc quỳ gối van xin anh cả cứu giúp hay sao? Khi ấy, Quý nắm chặt tay ông mà khóc lóc, thề thốt nếu mẹ biết chuyện ắt sẽ đuổi khỏi cửa, xin anh giấu giếm cho qua. Vì thương đứa em dại dột, vì sợ mẹ già hao tâm tổn thọ, ông đã cắn răng trích từng đồng tiền công ròng rã mấy mươi năm, bán cả đôi vòng xuyến vàng tư trang của vợ quá cố để âm thầm bù vào các lỗ hổng ấy.

Vậy mà giờ đây, từng vết thương do chính tay Quý gây ra lại bị gã tước đoạt làm lưỡi dao quay lại đâm thẳng vào ngực anh ruột.

— Chú Quý… — Cổ họng Hữu Trực nghẹn đắng, thanh âm thốt ra khản đặc. — Những khoản tiền ấy… chú thật sự không nhớ rõ căn nguyên từ đâu ra sao?

Hữu Quý thoáng giật mình, ánh mắt chột dạ đảo vội sang hướng khác. Nhưng vẻ bối rối chỉ thoáng qua trong chớp mắt. Gã lập tức siết chặt quai đồng hồ tay, mặt đanh lại — Tôi chỉ biết nhìn vào giấy trắng mực đen! Chữ ký thủ kho là của anh cả, con dấu triện đồng là do anh nắm giữ. Anh đừng tìm cớ thoái thác!

Tiếng xì xào trong từ đường bỗng chốc râm ran như ong vỡ tổ. Vị kỳ lão ngồi ghế trưởng tộc vuốt chòm râu bạc, cau mày trách móc — Hữu Trực, xưa nay chúng ta tin anh chí công vô tư, giữ tròn nề nếp. Nhưng chứng cứ rành rành thế này, anh ăn nói làm sao với tổ tiên? Anh Hai nó nói đúng, thời buổi giao thương với người Tây, chữ tín bạc tiền lỏng lẻo là mất cả cơ nghiệp!

Hữu Trực chao đảo. Ông đưa mắt nhìn lên gian thờ. Bên cạnh sập gụ, cụ Khổng Tố Tâm đang ngồi tĩnh lặng trên chiếc ghế trắc đen. Mái tóc cụ bạc trắng như cước, vóc dáng gầy guộc chìm trong tà áo dài lụa the thẫm màu cài khuy ngọc bích. Những ngón tay xương xẩu của cụ đang chậm rãi lần từng hạt trầm hương. Nét mặt người mẹ già đượm vẻ căng thẳng, hàng lông mày nhíu lại đầy âu lo, nhưng đôi mắt sau gọng kính đồi mồi mỏng vẫn sâu thẳm, nhìn thấu tâm can từng đứa con.

Chỉ cần một câu nói, Hữu Trực có thể vạch trần toàn bộ sự thật. Ông có thể nói rõ từng đồng bạc hao hụt đều đổ vào miệng túi phù hoa của Hữu Quý, có thể vạch trần thói trăng hoa, đua đòi buôn lậu của em trai trước cả họ tộc.

Nhưng nếu làm vậy, danh dự của Hữu Quý sẽ tan thành tro bụi. Chú ấy sẽ bị đuổi khỏi gia tộc, mang tội bất hiếu bất đễ trước thiên hạ. Quan trọng hơn cả, trái tim của mẹ già tám mươi sáu tuổi làm sao gánh nổi nỗi đau cốt nhục tương tàn ngay trước thềm đại lễ mừng thọ?Hữu Trực hít sâu một hơi. Lồng ngực ông ran rát mùi khói lò quen thuộc, cay xè nơi khóe mắt. Ông khẽ khom lưng, hai đầu gối chạm xuống nền gạch Bát Tràng lạnh ngắt, dập đầu trước hương án và mẹ già — Bẩm các bậc tôn trưởng, bẩm mẹ… Con là phận con trưởng, trông coi lò đúc và xưởng kho suốt mấy mươi năm qua. Sổ sách ghi chép sơ sài, hao hụt thất thoát không minh bạch… tất cả là do con vụng về, quản lý lỏng lẻo mà nên. Con xin nhận hết mọi lỗi lầm về mình. Xin họ tộc trách phạt, chớ phiền lòng đến mẹ con.

Hữu Quý đứng bên cạnh thở phào một hơi kín đáo, khóe môi khẽ giật giật.

Nhưng không gian từ đường bỗng chốc lặng ngắt khi tiếng gậy trúc bịt đồng của cụ Tố Tâm gõ nhẹ xuống sàn gạch.

“Cốc!”

Thanh âm không lớn nhưng uy nghiêm, đanh thép tựa tiếng chuông đồng, dẹp tan mọi tiếng xì xào bàn tán của các bậc kỳ lão. Cụ Tâm từ từ đứng dậy. Ánh mắt cụ lướt qua Hữu Trực đang quỳ mọp dưới đất, rồi dừng lại trên gương mặt đang lộ vẻ đắc ý của Hữu Quý.

— Đủ rồi! — Cụ Tâm cất giọng khoan thai mà chấn động cả gian phòng. — Trước bàn thờ tổ nghề, gia quy họ Khổng không phải nơi để các con tranh giành, đay nghiến máu mủ. Thằng Trực nhận lỗi quản lý vụng về, tội ấy già này ghi nhận.

Cụ quay sang nhìn các vị kỳ lão, chắp tay tạ lỗi rồi dõng dạc tuyên bố — Đại lễ mừng thọ tám mươi sáu tuổi của già này chỉ còn bốn ngày nữa. Tiệm vàng Khổng Phát cần giữ vững thanh danh và chuẩn bị ngân khố tiếp đón quan khách bốn phương. Nay thằng Quý nhạy bén việc sổ sách tân thời, già này tạm thời chấp thuận giao chùm chìa khóa kho lớn cho con trông coi việc kiểm kê hàng hoá trước thềm đại lễ.

Hữu Quý nghe vậy, hai mắt sáng rực lên, vội cúi rạp người — Tạ ơn mẹ đã soi xét minh bạch! Con xin đem hết tài sức…

— Khoan đã! — Cụ Tâm ngắt lời, giọng nói đanh lại như thép nguội. — Giao chìa khóa nhưng gia pháp không đổi. Mọi hòm vàng, thỏi nén từ ngoài nhập kho lớn trong bốn ngày này bắt buộc phải dán giấy niêm phong nghiêm ngặt, có đủ dấu triện của thủ kho và chữ ký hai anh em. Ngày đại lễ mừng thọ, đích thân già này sẽ mở niêm phong kiểm định từng nén vàng trước mặt toàn thể họ tộc và quan khách. Nếu có nửa hoa chì sai lệch, kẻ đứng tên coi kho sẽ bị khai trừ khỏi gia phả, tống giao quan nha xử lý!

Lời răn dạy sắt đá khiến Hữu Quý rùng mình, nụ cười trên môi gã cứng đờ lại.

Hữu Trực lặng lẽ rút chùm chìa khóa bằng đồng thau nặng trịch vừa mang theo từ cột cái xưởng đúc. Những chiếc chìa khóa đã mòn nhẵn dấu tay ông qua ba mươi năm mưa nắng, sáng bóng như tấm lòng trung hậu của người thợ cả. Ông đứng dậy, hai tay nâng chùm chìa khóa trao cho em trai.

Cầm chùm chìa khóa kho lớn trong tay, cảm nhận sức nặng lạnh ngắt của kim loại, Hữu Quý khẽ nhếch mép đắc thắng. Tâm nguyện bao năm thâu tóm ngân quỹ cuối cùng đã nằm trọn trong lòng bàn tay. Thế nhưng, khi ngước mắt lên và chạm phải ánh mắt của Hữu Trực — ánh mắt đượm buồn, xót xa mà bao dung vô hạn của người anh cả vừa cắn răng gánh tội thay mình — bàn tay Hữu Quý bỗng run lên bần bật, chùm chìa khóa đồng va vào nhau lách cách rợn người.