Chương 9: Mắt Biếc Hiển Vi

Tiếng chuông điện thoại bàn vang lên từng hồi dồn dập giữa gian phòng thí nghiệm tĩnh mịch của Tĩnh Cúc Viên. Giáo sư An Thụy Miên đặt chiếc kẹp gắp y tế xuống khay men, khẽ lau tay vào vạt áo gilê thô rồi nhấc ống nghe. Đầu dây bên kia là giọng nói trĩu nặng ưu tư của Đại úy Phan Trọng Nghĩa. Cậu tóm lược ngắn gọn tình hình: Đặng Thái Sơn vừa xuất trình một bức tường ngoại phạm số hoàn hảo tại khách sạn Mimosa Grand ở trung tâm thành phố Đà Lạt, cách Km17 Vực Thông Rụng đúng ba mươi kilômét. Dữ liệu định vị GPS cố định, lịch sử kết nối mạng WiFi định kỳ và hình ảnh camera giám sát hành lang đều khẳng định Sơn ở yên trong phòng suốt từ chiều tối đến tận rạng sáng. Cuộc điều tra của Đội Trọng án đang đứng trước nguy cơ rơi vào bế tắc trước những thông số công nghệ tưởng chừng không tì vết.

– Cháu đừng vội nản lòng, cậu Nghĩa, – giọng bà Miên từ tốn, ấm áp và trầm tĩnh. – Công nghệ do bàn tay con người lập trình, mà những gì con người tạo ra thì kẻ xảo quyệt đều có thể toan tính tìm kẽ hở ngụy tạo. Nhưng tự nhiên thì không bao giờ biết nói dối. Cỏ cây không mưu mô, rừng thông không thiên vị. Cháu cứ bình tâm xử lý các thủ tục nghiệp vụ, đêm nay phòng thí nghiệm sẽ tìm câu trả lời từ chính những dấu vết thực thể.

Sau khi gác máy, bà Miên quay trở lại bàn làm việc. Khắp gian phòng nồng đượm mùi cồn sát khuẩn hòa cùng hương thảo mộc dịu nhẹ tỏa ra từ chùm cúc khô treo góc mái. Ngoài khung cửa kính, màn sương mù mùa đông buốt giá phủ trùm rặng thông Lạc Dương, từng giọt nước đọng tí tách rơi xuống hiên gỗ rêu phong.

Bà Miên cẩn trọng kiểm tra dấu niêm phong màu đỏ trên hộp bảo quản vật chứng mà Bác sĩ pháp y Hoàng Lan đã bàn giao theo đúng quy trình tố tụng: hai ống nghiệm chứa dịch nhầy khí quản và bốn lam kính dập vi vết trên cổ áo nạn nhân Trịnh Hữu Bằng. Biên bản chuỗi bảo quản vật chứng ghi nhận rõ ràng từng chữ ký, tuyệt đối không có dấu hiệu suy suyển.

Kéo sát chiếc đèn halogen tỏa ánh sáng vàng ấm, bà bật công tắc chiếc máy ly tâm vi lượng đặt trên kệ đá. Đôi bàn tay đã điểm đồi mồi của người phụ nữ bảy mươi tám tuổi cử động với sự chuẩn xác phi thường, nhịp nhàng và dứt khoát như một thói quen ăn sâu vào máu thịt suốt hơn nửa thế kỷ gắn bó với khoa học thực nghiệm. Bà dùng pipet hút dung dịch đệm đẳng trương cho vào mẫu dịch phết khí quản để phân tán lớp nhầy hữu cơ, sau đó cẩn thận đặt các ống nghiệm đối xứng vào đĩa quay của máy ly tâm.

Tiếng động cơ máy ly tâm ro ro êm ái phá vỡ không gian tĩnh mịch của màn đêm. Hàng nghìn vòng quay mỗi phút nhanh chóng tách các phần tử hữu cơ nặng hơn lắng xuống đáy ống, đẩy lớp dung dịch hòa tan lên trên.

Khi máy ngừng hẳn, bà Miên khéo léo dùng đầu hút loại bỏ phần dịch nổi, thu lấy lớp cặn lắng vi mô đọng lại dưới đáy ống nghiệm. Bà nhỏ một giọt cặn lắng lên lam kính trắng tinh khiết, điểm thêm giọt dung dịch nhuộm chuyên dụng, rồi nghiêng tấm lamen mỏng góc bốn mươi lăm độ từ từ hạ xuống, bảo đảm không để lọt một bọt khí nhỏ nào.

Bà Miên ngồi thẳng lưng trước chiếc kính hiển vi quang học hai thị kính. Đôi mắt tinh anh ẩn sau cặp kính lão gọng đồi mồi khẽ nheo lại, chăm chú hướng vào thị trường quan sát tròn vành vạnh. Ngón tay thon gầy xoay nhẹ ốc sơ cấp đưa mâm tiêu bản vào đúng khoảng tiêu cự, rồi nhích từng vạch ốc vi cấp để tinh chỉnh độ nét.

Dưới độ phóng đại bốn trăm lần, thế giới vi mô kỳ ảo hiện lên rõ nét dưới chùm sáng hội tụ. Lẫn giữa những mảng tế bào biểu mô đường hô hấp thoái hóa và hồng cầu rải rác, bà Miên lập tức nhận ra vô số hạt hình bầu dục có bề mặt nhẵn bóng, phát ra ánh vàng nhạt đặc trưng. Đó là các bào tử nấm rừng thuộc chi Mycena – loài nấm tán nhỏ bé chuyên sống ký sinh trên các thân cây đổ mục ẩm ướt trong rừng rậm cao nguyên.

Bà Miên tiếp tục đẩy nhẹ thước kẹp cơ học, rà soát từng vi trường trên lam kính. Đột nhiên, ánh mắt bà dừng lại trước những cấu trúc sinh học đơn độc nằm xen lẫn trong lớp dịch nhầy.Đó là những thể hữu cơ hình cầu tròn trịa, màng ngoài gồ ghề các gai mịn li ti phân bố đều đặn. Bà Miên nhanh chóng xoay vòng chỉnh trắc vi thị kính để đo đạc kích thước của từng thể bào tử.

Vạch chia quang học chỉ chuẩn xác: hai mươi tám micromét. Không hề sai lệch một phần nghìn milimét nào.

Trái tim người làm khoa học đập rộn lên từng nhịp dồn dập. Đó chính là bào tử của loài rêu bọc Buxbaumia viridis – một loài rêu cổ sinh quý hiếm chỉ sinh trưởng bám trên các thân gỗ mục rữa rêu phong ven những vách vực sâu ẩm ướt quanh năm chìm trong sương giá.

Bà Miên tiếp tục đưa lần lượt bốn lam kính dập vi vết thu từ sợi vải quanh vùng cổ áo nạn nhân lên bàn soi. Dưới vi trường phóng đại, sự phân bố lặp lại y hệt: các bào tử nấm Mycena cùng hàng loạt bào tử rêu bọc Buxbaumia viridis kích thước hai mươi tám micromét bám chặt vào từng kẽ sợi cotton, tập trung dày đặc nhất ở hai bên ve áo tương ứng với vị trí dải bầm tím ngang sụn giáp cổ ông Bằng.

Bà Miên ngả lưng vào chiếc ghế tựa bằng mây, tháo cặp kính lão đặt lên mặt bàn rồi nâng tách trà hoa cúc đã nguội. Từng mắt xích suy luận logic nối kết lại thành một bức tranh chân thực đến rợn ngợp.

Loài rêu bọc Buxbaumia viridis là một chỉ dấu sinh thái cực kỳ khắt khe về tiểu vùng vi khí hậu. Túi bào tử của chúng chỉ nứt nẻ và phát tán các bào tử hữu tính vào thời điểm nhiệt độ hạ thấp dưới mười độ C kèm theo sương mù dày đặc đạt độ ẩm bão hòa lúc nửa đêm. Tại toàn bộ dải rừng thông quanh thung lũng Lạc Dương, loài rêu bọc này chỉ quần tụ duy nhất trên gờ đá phủ đầy gỗ mục ẩm ướt ở mép Vực Thông Rụng tại Km17.

Đặc biệt hơn cả, sự hiện diện của các bào tử rêu bọc kích thước hai mươi tám micromét cùng bào tử nấm Mycena nằm sâu trong dịch nhầy khí quản đã chứng minh một chân lý sinh học đanh thép: nạn nhân Trịnh Hữu Bằng đã trực tiếp hít phải khối không khí đậm đặc bào tử ấy trong những nhịp thở cuối cùng của đời mình.

Nếu ông Bằng tử vong bên trong cabin xe bán tải đóng kín cửa kính, hay bị sát hại ở một không gian kín ấm áp nào khác rồi mới được đưa tới hiện trường, đường hô hấp của ông tuyệt đối không thể chứa đầy những bào tử đặc hữu chỉ phát tán lơ lửng ngoài mép vực. Ông Bằng chỉ có thể hít sâu những bào tử ấy vào khí quản khi đang vật lộn, há miệng th* d*c trong cơn ngạt thở trước lực siết hung bạo của kẻ thủ ác ngay sát gờ đá taluy âm Km17.

Bà Miên đưa mắt nhìn qua khung cửa sổ, nơi màn sương buốt giá vẫn cuộn tròn quanh ngọn thông già. Tấm khiên ngoại phạm số tưởng như kiên cố không thể lay chuyển của Đặng Thái Sơn cách đó ba mươi kilômét giờ đây đã lộ ra vết nứt chí mạng trước trật tự bất biến của tự nhiên. Những bào tử rêu bọc hai mươi tám micromét vô hình trước mắt thường đã cất lên tiếng nói thầm lặng mà đanh thép, đập tan màn sương mù ngụy tạo và chỉ rõ vị trí nạn nhân trút hơi thở cuối cùng chính là mép vực hoang lạnh trước khi bị xô xuống đáy sâu.