Chương 3: Rìu Mộc Rừng Sâu

Lão Ba Thao sững sờ nhìn chàng trai tật nguyền, tẩu thuốc rễ sim trên tay khẽ run khiến tàn lửa rơi xuống nền cát. Đôi mắt một mí vốn đục mờ vì sương gió của người Trùm vạn bỗng lóe lên tia sáng kỳ lạ. Lão chép miệng, cất giọng khàn đục: — Thùng chượp khổng lồ bằng gỗ bời lời... Chú mày dám nghĩ lớn thật đấy! Nhưng rừng Đá Đỏ dốc đứng hiểm trở, chân cẳng mày thế kia liệu có leo nổi không?

Đan khẽ gõ chiếc gậy tre xuống cát, mỉm cười điềm đạm: — Chân con tuy đau nhưng lòng con vững, bác Ba. Nếu không đi chuyến này, mươi ngày nữa cá trong chum vại hỏng hết, vạn chài biết trông cậy vào đâu?

Thằng Cò nãy giờ ngồi xổm bên mép vại sành liền nhảy cẫng lên, hai mắt sáng ngời: — Cho em đi với! Em thông thuộc từng bụi cây trên gò Đá Đỏ, để em dẫn đường cho anh Đan!

Lão Ba Thao gật đầu, dặn bạn chài canh giữ cẩn mật dãy chum vại dưới bóng phi lao, rồi bước vội về phía gian chái nhà mình. Lát sau, lão trở ra với chiếc rìu mộc cán bọc da bò đã sờn cũ giắt sau lưng, cùng một lưỡi cưa tay bọc trong manh bao tải rách.

Ba người rời mép bãi Thạch Bàn khi mặt trời bắt đầu ngả bóng. Con đường mòn dẫn lên gò Đá Đỏ lởm chởm những phiến đá tai mèo sắc nhọn xen lẫn gốc sim cằn cỗi. Gió biển thổi phần phật vạt áo vải thô nhuộm nâu của Đan. Khớp gối chân phải nhói buốt theo từng nhịp bước, nhưng Đan vẫn cắn răng nén đau, ghì chặt cán gậy tre để giữ thăng bằng. Thằng Cò thoăn thoắt như con sóc cát, chốc chốc lại quay đầu chìa tay đỡ lấy gấu áo Đan: — Anh Đan bước cẩn thận, đoạn này rêu đá trơn lắm!

Vượt qua hai con dốc đứng trơ sỏi đá, hơi gió mặn mòi dần nhường chỗ cho mùi đất ẩm và tiếng chim rừng ríu rít. Vạt rừng nguyên sinh Đá Đỏ hiện ra trước mắt, rậm rạp với những tầng tán lá đan cài che kín ánh nắng chiều.

Đan dừng lại bên bìa rừng, hít sâu làn không khí mát lạnh phảng phất hương nhựa cây thanh khiết. Anh khập khiễng bước đến từng gốc cây lớn, tỉ mỉ quan sát màu vỏ và vết nứt trên thân gỗ. — Bời lời ở gò này có ba bốn loại, — Lão Ba Thao cất giọng trầm trầm, ngón tay chỉ về vạt dốc sâu. — Loại bời lời nhớt lá nhọn gỗ xốp bở, chỉ dùng nhóm bếp. Còn thứ bời lời đỏ vỏ sần sùi kia mới là giống mộc chịu được sóng to gió lớn.

Đan rút con dao nhỏ bên hông, khẽ cạo một mẩu vỏ cây bời lời đỏ đưa lên mũi ngửi. Không có mùi hăng nồng, cũng không tiết nhựa đắng chát. Thớ gỗ bên dưới lớp vỏ dày màu hồng nhạt, mịn màng và dẻo quánh. Đúng là thứ danh mộc mà ký ức của anh hằng tìm kiếm. Thứ gỗ này ngâm nước mặn càng lâu thì thớ thịt càng trương nở khít khao, không làm biến đổi hương vị tự nhiên của cá cơm than. Đan quay sang, ánh mắt ánh lên niềm phấn khởi: — Thớ gỗ này dẻo dai, mặt mịn không xơ, ngâm mặn không tiết tà khí làm chua mắm. Đây đúng là thứ gỗ trời ban cho Cồn Cát rồi, bác Ba!

Lão Ba Thao không đáp. Lão đứng sững trước một thân bời lời cổ thụ to hai người ôm, vỏ sần sùi bám đầy rêu xanh. Lão chậm rãi rút chiếc rìu mộc giắt sau lưng ra. Lưỡi rìu thép sáng loáng, tra vào cán bọc da bò đã mòn vẹt dấu tay. Thế nhưng, khi lão giơ lưỡi rìu lên ngang ngực, bàn tay gân guốc từng quen kéo lưới rẽ sóng của người Trùm vạn bỗng run rẩy dữ dội. Lão đứng chết trân. Khớp ngón tay trắng bệch ra vì bóp chặt cán gỗ, hơi thở dồn dập nghẹn lại nơi lồng ngực. Đôi mắt đục mờ của lão dán chặt vào thân cây, nhưng ánh nhìn dường như đang trôi dạt về một miền ký ức đầy giông bão.

Đan nhận ra sự khác lạ, khẽ bước lại gần. Trưa nay bên bãi cát, cô Lành đã kể cho anh nghe chuyện cũ. Năm năm trước, cũng chính bằng cây rìu mộc này, lão Ba Thao đã tự tay đốn hạ những cây bời lời đẹp nhất rừng Đá Đỏ để đóng thuyền lộng cho người con trai cả. Nhưng trong chuyến vượt sóng mở luồng cá mới gặp cơn bão dữ, con thuyền vỡ tan trên ghềnh đá, người con trai cả của lão bị sóng biển nuốt chửng, vĩnh viễn không tìm thấy xác. Từ ngày ấy, lão Ba Thao đem chiếc rìu cất sâu dưới gầm phản, thề đoạn tuyệt với nghề mộc, chôn giấu nỗi đau xé lòng vào những đêm say khướt bên bờ cát.Tiếng thở dài của lão Ba Thao nặng như đá tảng: — Năm năm rồi, thằng Đan à... Cứ cầm đến cái rìu này, tao lại thấy bóng thằng Cả nằm lại dưới đáy biển sâu. Tao sợ... Tao sợ nhát rìu của tao lại mang tai ương về cho vạn chài.

Thằng Cò đứng nép một bên, đôi mắt thơ ngây thoáng sợ hãi, khẽ níu lấy vạt áo rách của lão Trùm vạn: — Ông bác Ba...

Đan nhìn sâu vào đôi mắt đau đáu của người ngư phủ già. Anh bước tới, đưa bàn tay thô ráp đặt lên bờ vai đang run rẩy của lão, cất giọng từ tốn, ấm áp: — Bác Ba, con hiểu nỗi đau trong lòng bác. Nhưng bác nhìn xem, con thuyền năm xưa bác đóng bằng tình thương của người cha để che chở con mình trước sóng dữ. Ngày hôm nay, nhát rìu này không phải để đưa con trẻ ra nơi bão tố mịt mùng, mà là để dựng nên những cỗ thùng gỗ vững chãi ngay trên bờ bãi quê hương. Cả vạn chài Thạch Bàn đang ngóng đợi bác. Nếu không có bàn tay mộc của bác, lấy ai chấn hưng nghề cũ, lấy ai giữ lại manh chiếu thờ tổ nghiệp và manh áo lành lặn cho con trẻ vạn chài? Linh hồn anh Cả ngoài biển xa chắc chắn cũng mong nhìn thấy bàn tay bác vung rìu giữ lấy sinh kế cho làng đảo, chứ không muốn thấy người cha kiên cường gục ngã đâu, bác Ba.

Những lời nói chân thành, trầm ấm như ngọn lửa sưởi ấm tâm can đang lạnh giá của lão ngư già. Lão Ba Thao chớp chớp mắt, một giọt nước đục ngầu lăn dài trên gò má sạm đen. Lão nhìn Đan, rồi nhìn sang ánh mắt trong veo đầy tin cậy của thằng Cò. Bàn tay đang run rẩy của lão bỗng siết chặt cán rìu, gân xanh nổi cuồn cuộn trên cánh tay rắn chắc như thép nguội. Lão hít một hơi dài, ngẩng cao đầu: — Mày nói đúng, thằng Đan! Lão già này không thể hèn nhát mãi được. Vì vạn chài, vì mớ cá của bà con, hôm nay tao sẽ mở lại nghề mộc!

“Chát! Chát!” Tiếng rìu mộc bổ xuống thân cây vang rền khắp góc rừng Đá Đỏ. Nhát rìu dứt khoát, chuẩn xác cắn sâu vào thớ gỗ bời lời đỏ, làm bật ra từng mảng dăm thơm nồng hương đất. Lão Ba Thao như lột xác: lưng còng thẳng lại, đôi mắt rực sáng, từng động tác vung rìu, hạ góc đều thuần thục và nhịp nhàng như một điệu múa điêu luyện.

Chẳng mấy chốc, một tiếng răng rắc vang lên. Thân bời lời cổ thụ từ từ nghiêng bóng rồi đổ rạp xuống thảm cỏ rừng, làm rung chuyển cả vạt cây bụi xung quanh. Không để phí một khắc nào, lão Ba Thao tháo chiếc cưa tay bản rộng. Lão thoăn thoắt ghè phẳng thân cây, búng đường chỉ mực đỏ làm dấu rồi cùng Đan hợp sức kéo cưa. Đan tì chân lành xuống đất, ghì chặt một đầu cưa, nhịp nhàng đẩy kéo theo tiếng đếm của lão Trùm vạn. Thằng Cò lăng xăng nhặt những cành thừa, thỉnh thoảng lại đưa bầu nước chè vằng cho hai người thấm giọng.

Từng lát cưa ngọt lịm đi qua thân gỗ. Mùi mùn cưa bời lời ngai ngái bốc lên dễ chịu. Dưới bàn tay tài hoa của lão Ba Thao, thân cây to lớn dần biến thành những phách ván dày dặn chừng hơn một tấc, mặt ván phẳng lì, thẳng tắp, phơi mình đón những ngọn gió ngàn lồng lộng thổi qua gò đá. Lão Ba Thao đưa tay v**t v* mặt ván nhẵn thín, nụ cười rạng rỡ nở bừng trên khuôn mặt khắc khổ: — Gỗ này dẻo lắm, thớ đan chặt như chão bện. Đem về ngâm qua nước mặn rồi uốn lửa làm tang thùng chượp thì trăm năm nước mắm rỏ ra cũng không rò nổi một giọt!

Mặt trời lặn dần sau rặng núi xa, rải ánh hoàng hôn đỏ quạch lên vạt rừng nguyên sinh. Ba người cùng nhau buộc chặt những súc ván đầu tiên vào đòn gánh tre, chuẩn bị khiêng xuống núi trước khi bóng tối bao trùm vạn chài.

Đan khom lưng kiểm tra lại mối dây chão buộc quanh súc gỗ, bỗng khóe mắt anh bắt gặp một thoáng lay động bất thường. Cách đó chừng mươi bước chân, phía sau lùm gai dại rậm rạp mép dốc đá, một bóng người gầy gò mặc áo chàm rách vừa lén lút thụt đầu xuống. Tiếng cành khô gãy khẽ “rắc” một tiếng rồi tắt lịm. Đan nheo mắt nhìn kỹ, chỉ kịp thấy bóng lưng lầm lũi ấy lẹ làng lách qua khe đá, biến mất tăm vào bóng chiều tà đang đổ sập xuống sườn non.