Chương 4: Mây Rừng Thuộc Vôi

— Bác Ba! Có kẻ rình mò!

Đan buông vội mối dây chão trong tay, chống cây gậy tre lao về phía lùm gai dại mép dốc đá. Lão Ba Thao phản ứng nhanh như một con báo biển, tay lăm lăm chiếc rìu mộc, sải bước băng qua gờ đá nham nhở. Thằng Cò lanh lợi vớ khúc gậy gỗ, chạy bọc mé sườn dốc chặn đường.

Kẻ áo chàm hoảng hốt tháo chạy nhưng vấp rễ cây ngã dúi dụi vào bụi cỏ tranh. Dưới ráng chiều nhập nhoạng, Đan nhận ra cái lưng hơi gù cùng vết sẹo bỏng loang lổ nơi cổ gã: đó là thằng Sáu Thẹo, tên lâu la dưới trướng Cai bến Cửu Vằn. Vừa ngã xuống, gã đã lồm cồm bò dậy, liều mạng lách qua khe đá hiểm trở trườn xuống chân núi. Đan tập tễnh đuổi theo thì gã đã trượt xa một quãng trong tiếng sỏi đá lăn lông lốc dội ngược lên từ triền dốc sâu.

Lão Ba Thao vung cánh tay gân guốc, phóng phập lưỡi rìu mộc vào thân cây dẻ rừng ngay sát mép đường mòn, chỉ cách gót chân kẻ đào tẩu gang tấc. Mùn gỗ bắn tung tóe kèm tiếng hét thất thanh dội lại: — Ối tha mạng! Đừng chém con!

Lão Ba Thao sừng sững trên mỏm đá cao, râu cước rung lên từng hồi, cất giọng sang sảng át tiếng gió ngàn rít qua rặng bời lời: — Về bảo với thằng Cửu Vằn và lão chủ Tiền, lão Ba Thao này chưa chết! Đứa nào còn dám bén mảng lên rừng Đá Đỏ rình mò phá gỗ, rìu của tao sẽ bửa đôi sọ nó ra! Cút!

Tiếng chân giẫm đạp cuống cuồng trên lá mục lịm dần dưới sườn non. Đan vịn vách đá th* d*c, khớp gối sưng đỏ nhói buốt. Lão Ba Thao giật mạnh chiếc rìu ra khỏi thân cây, đanh giọng đầy âu lo: — Bọn Cửu Vằn đã đánh hơi thấy chúng ta đốn gỗ bời lời, ắt sẽ tìm cách chặn đường hoặc lén lút đốt phá. Phải khiêng hết số ván này xuống bãi ngay trong đêm nay! — Bác Ba nói phải. — Đan gật đầu quả quyết. — Chúng ta khiêng xuống bãi Thạch Bàn ngay. Dưới vạn chài đông bà con, có bác trấn giữ, chúng không dám ngang nhiên lộng hành.

Đêm đó, ba người kiên trì lội ngược bóng tối. Từng phách ván bời lời đỏ nặng trịch được Đan và lão Ba Thao buộc chặt vào đòn gánh tre, cẩn trọng khiêng từng chuyến xuống dốc núi gập ghềnh. Thằng Cò cầm bó bổi châm lửa soi đường, thỉnh thoảng lại đưa lưng đỡ phụ một góc ván cho Đan mỗi khi chân anh trẹo khớp. Đến tận canh ba, toàn bộ số ván gỗ bời lời đã được tập kết an toàn trong lán xưởng dựng tạm bằng cọc phi lao và phên nứa mép bãi Thạch Bàn.

Sớm hôm sau, bãi cát vừa hửng nắng, Đan đã ngồi xem xét từng phiến ván. Gỗ bời lời bắt đầu se mặt, thớ mịn màng không chút tì vết. Lão Ba Thao ngồi rít tẩu thuốc, chau mày tính toán: — Muốn ghép thành cỗ thùng chượp khổng lồ chịu được sức nén hàng chục tạ cá muối mà không dùng đinh sắt, then chốt nằm ở những vòng đai nẹp quanh thân thùng. Đinh sắt gặp muối mặn chỉ nửa năm là rỉ sét mục ruỗng, làm nứt toác mạch ván. Dây chão vỏ cây thì ngâm nước lâu ngày sẽ bở nát. Phải có đai mây rừng loại già quấn quanh tang thùng mới ghì chặt được sức ép của cá.

Đan mỉm cười quay sang người con gái đang thoăn thoắt dọn dẹp dăm bào bên bậu cửa lán: — Việc này phải cậy nhờ cô Lành rồi.

Lành ngẩng lên, đôi mắt trong veo lấp lánh nụ cười e ấp: — Anh Đan đừng lo. Ông ngoại em ngày trước đan thuyền nan vượt sóng cả đời, có truyền lại cho mẹ con em cách thuộc mây gia truyền. Mây rừng dẫu dẻo, nếu không biết cách thuộc thì gặp nước mặn cũng mủn mục như rơm rác. Để sớm nay em đưa anh lên rộc suối tìm mây nước.

Hai người mang theo dao quắm, men theo khe suối cạn chảy ngoằn ngoèo từ triền núi xuống. Vào đến thung lũng rậm rạp, Lành chỉ cho Đan những bụi mây nước già bám chằng chịt trên vách đá. Dây mây ở đây dài tới bốn, năm trượng, thân tròn đều bằng ngón tay cái, vỏ ngoài óng vàng như đồng thau và lởm chởm mắt gai nhọn hoắt.

Đan chặt gốc, dùng sức giật từng tao mây xuống. Thấy gai cào rách manh áo vải thô của Đan, Lành khẽ khàng đón lấy ngọn mây, thoăn thoắt dùng sống dao quắm gọt sạch lớp vỏ gai tua tủa. Bàn tay nàng thon nhỏ nhưng dẻo dai lạ thường, từng nhát gọt dứt khoát không hề phạm vào cật mây. Thấy trán Đan lấm tấm mồ hôi, Lành rút chiếc khăn vắt ngang vai lau nhẹ cho anh, giọng nhỏ nhẹ như tiếng suối róc rách: — Anh đi đứng cẩn thận, chân đang đau nhức mà cứ gượng sức hoài. Để phần ngọn gai góc này cho em kéo. — Tôi không sao, có cô Lành đi cùng, việc nặng nhọc mấy cũng hóa nhẹ. — Đan bắt gặp ánh mắt dịu dàng của nàng, trong lòng dâng lên hơi ấm lạ kỳ xua tan nỗi nhọc nhằn nơi thân xác tật nguyền.

Đến trưa, họ gánh về từng bó mây óng ả. Lành lập tức bắt tay vào công đoạn thuộc mây. Nàng bảo thằng Cò ra ghềnh đá lấy vôi vỏ hàu nung chín từ lò con của xóm chài, đổ vào hố đất nện sâu đã lót sẵn vỉ tre. Gáo nước ngọt đầu tiên dội vào, vôi tôi sôi sùng sục, bốc khói trắng nghi ngút và tỏa hơi nóng hầm hập. Lành nhanh tay thả từng cuộn mây chẻ đôi vào hố nước vôi đặc quánh, dìm ngập xuống đáy rồi dùng đá cuội tì chặt lên trên.

— Phải ngâm đúng ba ngày ba đêm trong nước vôi này. — Lành gạt giọt mồ hôi bên má, giải thích cặn kẽ cho Đan. — Nước vôi tôi sẽ rút hết chất nhựa ngọt béo của mây rừng, khiến mọt rừng không dám đục, hà biển không thể gặm, sợi mây ngậm no vôi sẽ dẻo quánh như gân hươu. Ngâm nước mặn trăm năm cũng không mục đứt.Đan nhìn từng làn khói trắng bốc lên, thầm khâm phục vốn sống tích lũy ngàn đời của người dân biển chắt lọc qua đôi bàn tay khéo léo của người con gái xóm chài.

Ba ngày sau, đúng kỳ vớt mây thuộc vôi, sợi mây nước chuyển sang màu ngà voi nhẵn bóng, uốn cong vòng tròn mà không hề nứt thớ. Dưới mái lán mép cồn Thạch Bàn, công việc ghép thùng chượp bước vào giai đoạn quyết định.

Lão Ba Thao dùng mùn cưa và rơm khô hun lửa nướng đều từng phách ván bời lời đỏ. Dưới sức nóng vừa độ, thớ gỗ dẻo ra, uốn cong theo dáng cữ gỗ đã định sẵn. Lão đặt mặt đáy tròn dày dặn xuống nền cát bằng phẳng, rồi lần lượt dựng từng thanh tang ván xung quanh. Mép ván được lão dùng bào mộc bào vát chuẩn xác đến từng sợi tóc, khi áp sát vào nhau liền khít khao như một khối liền mạch.

Chiếc thùng dần thành hình: đáy hẹp, miệng loe nhẹ như hình nón cụt, cao ngang ngực người lớn, đường kính đáy rộng chừng hai thước rưỡi, đủ sức chứa trọn mười tạ cá muối.

— Giờ đến lượt đai mây! Thằng Đan, con Lành, giữ chặt lấy đầu nẹp! — Lão Ba Thao hô lớn, hai bàn tay gân guốc ghì chặt đầu mối nẹp gỗ.

Đan tì chân lành xuống cát, cùng Lành nắm lấy tao đai mây kép đã bện chặt ba sợi lại với nhau. Cả hai dùng đòn bẩy bằng gỗ nghiến kéo căng từng vòng đai mây siết quanh thân thùng. Đai mây dẻo như chão da bò, mỗi nhát siết lại phát ra tiếng rít ken két, ép chặt các phiến ván bời lời vào nhau. Đan nín thở, mồ hôi ướt đẫm lưng áo. Cạnh anh, Lành cắn chặt môi, hai bàn tay rướm đỏ vì ma sát nhưng ánh mắt kiên định lạ thường.

Lão Ba Thao vung vồ gỗ đóng phập những con nêm khóa đai. Tám vòng đai mây thuộc vôi nẹp chặt từ gốc lên ngọn thùng, tạo thành những chiếc đai vững như bàn thạch ôm trọn cỗ thùng bời lời đồ sộ.

Khi con nêm cuối cùng được đóng chặt, chiếc thùng chượp đầu tiên đã hoàn thành sừng sững giữa lán xưởng mép bãi cát. Màu đỏ sẫm của gỗ bời lời quyện với màu trắng ngà của đai mây thuộc vôi tỏa ra mùi thơm ngai ngái, mộc mạc của núi rừng và biển cả.

Thằng Cò đứng ngắm nghía, hai tay xoa xoa quanh mép gỗ nhẵn thín, miệng trầm trồ: — Đẹp quá anh Đan ơi! To thế này chứa được cả thuyền cá chứ chẳng chơi! — Đẹp mắt thôi chưa đủ, phải thử nước mới biết tài thợ mộc của lão già này tới đâu. — Lão Ba Thao cười khà khà, ánh mắt không giấu nổi vẻ hồi hộp. Lão chỉ tay ra mép sóng: — Thằng Đan, xách gàu múc nước biển đổ vào!

Ba người thay phiên nhau gánh từng gàu nước biển trong vắt đổ tràn vào lòng thùng gỗ. Nước mặn xối xuống vang lên tiếng ầm ì như sóng vỗ hang đá. Chẳng mấy chốc, mặt nước biển đã dâng cao ngập quá nửa thùng.

Đan quỳ xuống mép cát ẩm, nhìn quanh chân đáy thùng. Ban đầu, ở vài khe tiếp giáp giữa các phách ván, có những giọt nước rỉ li ti đọng lại như hạt sương mai. Thằng Cò thấy thế thoáng giật mình, mặt xụ xuống: — Kìa anh Đan... nước rỉ ra rồi!

Đan khẽ cười, vỗ vai cậu bé: — Em đừng lo. Gỗ bời lời tươi gặp nước mặn sẽ nở bung thớ ra. Đai mây thuộc vôi giữ chặt bên ngoài không cho phách ván dãn ra ngoài, tự khắc các thớ gỗ bên trong sẽ ken khít lại với nhau.

Cả đêm hôm đó, Đan không ngủ. Anh ngồi bên bậu cửa lán canh chừng cỗ thùng chượp đầu tiên của đời mình, lắng nghe tiếng sóng biển vỗ bờ hòa cùng tiếng tí tách của màn đêm vạn chài.

Thùng chượp ngâm nước ròng rã suốt một đêm, sáng hôm sau vách gỗ bời lời nở đều ken đặc, đáy thùng khô ráo tuyệt đối không hề rỉ ra dù chỉ một giọt nước.