Chương 18: Chân Lý Vàng Mười

Khổng Hữu Trực nhìn chằm chằm vào bóng lưng run rẩy vì giận dữ của Bernard Durand. Tiếng đe dọa mang lính khố đỏ từ tòa Lãnh sự tới phong tỏa tiệm vàng vẫn còn vang vọng giữa đại sảnh, khiến mấy người thợ trẻ đứng nép bên cột cái không khỏi tái mặt. Nhưng Hữu Trực không hề nao núng. Ông bước lên một bước dài, vóc dáng đậm đà như tảng đá hoa cương chắn ngang lối ra vào, bàn tay thô ráp chai sạn vì mấy mươi năm cầm bễ gõ búa chầm chậm đặt lên thành chiếc bàn nghênh tân bằng gỗ lim.

— Ông Durand khoan hãy bước chân ra khỏi ngưỡng cửa này! — Giọng Hữu Trực vang lên sang sảng, từng âm sắc bộc trực mà đanh thép nén chặt cả gian phòng. — Tiệm Khổng Phát mở cửa giao thương đàng hoàng, chẳng việc gì phải phiền ông nhọc công chạy đi tìm quan Chánh thanh tra. Người của tòa Lãnh sự và đại diện chính quyền thành phố, mẹ tôi đã cho người đánh tiếng mời từ sớm, hiện đã đến trước thềm rồi đó!

Lời nói vừa dứt, bên ngoài hiên rộn rã tiếng giày da nện côm cốp trên nền gạch Bát Tràng. Hai người đàn ông mặc âu phục trắng thắt cà vạt lụa chỉnh tề, khoác áo bành tô dạ sải bước đi vào, phía sau là viên thư ký người bản xứ ôm cặp da dày cộp. Người đi đầu trạc ngũ tuần, ria mép cắt tỉa cẩn thận, ánh mắt sắc sảo nhìn lướt qua đám đông kỳ lão nội tộc rồi dừng lại trên chiếc Hòm Kính Thấu Quang sừng sững giữa luồng nắng giếng trời. Đó chính là Pierre Morand, Chánh thanh tra tư pháp của tòa Lãnh sự Pháp tại Hải Phòng, cùng viên đại diện Thương chính thành phố.

Bernard Durand khựng lại, đôi mắt lộ rõ vẻ kinh ngạc tột độ. Gã toan mở miệng thanh minh trước, nhưng cụ Khổng Tố Tâm đã khoan thai gật đầu ra hiệu. Nhận ánh mắt tin cậy từ mẹ già, Hữu Trực tiến lên phía trước, chắp tay chào quan khách rồi đĩnh đạc cất lời — Thưa quan Chánh thanh tra và quý quan Thương chính. Hôm nay ngày lành mừng thọ tám mươi sáu tuổi của mẹ già tôi, tiệm Khổng Phát chẳng ngờ lại đón nhận một phen sóng gió lớn. Hãng Viễn Đông của ông Durand đây đem hai trăm nén vàng thỏi nhập kho, viện cớ hợp đồng thương mại để ép tiệm chúng tôi nhận nợ khống hai vạn đồng Đông Dương. Song, vàng vào đất họ Khổng thì phải theo quy chuẩn kim hoàn xứ này: vàng thật không sợ lửa soi!

Viên Chánh thanh tra nheo mắt nhìn sang Durand đang đứng bất động, đoạn quay lại hỏi Hữu Trực bằng tiếng Pháp rành rọt, được viên thư ký dịch ngay sang tiếng Việt — Ông Khổng, tòa Lãnh sự bảo hộ quyền tự do thương mại của công dân mẫu quốc, nhưng cũng giám sát ngặt nghèo luật ngạch buôn bán vàng bạc tại thương cảng. Các ông có bằng chứng gì để chối bỏ giao kèo đã ký kết?

— Bằng chứng nằm ngay trên chiếc khay đồng này, thưa ngài! — Hữu Trực bình tĩnh chỉ tay vào nén vàng mười lạng dập nổi hình mỏ neo đang nằm phơi mình dưới đáy Hòm Kính Thấu Quang.

Ông bước tới chiếc tráp mun, cẩn trọng nâng tập hồ sơ biên bản giám định cùng tờ hoa tiêu bến Sáu Kho do con gái Thùy Dung ghi chép tỉ mỉ, hai tay trình lên trước mặt quan Chánh thanh tra. Từng trang giấy ghi rõ khối lượng hao hụt nửa đồng cân trên mỗi thỏi mười lạng, dấu triện mỏ neo đỏ và vết mực tím gian lận. Chưa dừng lại ở đó, Hữu Trực cầm chiếc kìm thép nguội trong tay áo ra, rành rọt giải thích cơ chế thử vàng — Nghề kim hoàn chúng tôi lấy mắt nhìn, tay cân, lửa thử làm gốc. Khi kìm bấm khía một vết sâu vào góc phôi, dưới luồng quang nhiệt ngưng tụ từ thấu kính thạch anh thiên nhiên của chiếc Hòm Kính gia truyền này, vàng ròng nguyên chất chịu được nhiệt lượng ngàn độ vẫn giữ sắc óng cam thuần khiết. Nhưng chì chỉ cần hơn ba trăm độ là sôi rộp. Xin ngài đích thân ghé mắt nhìn vào vết khía!Quan Chánh thanh tra tò mò bước tới mép buồng tối của Hòm Kính Thấu Quang. Dưới vệt sáng rực rỡ gom nhỏ như hạt đậu rọi thẳng vào góc thỏi vàng, lớp chì xỉn màu bên trong vẫn còn đang sủi bọt, tỏa mùi khét lẹt vương trên mặt gương bạc. Cạnh đó, mẩu phoi kim loại xám xịt lấy từ xưởng phụ nung rộp lộ rõ vỉa chì đen ngòm cũng được đặt đối chứng trên khay đồng.

Sắc mặt viên Chánh thanh tra đanh lại. Ngài quay phắt sang nhìn Bernard Durand, giọng nói lạnh như băng tuyết — Durand! Ngươi giải thích thế nào về những thỏi kim loại độn chì này? Quy chế thương chính thuộc địa năm 1920 quy định rõ: mọi hành vi lưu thông vàng thỏi pha tạp chất gian lận nhằm trục lợi đều bị coi là trọng tội phá hoại trật tự lưu thông tiền tệ và lừa đảo thương mại!

— Thưa… thưa ngài Chánh thanh tra, tôi… tôi không hề hay biết! — Durand ấp úng, mồ hôi túa ra đầm đìa trên trán, bàn tay nắm chặt cây batoong run rẩy bần bật. — Đây là do đám thợ phu bản xứ bến Sáu Kho…

— Đám thợ bến Sáu Kho đã có kẻ đứng ra tự thú trước toàn thể kỳ lão và bà con lối xóm rồi! — Hữu Trực cất giọng đanh thép cắt ngang lời ngụy biện. — Tên Trần Bá Phán đã cúi đầu nhận tội nhận tiền của ông để đúc lõi chì dập mỏ neo, toan dùng bản hợp đồng cài bẫy chữ Pháp để siết sản nghiệp ba đời của chúng tôi. Một bên là vàng mười giữ tín nghĩa, một bên là chì bẩn dối trá, lẽ nào luật pháp công minh lại dung túng cho phường lừa đảo?

Viên đại diện Thương chính bên cạnh lật giở từng trang hóa đơn nhận hàng, khẽ lắc đầu rồi ghé tai thì thầm với Chánh thanh tra Morand. Sau một thoáng suy xét nghiêm cẩn, viên Chánh thanh tra nghiêm giọng tuyên bố — Chiểu theo bằng chứng nhiệt quang không thể chối cãi và lời khai của nhân chứng, tòa Lãnh sự xác nhận toàn bộ hai trăm nén vàng thỏi mang nhãn hiệu hãng Viễn Đông là kim loại giả mạo quy chuẩn. Bản giao kèo nợ khống hai vạn đồng Đông Dương được lập trên hành vi lừa đảo có tổ chức, chính thức bị hủy bỏ vô điều kiện! Bernard Durand, hãng buôn của ngươi bị đình chỉ giấy phép giao dịch kim hoàn tại cảng Hải Phòng, đồng thời phải nộp phạt ngân khố và bồi thường danh dự cho tiệm Khổng Phát theo đúng luật định!

Một tiếng thở phào nhẹ nhõm như làn gió ấm lan khắp sảnh đường. Các cụ kỳ lão nội tộc vuốt chòm râu bạc, ánh mắt nhìn Hữu Trực chan chứa niềm kính phục và tự hào.

Bernard Durand chết lặng giữa sảnh. Cây batoong trong tay gã buông thõng chạm xuống nền gạch kêu một tiếng khô khốc. Trước ánh nhìn khinh bỉ của hàng trăm con người đất Cảng, gã ngoại bang trơ tráo chỉ biết bẽ bàng cúi đầu nhận phán quyết, lúng túng ký vào biên bản xử phạt của sở Thương chính rồi lủi thủi quay lưng bước từng bước nặng nề ra ngõ.

Hữu Trực đứng bên bậu cửa, dõi mắt nhìn theo bóng dáng thất thểu của tên thương nhân ngoại bang lủi thủi khuất dần nơi góc phố Cầu Đất mù mịt bụi xe. Gió bấc cuối đông thổi lùa qua mái ngói rêu phong, mang theo hơi thở mặn mòi quen thuộc của sóng biển thương cảng. Hữu Trực chầm chậm cúi xuống, siết chặt bàn tay thô ráp nứt nẻ của mình. Bàn tay người thợ rèn vàng mấy mươi năm cầm bễ gõ búa, từng chịu bao vết bỏng của than hồng và vết cứa của kim loại, giờ đây ấm sực lên lạ thường. Ông quay nhìn mẹ già đang mỉm cười đôn hậu bên hương án tổ tiên, ngực trào dâng niềm xúc động thiêng liêng khi cảm nhận trọn vẹn sức mạnh uy nghiêm của nếp nhà và đạo lý cha ông đời đời truyền lại.