Chương 8: Học Cách Cúi đầu

Gió núi rít qua giàn tường vi rụng cánh, thốc từng luồng buốt giá khi Thế Tường ôm bó củi khô bước vào chái bếp nhà bà Năm Lượm. Chiếc áo sơ mi mỏng dán chặt vào da thịt lạnh ngắt, hai bàn tay dán băng keo buốt nhói sau mỗi bước đi. Đặt củi xuống góc hiên, anh đứng lặng nhìn sang ánh đèn le lói từ tiệm sách Đom Đóm bên kia con dốc. Suốt bảy năm ở Sài Gòn, anh quen điều hành mọi việc bằng mệnh lệnh và những bản hợp đồng kín kẽ. Đêm đầu tiên co ro trên căn gác xép nghe thông reo u u, Tường cay đắng hiểu rằng những bộ âu phục may đo đắt tiền cùng vẻ kiêu hãnh của một luật sư danh tiếng hoàn toàn vô nghĩa trước sự khắc nghiệt nơi phố núi.

Tờ mờ sáng hôm sau, khi sương mù còn phủ kín thung lũng Măng Đen, Tường đi bộ xuống chợ thị trấn. Ghé gian hàng xén bên dốc, anh chọn mua chiếc áo len dệt thô màu xám tro dày cộp cùng đôi găng tay len mỏng. Cởi bỏ chiếc sơ mi lụa là để khoác lên mình lớp len xù xì, sợi len thô cọ vào vùng cổ, Tường cảm thấy một sự giải thoát kỳ lạ. Lớp len gai ráp nhưng ấm áp, nhắc nhở anh phải rũ bỏ lớp vỏ hào nhoáng của kẻ quen đứng trên bục tranh tụng. Tiện ghé quầy tạp hóa bên cạnh, anh mua thêm túi kẹo gừng dẻo cùng cuốn sách tranh về muông thú rừng, cẩn thận nhét vào túi áo trước khi rảo bước trở về.

Về đến đầu ngõ, Tường thấy chiếc xe máy kéo rơmoóc của ông Ka Hùng vừa đỗ trước tiệm Đom Đóm. Ông đang loay hoay tháo dây thừng chằng các kiện sách mới chuyển từ bưu cục về. Lưng hơi còng, đôi tay gầy guộc của ông chới với khi cố giữ thùng carton nặng trịch không trượt khỏi thành xe.

Tường rảo bước qua con đường lát đá, xắn cao tay áo len “Bác Hùng, để cháu đỡ một tay.”

Ông Ka Hùng giật mình, nhìn người đàn ông thành phố trong chiếc áo len thô mộc xám tro, bối rối xua tay “Ấy chết… Cậu Tường là người ở phố, tay quen cầm bút, việc nặng nhọc này để tôi làm được rồi. Sách nặng lắm, lỡ dơ quần áo của cậu…”

“Không sao đâu bác, cháu làm được.”

Tường luồn tay qua đáy thùng carton lớn nhất rồi gồng lưng nhấc bổng. Trọng lượng gần ba mươi ký đè nặng lên lồng ngực. Vết trầy xước trên lòng bàn tay bị cạnh bìa cứng tì vào đau buốt, nhưng anh không hề buông lỏng. Tường vững vàng bước qua bậc tam cấp bằng gỗ thông, đặt ngay ngắn kiện sách vào góc hiên khuất gió.

Cứ thế, Tường thoăn thoắt bốc dỡ hết kiện này sang kiện khác. Mồ hôi túa ra trên trán, rơi xuống thềm đá giữa làn sương lạnh mười bốn độ. Sự chăm chỉ không nề hà của anh dần xóa tan vẻ e ngại trên gương mặt khắc khổ của người đàn ông Ba Na. Đôi mắt trĩu nặng âu lo của ông Ka Hùng chùng xuống, ánh lên nét cười cảm thông.

Khi kiện sách cuối cùng xếp gọn lên thềm gỗ, ông Ka Hùng rót từ chiếc ấm nhôm ra bát nước vối bốc khói nghi ngút “Cậu Tường uống miếng nước cho ấm bụng. Nhờ cậu vác phụ mà cái lưng già này đỡ gãy. Thanh niên phố thị chịu khó thế này là quý lắm.”

Tường đón lấy chiếc bát bằng hai tay. Hơi ấm lan qua lòng bàn tay tê cóng, mang theo vị chát ngọt mộc mạc của lá rừng. Qua khe cửa hé mở, anh thoáng thấy bóng Linh đang cặm cụi bên giá sách. Cô không bước ra, dường như cố tình tránh mặt, nhưng anh biết cô đã thấy tất cả. Lần này, Tường không cố bước vào hay cất tiếng. Anh đứng lặng bên thềm, cảm nhận niềm an yên kỳ lạ khi làm được một điều có ích cho người phụ nữ mình từng bỏ bê suốt bảy năm dài.

Tiếng bước chân sáo rộn rã lẫn tiếng dép lẹp xẹp vang lên từ triền dốc. Bé H’Mây đeo chiếc gùi nhỏ đựng hoa dại, hai bím tóc đung đưa theo nhịp chạy. Thấy Tường đứng cùng ông Ka Hùng, cô bé khựng lại bên bụi sim, đôi mắt đen láy chớp chớp e dè.

Nhớ gói đồ trong túi, Tường đặt bát nước xuống thềm. Thay vì đứng sừng sững với vẻ uy quyền thường ngày, anh chậm rãi bước lại rồi ngồi xổm xuống ngang tầm mắt cô bé. Hành động ấy khiến H’Mây bớt đi vẻ sợ sệt.

Tường vụng về rút ra cuốn sách tranh vẽ muông thú rừng cùng túi kẹo gừng dẻo “H’Mây lại đây, chú gửi cho con.”Anh cố nén chất giọng sắc lạnh của nghề luật, đổi thành ngữ điệu mềm mại nhất có thể. Thấy ông Ka Hùng gật đầu, cô bé mới rụt rè bước tới. Tường đưa quà ra bằng cả hai tay, khóe môi gượng gạo nở một nụ cười hiền hậu — nụ cười không toan tính mà bao năm mải mê trên thương trường, anh ngỡ mình đã quên.

H’Mây reo khẽ khi thấy hình chú sóc đuôi xù trên bìa “Dạ, con cảm ơn chú Tường!”

Đôi tay nhỏ xíu đón lấy món quà, nụ cười rạng rỡ của con như xua tan màn sương ảm đạm. Khoảnh khắc ấy chạm vào góc khuất xót xa nhất trong lòng Tường, khơi dậy nỗi đau câm lặng về giọt máu chưa thành hình năm xưa. Anh nuốt nghẹn, tự nhủ phải học cách yêu thương từ những điều bình dị nhất.

Chập tối, sương lạnh nuốt chửng thung lũng. Bên mâm cơm đạm bạc tại nhà bà Năm Lượm với đĩa rau dớn xào tỏi và bát canh măng le, ánh đèn vàng hắt lên gương mặt đôn hậu của bà cụ.

Thấy Tường và cơm chậm chạp, mắt chốc chốc lại nhìn qua cửa sổ về phía tiệm Đom Đóm, bà Năm buông đũa, cất giọng rổn rảng “Cậu Tường này, bà già này nói thật một câu, nghe được thì nghe. Đàn bà ở đâu cũng vậy thôi, người ta cần một tấm lòng chở che, chứ đâu cần một ông trạng sư đứng trên đầu trên cổ.”

Tường khựng lại, đôi đũa tre ngưng giữa lưng chừng.

Bà Năm nhìn xoáy vào anh, từng lời mộc mạc mà sắc như dao “Muốn thương người ta thì phải biết người ta đau ở đâu, cái bụng người ta ấm lạnh thế nào. Chứ vác cái mặt trịch thượng đó thì chỉ giữ được khoảng cách, chứ giữ sao được lòng người!”

Lời răn dạy mộc mạc giáng thẳng vào sự ngạo nghễ bấy lâu của Tường. Anh cúi đầu, siết chặt đôi đũa, không còn lý lẽ nào để biện minh. Tường khẽ đáp, giọng nghẹn lại “Dạ… Cháu hiểu rồi, bà Năm.”

Đêm buốt giá, tiếng gió rít liên hồi qua khe liếp căn gác xép. Tường ngồi một mình trong bóng tối tĩnh mịch, ngọn đèn dầu nhỏ hắt quầng sáng leo lét lên chiếc bàn con kê sát bậu cửa sổ. Phía bên kia dốc, tiệm sách đã tắt đèn, chìm vào đại ngàn u tịch.

Anh mở cuốn sổ tay bìa da đen — vật bất ly thân trước đây chỉ dùng để ghi chép điều khoản hợp đồng và chiến lược tranh tụng.

Nhưng đêm nay, trang giấy trắng không dành cho luật pháp. Bằng nét bút nắn nót, Tường bắt đầu ghi lại từng thói quen vụn vặt của Linh: cô thích uống nước ấm vào sáng sớm, sợ tiếng sấm rền, dị ứng phấn hoa ly, thích xếp sách theo màu gáy hơn thứ tự chữ cái, và mỗi khi buồn thường lặng lẽ miết ngón tay lên mép áo...

Những điều giản dị ấy đã hiện diện suốt bảy năm, vậy mà người luôn tự phụ về óc quan sát như anh chưa từng bận tâm ghi nhớ lấy một lần.

Nhìn dòng mực chưa ráo dưới ánh đèn lay lắt, ngực Tường thắt lại trong nỗi ân hận khôn nguôi. Anh cắn môi, nhẫn nại viết tiếp, như gom nhặt từng mảnh vỡ của cuộc hôn nhân đang tuyệt vọng tìm cách hàn gắn từ chính những điều nhỏ bé nhất.