Chương 16: Áo Yếm Lụa điều

Mùi tro chì nồng nặc bốc lên từ buồng tối của hòm kính xộc thẳng vào cánh mũi Khổng Hữu Quý, cay xè và buốt nhói như hàng ngàn mũi kim châm. Trước mắt hắn, vệt kim loại đen ngòm loang lổ trên mặt gương tráng bạc như một vết nhơ không thể gột rửa. Những tiếng xì xào, tiếng chỉ trích chát chúa của các bậc kỳ lão cùng ánh mắt sắc lẹm từ bạn hàng bốn phương bủa vây lấy hắn tứ phía.

Hai đầu gối Hữu Quý nhũn ra, mất hết sức lực. Hắn khuỵu phịch xuống nền gạch Bát Tràng lạnh ngắt, hai tay run lẩy bẩy bấu chặt vào gấu quần dạ xám. Nỗi nhục nhã ê chề như cơn triều dữ dội cuốn phăng đi mọi vẻ chải chuốt, hào hoa bấy lâu. Cảnh cửa ngục sắt tăm tối của tòa Lãnh sự, tiếng xích xiềng leng keng và bản án đày ải nơi Côn Đảo bỗng chốc hiện lên rõ mồn một trong tâm trí khiến hơi thở hắn nghẹn ứ nơi cổ họng.

— Khổng Hữu Quý!

Tiếng quát gắt gao của Bernard Durand xé toạc bầu không khí ngột ngạt. Gã thương nhân người Pháp đã nhặt lại chiếc batoong, sải bước tới chắn ngang trước mặt Quý. Đôi mắt xanh biếc của Bernard vằn lên những tia máu dữ tợn, vẻ lịch thiệp giả tạo hoàn toàn biến mất. Gã thọc tay vào túi áo bànhtô, rút xoẹt ra một tờ giấy bản dày có đóng triện mỏ neo đỏ lòm cùng chữ ký mực tím tươi rói, dí sát vào chóp mũi Hữu Quý — Ông nhìn cho rõ đây! Tờ văn tự biên nhận hai vạn đồng Đông Dương rành rành tên tuổi ông! Hai trăm nén vàng này là của hiệu Khổng Phát các người nhận vào kho lớn, nay hóa ra trò gian lận bẩn thỉu. Nếu không lập tức ký giao nộp quyền sở hữu một nửa tiệm vàng cùng toàn bộ kho tàng theo đúng điều khoản khế ước, tôi sẽ đưa thẳng việc này sang tòa Lãnh sự. Lúc ấy, cái mạng hèn của ông rục xương trong ngục tối cũng chẳng đền hết món nợ này đâu!

Từng lời đe dọa như búa tạ giáng xuống đầu Hữu Quý. Hắn co rúm người lại, răng va vào nhau lập cập. Hắn toan ngẩng lên cầu xin, nhưng trước mặt chỉ là gương mặt lạnh lùng tàn nhẫn của kẻ ngoại bang sẵn sàng dẫm nát hắn để nuốt trọn cơ nghiệp ba đời họ Khổng. Quý tuyệt vọng nhắm nghiền mắt lại, chờ đợi một tiếng sấm sét ruồng rẫy từ phía hương án tổ tiên.

Thế nhưng, không hề có tiếng mắng nhiếc nào giáng xuống.

Một bóng áo dài lụa the thẫm màu chầm chậm bước xuống từng bậc thềm đá. Tiếng chuỗi hạt trầm hương khẽ va lách cách đều đặn, khoan thai mà uy nghiêm tựa núi đá. Cụ Khổng Tố Tâm dừng bước ngay trước mặt người con trai thứ đang run rẩy dưới đất. Đôi mắt đeo kính gọng đồi mồi mỏng của cụ nhìn thẳng vào Hữu Quý, không hề có nét giận dữ lôi đình, chỉ đong đầy nỗi xót xa vô hạn của bậc sinh thành.

Cụ Tâm đưa tay đỡ lấy chiếc tráp sơn son do gia nhân bưng bên cạnh. Đôi bàn tay gầy guộc, nổi rõ những đường gân xanh cẩn trọng mở then cài bằng đồng. Từ trong lớp vải nhung đỏ, cụ nâng ra một mảnh áo nhỏ đã ố màu thời gian. Đó là chiếc áo yếm bằng lụa điều thêu hình chữ Phúc vuông vắn ở chính giữa ngực. Từng đường kim mũi chỉ uốn lượn bằng sợi chỉ vàng mười óng ánh, dù trải qua mưa nắng nửa thế kỷ vẫn ánh lên sắc vàng thuần khiết, không hề vướng một gợn xỉ đen.

Cụ Tố Tâm cúi người, chầm chậm đặt chiếc áo yếm vào đôi bàn tay đang co quắp của Hữu Quý. Giọng cụ buông ra trầm ấm, ngân vang giữa đại sảnh im phăng phắc — Thằng Quý, con có nhận ra vật này không? Năm con lên hai tuổi, mùa đông năm ấy rét cắt da cắt thịt, trận đậu mùa ác nghiệt làm con sốt li bì suốt bảy ngày đêm, hơi thở yếu ớt như ngọn đèn trước gió. Đêm ấy, cha con quỳ khấn trước bàn thờ tổ, còn mẹ ngồi bên manh chiếu rách, vừa thức trắng đêm chườm trán cho con, vừa tự tay kéo từng sợi chỉ vàng mười này để thêu chữ Phúc lên ngực áo. Mẹ thêu từng mũi chỉ là để cầu mong cốt nhục họ Khổng bình an lớn lên, giữ trọn tấm lòng vàng mười ngay thẳng.Một giọt nước mắt nóng hổi lăn dài trên gò má nhăn nheo của cụ Tâm, rơi trúng chữ Phúc bằng chỉ vàng trên tay Hữu Quý. Cụ khẽ thở dài, thanh âm đanh thép lạ thường — Người làm mẹ này có thể tha thứ cho sự nông nổi, dại dột của con; nhưng gia phong họ Khổng quyết không cho phép con đem linh hồn và danh dự tổ tông ra quỳ lạy dưới chân ngoại bang để cầu chút bổng lộc hư ảo. Vàng pha chì thì hoen ố, nhưng lòng người biết quay đầu thì lửa thử vàng lại càng thêm sáng.

Trái tim Hữu Quý như bị ai bóp nghẹt. Ký ức xa xưa bỗng chốc dội về cuồn cuộn như thác lũ. Hắn nhớ hơi ấm bàn tay mẹ ôm ấp thuở tấm bé, nhớ những đêm đông mẹ thức chong đèn vá áo cho hai anh em. Bàn tay hắn run rẩy siết lấy tấm lụa điều ấm áp, mùi trầm hương quen thuộc trên nếp áo xộc vào sống mũi làm mắt hắn cay xè.

Bên cạnh, Khổng Hữu Trực lặng lẽ bước tới. Đôi bàn tay thô ráp, dày dặn mang đầy vết sẹo bỏng của người thợ đúc cả đời bên bễ than đặt vững chãi lên bờ vai đang run bần bật của em trai. Hữu Trực cúi xuống, giọng ông nghẹn ngào, mộc mạc mà bao dung — Chú Quý… chú tưởng anh không biết những khoản nợ mấy năm qua của chú sao? Mấy bận chú chung vốn thua lỗ ngoài bến cảng, anh đều rút tiền riêng bù vào sổ sách, giấu mẹ để giữ cho chú cái danh diện với bạn bè. Anh cứ ngỡ nhẫn nhịn là giúp em, ngờ đâu lại đẩy chú lún sâu vào bùn lầy thế này. Lỗi này, một nửa là ở người làm anh cả như anh chưa biết răn dạy em đến nơi đến chốn.

Lời nói chân thành, chất phác của người anh cả như nhát dao cứa sâu vào cõi lòng đầy mặc cảm bấy lâu của Hữu Quý. Hắn từng ghen ghét, từng nghĩ anh cả chèn ép, giành hết hào quang nơi xưởng đúc. Nào ngờ suốt bao năm qua, chính người anh vụng về ấy đã âm thầm giang tay che chắn mọi giông bão sau lưng hắn.

Chưa kịp trấn tĩnh, một bóng dáng thanh thoát khẽ nghiêng người bước đến. Khổng Thùy Dung cúi xuống, bàn tay thon thả mở ra. Trên lòng bàn tay nàng, chiếc chìa khóa đồng phụ mà Quý từng lén lút đúc trộm rồi đánh mất trong hộp thuốc lá Bastos đang nằm im lìm. Nàng nhẹ nhàng đặt chiếc chìa khóa vào tay chú, cất giọng trong trẻo, rành rọt — Chú Hai, chiếc chìa khóa này cháu giữ từ lâu, nhưng bà nội và thầy cháu dặn phải cất giữ, không hé răng nửa lời. Cả nhà vẫn luôn đợi chú tự tay mở cánh cửa lòng mình để quay về, chứ không ai muốn dồn chú vào bước đường cùng cả.

Chiếc chìa khóa đồng lành lạnh chạm vào da thịt, nằm cạnh chiếc áo yếm lụa điều ấm sực mùi hương trầm của mẹ già. Tất cả những toan tính, tham vọng điên cuồng và lớp vỏ bọc kiêu hãnh tân thời mà Quý dày công dựng nên bỗng chốc sụp đổ tan tành thành tro bụi. Gia đình đã thấu suốt tất cả từ lâu, nhưng thay vì đòn roi, ngục tù hay ruồng bỏ, họ lại dùng cả tấm lòng nhẫn nại và tình máu mủ ruột rà để che chở, chờ đợi hắn thức tỉnh.

Mọi sự phòng ngự cuối cùng trong tâm can Hữu Quý vỡ vụn hoàn toàn.

Nắm chặt chiếc áo yếm thêu chỉ vàng cùng chiếc chìa khóa trong hai bàn tay đẫm mồ hôi, Hữu Quý rạp đầu xuống mặt gạch, quỳ sụp dưới chân cụ Tố Tâm. Tiếng khóc nấc nghẹn ngào từ lồng ngực hắn bật ra, xé toang bức màn tăm tối bấy lâu, vang vọng khắp đại sảnh tiệm Khổng Phát trong sự chấn động khôn cùng của người dự tiệc.