Chương 5: Bảo Vật Ba Mươi Năm

Mùi khói trầm vấn vương quanh hương án cổ kính khiến gian từ đường càng thêm thâm nghiêm, tịch mịch. Cụ Khổng Tố Tâm chầm chậm rút ba nén hương trầm từ chiếc ống ngọc, quẹt một que diêm đỏ, khẽ c*m v** chiếc lư đồng thau hình nghê vờn ngọc. Làn khói xanh mảnh dẻ uốn lượn bay lên, hòa cùng ánh sáng vàng vọt từ ngọn đèn dầu lạc leo lét, soi rọi lên chiếc rương gỗ mun nẹp đồng phủ lớp bụi mờ nơi góc khuất.

Cụ Tâm chống cây gậy trúc tiến lại gần, khom lưng rút dải khăn lụa gạt đi lớp bụi dày ba mươi năm lưu cữu. Bàn tay nổi đầy gân xanh lần tìm chiếc chìa khóa đồng cổ xưa giấu sâu dưới đế tượng tổ nghề, tra nhẹ vào ổ khóa. Một tiếng “cách” khô khốc vang lên giữa đêm khuya. Cụ Tâm hít sâu một hơi, hai bàn tay run rẩy nhưng cẩn trọng nâng chiếc Hòm Kính Thấu Quang ra khỏi lòng rương.

Chiếc hòm làm bằng gỗ mun tuyết đen nhánh, các góc bịt đồng đỏ chạm khắc hoa văn mây cuộn tinh vi. Cụ đặt chiếc hòm lên sập gỗ gụ giữa gian phòng, ngón tay già nua miết nhẹ qua từng then cài.

Ký ức ba mươi năm trước bỗng chốc dội về rõ nét như mới hôm qua. Thuở ấy, phụ thân của cụ – bậc đại sư kim hoàn nức tiếng xứ Bắc – đã cùng cụ thức ròng rã bao đêm đông để hoàn thành cơ chế kỳ diệu này. Bên trong buồng tối gỗ mun là cả một hệ thống gương đồng tráng bạc phản chiếu đặt nghiêng theo góc độ chuẩn xác, dẫn hướng ánh sáng đi qua cụm thấu kính thạch anh nguyên khối được mài tay tỉ mẩn. Phụ thân từng nghiêm giọng dặn dò: “Kim loại đặc vốn chắn sáng hoàn toàn, mắt phàm chỉ thấy lớp vàng láng bóng bên ngoài. Muốn soi thấu tim đen phường gian lận, trước hết phải dùng kìm bấm rạch một vết khía sâu ở góc thỏi vàng để lộ thớ kim loại cốt lõi. Dưới chùm sáng tự nhiên hội tụ cao độ qua thấu kính, nhiệt quang sinh ra cực lớn. Vàng ròng bền bỉ chịu lửa ngàn độ sẽ giữ nguyên sắc óng cam, còn chì non chỉ hơn ba trăm độ ắt phải xì rộp, tiết xỉ đen mà đền tội”.

Đang miên man theo dòng hồi ức, cụ Tâm bỗng nghe thấy tiếng bước chân rón rén sau lưng. Tiếng cánh cửa gỗ khẽ kẽo kẹt mở ra, mang theo một làn gió bấc buốt xương.

— Bà nội…

Khổng Thùy Dung khẽ khàng bước vào, hai tay cẩn thận khép chặt then cài phía sau. Nàng mặc chiếc áo ngũ thân màu lam nhạt, gấu áo vương chút bụi than xưởng đúc, mái tóc búi gọn để lộ gương mặt thanh tú đượm vẻ lo âu. Nàng bước lại gần sập gụ, chìa ra một mảnh vải lụa điều mở hé — Cháu thấy trong từ đường còn sáng đèn nên sang xem bà thế nào. Bà ơi, đây là mẩu phoi kim loại xám xịt cháu giũa được từ góc thỏi vàng mười lạng giấu dưới gầm bàn xếp khuôn bên xưởng phụ ban nãy. Chú Hai cùng gã Bá Phán lén chở hai hòm về lúc nửa đêm. Mùi xỉ nồng nặc lắm bà ạ.

Cụ Tâm đón lấy mảnh vải, ngón tay khẽ miết qua mẩu kim loại xám xịt mềm oặt. Đôi mắt sau cặp kính đồi mồi khẽ chớp động. Nhìn đôi mắt sáng ngời thông tuệ cùng những ngón tay thon dài khéo léo của đứa cháu gái, cụ khẽ gật đầu, cất giọng trầm ấm mà trang nghiêm — Dung này, ngồi xuống đây với bà. Đêm nay, bà giao lại cho cháu một việc hệ trọng của cả dòng họ.

Thùy Dung ngoan ngoãn quỳ xuống mép chiếu hoa, chăm chú nhìn chiếc hòm gỗ mun kỳ lạ đặt trên bàn. Cụ Tâm chỉ tay vào từng bộ phận bên trong:— Đây là chiếc Hòm Kính Thấu Quang mà cụ cố cháu và bà cùng làm ra từ ba mươi năm trước. Đời thợ kim hoàn họ Khổng giữ trọn thanh danh là nhờ ngọn đèn gia phong soi rọi tim óc, nhưng cũng cần chiếc hòm này để vạch trần gian dối. Người ngoài tưởng nó soi xuyên qua sắt đá bằng phép thuật, nhưng kỳ thực là mượn ánh sáng tự nhiên để phát tán nhiệt lượng vào sâu bên trong vết khía. Cháu có đôi bàn tay mài ngọc khéo léo, lại hiểu đạo lý nếp nhà, từ đêm nay bà sẽ truyền thụ toàn bộ bí kỹ này cho cháu.

Thùy Dung mở to mắt nhìn các khớp xoay bằng đồng thau và cụm thấu kính tròn dẹt trong suốt, giọng trong trẻo xúc động — Cháu đội ơn bà. Cháu nhất định dốc lòng học hỏi, giữ gìn cơ nghiệp của thầy và của bà, không để kẻ xấu làm ô uế thanh danh họ Khổng.

Hai bà cháu bắt đầu soi xét từng chi tiết. Cụ Tâm xoay nhẹ chiếc núm vặn bằng đồng đỏ bên hông buồng tối, nhưng các khớp xoay đã rít lại sau ba mươi năm nằm im trong góc khuất. Khi cụ Tâm gạt nhẹ tấm chắn phía trên, ngọn đèn dầu hắt qua thấu kính thạch anh chủ lực chỉ phát ra một đốm sáng mờ nhạt, méo mó trên mặt khay đồng.

Thùy Dung cúi sát mặt nhìn, tinh ý thưa — Bà ơi, thấu kính chủ lực này dường như đã bị lệch tiêu cự rồi. Mặt đá thạch anh cũng bám một lớp màng ố mờ dày đặc vì hơi ẩm năm tháng. Nếu không mài bóng lại và chỉnh lại trục xoay đồng, luồng sáng sẽ bị tán xạ, không thể nào hội tụ đủ nhiệt lượng để nung xì rộp lõi chì bên trong thỏi vàng được.

Cụ Tâm khẽ thở dài, nhưng ánh mắt ánh lên vẻ kiên định — Đúng vậy. Muốn ngọn lửa quang minh thiêu rụi tà tâm của kẻ gian, kính này phải sáng như gương thu thủy. Cháu hãy sang xưởng lấy cho bà bột mài mịn hạt và một chút dầu trẩu tinh khiết. Chúng ta còn bốn ngày trước lễ mừng thọ. Trong bốn ngày này, hai bà cháu phải mài bóng từng tấc kính, cân chỉnh lại tiêu cự cho thật chuẩn xác.

Thùy Dung dạ khẽ một tiếng, vừa toan đứng dậy thì bỗng giật mình khựng lại.

Dưới ánh trăng mờ chiếu qua khung cửa sổ chữ thọ dán giấy bản của gian từ đường, một bóng đen cao gầy lướt vội qua thềm hiên. Ngay sau đó, ngoài bụi cây rậm rạp vang lên một tiếng “rắc” giòn tan của cành ngô đồng bị giẫm gãy, xé toạc màn đêm tĩnh mịch. Hai bà cháu đưa mắt nhìn nhau, nhận ra hành tung bí mật nơi từ đường đã lọt vào tầm mắt của kẻ gian rình rập.