Chương 3: Gợn Đục Đông Bắc

Tiếng rít cơ học khô khốc dội vào giàn thép Vòm Đại Giác như mũi kim nhọn đâm xuyên qua màng nhĩ. Dưới đôi mắt thấu thị quang phổ của cụ Đới Hữu Trí, gợn sóng mờ đục kỳ lạ kia không hề tan biến vào không gian, mà uốn lượn men theo thân ống silica trong suốt, để lại một vệt lam tái nhợt kéo dài hun hút về phía cụm van đông bắc. Lớp vỏ hợp kim truyền qua lòng bàn tay chai sần của người thợ già một luồng hàn khí buốt giá.

“Ông nội! Ông có sao không?”

Đới An từ lối rẽ cụm van nhánh rảo bước chạy vội tới, chiếc kính hỗ trợ kỹ thuật số trên mặt chớp lên những luồng sáng xanh lục định vị. Cậu đưa tay đỡ lấy cánh tay ông nội, ánh mắt lộ rõ vẻ âu lo “Tiếng rít vừa rồi vang động cả sàn kim loại, cháu sợ chênh lệch áp suất làm ông mệt. Chắc van cấp khoáng nhánh đông bắc lại bị trượt khớp cơ khí như tháng trước thôi.”

Cụ Trí khẽ lắc đầu, ngón tay run run chỉ về hướng vệt sáng lam vừa khuất dạng sau tầng giàn giáo “Không phải trượt khớp cơ khí đâu An. Có cái gì đó đang âm thầm lan ra trong dòng chảy, nhạt màu và nghẹt thở lắm...”

An vội chỉnh lại tiêu cự kính thông minh, chăm chú hướng mắt quét dọc thân ống silica lộ thiên trước mặt. Nhưng trên màn hình võng mạc điện tử của chàng trai trẻ, các dải thông số chỉ hiện lên một màu xanh an toàn đều đặn. Không có cảnh báo nứt vỡ kim loại, cũng chẳng có tín hiệu rò rỉ áp suất. Cậu khẽ thở phào, dịu giọng an ủi “Cảm biến của cháu không ghi nhận dao động nào bất thường cả. Gió nhân tạo trên vòm này hút mạnh lắm, ông đứng lâu trên cao dễ nhiễm lạnh. Ông xuống thang nâng về Tầng Rễ Cây nghỉ ngơi trước đi, cháu kiểm tra nốt cụm van phụ rồi sẽ về ăn cơm trưa với ông.”

Nhìn vẻ mặt hồn nhiên và niềm tin tuyệt đối của cháu trai vào những thiết bị số hóa vô tri, cụ Trí nén tiếng thở dài vào lồng ngực. Cụ hiểu rằng đôi mắt thường hay thấu kính máy móc lúc này chưa thể chạm tới những chuyển động vi mô mà cụ vừa chứng kiến. Để cháu yên tâm làm nhiệm vụ, người thợ già gật đầu, lần theo hành lang dẫn tới thang nâng kỹ thuật để quay về Tầng Rễ Cây.

Tầng Rễ Cây đón cụ bằng sự tĩnh lặng quen thuộc của những ngõ nhỏ đan xen giàn hoa leo mộc mạc. Nhưng bầu không khí yên bình ấy chẳng kéo dài được bao lâu. Khi cụ Trí vừa bước vào khoảng sân chung lát gạch men của khu cư xá, màn hình thông tin công cộng gắn trên vách vòm hợp kim bỗng chớp nháy viền vàng cảnh báo.

Một hồi chuông điểm nhẹ vang lên, tiếp sau là giọng nói nữ tính, trầm ấm nhưng máy móc của thực thể số AI Cổ Loa “Thông báo điều phối vi khí hậu: Ghi nhận mức sụt giảm hai phần trăm nồng độ dưỡng khí cục bộ tại phân khu Đông Bắc. Phân tích nguyên nhân sơ bộ: lắng cặn khoáng chất gây tắc nghẽn van cơ học nhánh mười hai. Hệ thống đang tiến hành điều chỉnh van tự động. Cư dân không cần lo lắng.”

Bản tin phát lại hai lần rồi tắt hẳn. Mấy người thợ già cùng khu cư xá đang ngồi đan rổ bên hiên ngẩng đầu nhìn nhau, vài lời bàn tán xôn xao dấy lên rồi nhanh chóng chìm vào nhịp sinh hoạt thường nhật. Hai phần trăm đối với ba trăm nghìn cư dân sống dưới vòm trời rộng lớn dường như chỉ là một con số vụn vặt không đáng kể. Người ta đã quá quen với việc Cổ Loa kiểm soát hoàn hảo từng milimet khối không khí suốt hàng chục năm qua.

Nhưng với cụ Trí, hai phần trăm ấy là một vết nứt ghê gớm giáng vào sự sống của đô thị.

Cụ bước vội vào gian nhà nhỏ của mình. Bình nuôi cấy vi tảo Chlorella gia đình đặt cạnh cửa sổ đang khẽ sủi tăm. Áp bàn tay lên thành bình, cụ Trí thấy những bọt khí li ti dường như dâng lên chậm chạp hơn thường lệ. Sắc tím tái mà cụ từng nhìn thấy rạng sáng nay không hề phai mờ, mà đang đậm dần lên, tựa hồ đám mây u ám che khuất vầng trăng mùa thu.

Đúng lúc đó, thiết bị liên lạc cầm tay đặt trên bàn con rung lên bần bật.

Cụ nhấn nút tiếp nhận. Hình chiếu ba chiều thu nhỏ của Đới An hiện lên giữa không trung, gương mặt chàng trai trẻ tái nhợt “Ông nội! Ông nghe thông báo của Cổ Loa chưa?”

“Ông nghe rồi,” cụ Trí điềm tĩnh đáp, nhưng đáy mắt dâng lên ngọn lửa sốt ruột. “Tình hình trên đó thế nào rồi An?”

“Van tự động không phản hồi, ông ạ!” Giọng An gấp gáp, xen lẫn tiếng máy móc vận hành ầm ĩ từ đầu dây bên kia. “Hệ thống tự động xả khoáng hai lần nhưng dòng chảy ở nhánh mười hai vẫn nghẽn cứng. Giám đốc Lâm vừa có mặt ở trạm điều phối trung tâm. Ban Vận Hành đã thông qua quyết định kích hoạt quy trình sục rửa áp lực cao!”

Trái tim người thợ già thắt lại “Sục rửa áp lực cao ư? Các cậu ấy định dùng bơm thủy lực tăng áp để ép dòng khoáng đi qua van sao?”“Vâng! Chú Bách bảo phải dùng áp suất cực đại để thổi bay lớp cặn cơ học ngay lập tức, nếu không điểm nghẽn sẽ lan sang các nhánh lân cận. Lệnh đã ban hành rồi, đội kỹ thuật đang đấu nối máy nén khí, chỉ mười phút nữa là bắt đầu xả áp.”

“Không được làm thế, An à!” Cụ Trí cao giọng, bàn tay nắm chặt mép bàn gỗ. “Mầm tảo ở nhánh đó không phải bị nghẽn cơ học đâu! Ánh sáng của chúng đang lịm đi vì ngạt. Nếu đưa dòng xoáy cao áp vào lúc này, lực xé thủy lực sẽ nghiền nát toàn bộ màng tế bào của chúng!”

An lúng túng, trong mắt hiện rõ sự giằng xé “Nhưng ông ơi... cảm biến quang phổ nano của Cổ Loa đều chỉ ra rằng thành ống hoàn toàn nguyên vẹn, độ đục chỉ tăng nhẹ do cặn khoáng lắng đọng. Chú Bách nói quy trình kỹ thuật đã được mô phỏng chính xác tuyệt đối, cháu không có tư cách ngăn cản...”

“Để đó cho ông. Ông lên ngay đây!”

Không đợi cháu kịp trả lời, cụ Trí ngắt kết nối. Cụ khoác vội chiếc áo đũi sẫm màu, bước những bước dài dứt khoát ra khỏi ngõ nhỏ. Ở tuổi tám mươi, đôi chân từng gắn bó với hàng vạn mét giàn giáo của người thợ già vẫn giữ nguyên sự dẻo dai phi thường.

Cụ Trí không chọn thang máy công cộng đông đúc mà rẽ vào hành lang thông gió kỹ thuật để tiếp cận trạm quan trắc phụ của phân khu Đông Bắc. Không khí ở tầng này nồng nặc mùi dầu máy và tiếng rền rĩ trầm đục của những cỗ máy bơm công suất lớn đang gầm gừ tích áp.

Lách qua cánh cửa thép cách âm của trạm quan trắc phụ, cụ Trí bước tới bên giàn ống silica dẫn khoáng đầu vào của nhánh mười hai. Nơi đây vắng bóng nhân viên vận hành vì mọi thao tác đều được điều khiển từ xa qua bảng điện tử trung tâm.

Cụ Trí áp sát trán vào bề mặt ống silica trong suốt, tháo găng tay, đặt lòng bàn tay trần lên lớp hợp kim mát lạnh. Cụ hít sâu một hơi, để tâm trí hoàn toàn tĩnh lặng.

Đôi mắt thấu thị bừng sáng. Lớp kính silica dường như tan biến trước võng mạc ngũ sắc của người thợ già, mở toang thế giới vi mô của dòng dinh dưỡng lỏng.

Cảnh tượng hiện ra khiến sống lưng cụ Trí lạnh toát.

Dòng dung dịch khoáng chất không hề bị nghẽn cơ học! Không có bất kỳ mảng cặn vôi hay kết tủa kim loại nào chặn họng van như thuật toán của Cổ Loa đã tính toán. Những phân tử khoáng chất vẫn đang luân chuyển cuồn cuộn qua các mắt lưới kim loại.

Thế nhưng, hàng triệu triệu tế bào vi tảo Chlorella trôi dạt trong dòng nước lại đang quằn quại trong một cơn hấp hối vô hình.

Ánh huỳnh quang xanh ngọc bích diệu kỳ của diệp lục tố – nguồn sống nuôi dưỡng vòm trời Thăng Long – đã bị một lớp màng xám mờ bí ẩn bóp nghẹt hoàn toàn. Lớp màng ấy mỏng manh, không màu, lạnh lẽo, bám chặt lấy bề mặt từng tế bào vi tảo. Nó giống như một tấm lưới vô hình, vừa điên cuồng bòn rút dưỡng chất, vừa ngăn chặn mọi hạt photon ánh sáng chạm vào diệp lục.

Tế bào tảo co cụm lại, chuyển sang sắc tím ngắt tuyệt vọng. Chúng không thể quang hợp, không thể thở, nhưng vẫn chưa hoại tử hoàn toàn. Chúng đang bị bóp nghẹt từng giây từng phút.

“Trời đất ơi...” Cụ Trí thốt lên, cổ họng nghẹn đắng.

Đây hoàn toàn không phải sự cố cơ khí. Một mầm họa sinh học chưa từng thấy đang ký sinh và bóp nghẹt lá phổi của thành phố! Cụ Trí hiểu rõ hơn ai hết cấu trúc mong manh của tế bào Chlorella. Nếu lúc này Ban Vận Hành kích hoạt dòng sục rửa cao áp, áp lực nghìn hectopascal sẽ không thể rửa trôi lớp màng xám bám dính như keo ấy, mà ngược lại, nó sẽ xé toạc lớp vỏ tế bào đang suy kiệt, biến toàn bộ nhánh mười hai thành một nghĩa địa sinh học thực sự!

Cụ Trí vội vàng quay người, định lao tới bảng điều khiển khẩn cấp bên vách tường để ngắt mạch điện cơ học.

Nhưng đã quá muộn.

Một tiếng còi báo động áp suất từ xa đột ngột rú lên rách toạc không gian tĩnh mịch của trạm quan trắc. Tiếng gầm rít xé gió của dòng chất lỏng bị nén cực hạn dội qua các khớp nối kim loại, làm toàn bộ giàn ống rung lên bần bật như muốn nứt toác.

Đèn tín hiệu trên vách trạm chớp giật liên hồi thành một màu đỏ quạch gay gắt. Ngay trên bảng điện tử phụ, con số đo nồng độ dưỡng khí không hề tăng lại như kỳ vọng của Ban Vận Hành, mà bắt đầu tụt dốc không phanh, cuốn theo tiếng van an toàn xả khí xì xì thảm thiết giữa vòm trời mịt mù.