Chương 23: Công Lý Phân Minh

Tiếng xích sắt va nhau loảng xoảng cắt đứt lời gào thét của Tiền Bá Đạt. Hai tên nha quân ghì chặt bả vai, lôi xềnh xệch thân hình bệu bạo của lão trên cát. Tên lại dịch mặt choắt cũng bị tước gậy sắt, lấm lét cúi đầu dưới lưỡi đao sáng quắc.

Quan Tuần phủ Đào Đình Nhã phất tà áo thô, cất giọng đanh thép át cả tiếng sóng bến: — Trấn Hải Xương là cửa ngõ giao thương của duyên hải phía nam, không thể để lũ gian thương lũng đoạn làm nhơ nhuốc! Mở ngay công đường lưu động tại công quán nha môn, bản quan đích thân thụ lý nội vụ trước mắt trăm họ!

Dân chúng và bạn chài hò reo vang dội, rầm rộ theo đoàn nha quân tiến vào công quán cách mé bến một tầm tên bắn. Đan chống gậy tre, từng bước chân tập tễnh nhưng vững vàng đi cạnh lão Ba Thao. Phía sau, cô Lành và thằng Cò cùng mấy bạn chài lực lưỡng chia nhau khiêng ba đôi sọt tre ken dày. Từng lớp xâu tiền kẽm nặng trịch làm uốn cong đòn gánh tre đực. Hai chiếc ghè mắm nhĩ thượng hạng bện quai mây vốn được Đan cẩn thận trích riêng từ trước không đem bán cũng được bạn chài trân trọng gánh theo sau.

Gian sảnh lớn của công quán nha môn trấn Hải Xương thoáng chốc chật ních người xem. Trên chiếc án thư uy nghiêm, Đào Đình Nhã ngồi ngay ngắn ở ghế lim, đặt tấm kim bài khảm vàng và chiếc chặn giấy hình lân bằng đồng lên mặt bàn. Không gian bỗng chốc im phăng phắc.

Tiền Bá Đạt quỳ rạp dưới nền đá trơn lạnh, chiếc áo the lụa đẫm mồ hôi dính bết vào lưng. Ngón tay đeo nhẫn cẩm thạch của lão run rẩy cào xuống sàn đá, miệng lắp bắp: — Bẩm quan lớn... kẻ hèn bị hãm hại... Đám dân đảo đó nợ tiền không trả, vu cáo người ngay...

— Im miệng! — Quan Tuần phủ dằn mạnh thanh kinh đường mộc xuống mặt bàn, thanh âm vang lên chát chúa. — Trước mặt bản quan, ngươi chớ mở lời xảo quyệt!

Ngài đưa mắt nhìn sang Đan, ánh mắt dịu lại vài phần: — Thầy Đan, ngươi là người đứng đầu vạn chài Cồn Cát, hãy bước lên bày tỏ ngọn ngành.

Đan bước lên ba bước, chắp tay trầm tĩnh: — Bẩm quan lớn, thảo dân là Giáp Thế Đan, thay mặt sáu mươi nóc nhà vạn Thạch Bàn và bà con phu muối Cát Trắng. Năm xưa gặp mùa biển động đói kém, vạn chài cùng đường phải vay của hiệu buôn họ Tiền ba trăm quan tiền kẽm để mua gạo cứu đói. Dù khế ước bị ép lãi nặng nề, nhưng bà con Cồn Cát đời đời ăn sóng nói gió, một bát cơm chịu ơn cũng khắc cốt ghi tâm. Nay nhờ mẻ cá cơm than ủ chượp trong thùng gỗ bời lời rỏ dòng mắm nhĩ bán được tiền tươi, thảo dân xin đàng hoàng dâng đủ ba trăm quan tiền kẽm nợ gốc thanh toán sòng phẳng trước công đường của ngài!

Đan quay lại ra hiệu. Mấy bạn chài lập tức khiêng ba đôi sọt tre tiến lên đặt giữa sân. Nắp sọt mở ra, từng xâu tiền kẽm xâu phẳng phiu xếp ngay ngắn, đếm đủ mười tiền một xâu. Tiếng đồng kẽm va nhau giòn đanh, minh bạch như tấm lòng người xứ đảo.

Quan Tuần phủ khẽ gật đầu, ánh mắt lộ rõ vẻ tán thưởng: — Đứng trước cơn bần cùng mà vẫn giữ trọn chữ tín, dốc lòng lao động trả nợ sòng phẳng, dân chài Cồn Cát thực có khí phách!

Sắc mặt ngài chợt nghiêm lại. Lật mở tập sổ da đen do Cửu Vằn dâng nộp, Đào Đình Nhã gõ ngón tay xuống từng trang giấy dó: — Cửu Vằn, hãy tâu rõ mọi sự trước công đường!

Cửu Vằn quỳ thẳng lưng, vết sẹo ngang má giật giật vì xúc động: — Bẩm quan lớn! Tập sổ này ghi trọn tội ác của Tiền Bá Đạt. Lão lấy ba trăm quan tiền kẽm làm mồi nhử, tính lãi gấp mười lần để cướp thuyền bè, bắt con em vạn chài làm nô dịch. Khi thấy làng dựng giàn thùng bời lời, lão sợ mất quyền độc chiếm mắm muối nên sai người đốt thuyền bờ tây, lại phái thảo dân mang tro than, bùn bẩn định đổ vào vòi lù hòng hủy hoại công sức mười hai tháng của cả làng đảo!

Khắp công quán, dân chúng phẫn nộ gầm lên. Nhiều khách buôn cũng bước ra lớn tiếng tố cáo họ Tiền độc quyền kho muối, ghìm hàng đẩy giá mỗi mùa biển động để chèn ép ngư dân.

Tiền Bá Đạt run lẩy bẩy, dập đầu lia lịa xuống nền đá: — Oan cho thảo dân quá quan lớn ơi! Thằng Cửu Vằn vu vạ! Chiếc thuyền chớp đèn lồng đỏ trong sổ chỉ là chuyện bịa đặt!

— Bịa đặt ư? — Đào Đình Nhã cười lạnh. — Ngươi có biết chiếc ghe chớp đèn lồng đỏ ba lần ngoài lộng bờ tây đêm ấy là của ai không?Tiền Bá Đạt ngẩng phắt lên, đôi mắt ti hí mở trừng trừng kinh hãi.

— Đó chính là ghe thám mã bí mật của bản quan! — Đào Đình Nhã đứng phắt dậy, cất giọng uy nghiêm như sấm rền. — Bản quan phụng mệnh triều đình đi kinh lý duyên hải, nghe tiếng oán thán về sự tàn độc của ngươi nên sai ghe tuần tiễu ngoài khơi. Nha quân trên ghe đèn lồng đỏ đã ghi nhận trọn vẹn mưu mô bẩn thỉu của lũ ngươi, đồng thời nắm giữ đầy đủ sổ sách những chuyến thuyền chở bạc hối lộ cho nha lại huyện đường nhằm bưng bít tội ác! Ngươi còn chối cãi được nữa chăng?

Tiền Bá Đạt nghe xong rụng rời chân tay, ngã vật ra sàn đá lạnh buốt như đống bùn nhão. Tên lại dịch mặt choắt cũng quỳ sụp xuống đất, lạy như tế sao xin tha mạng.

Quan Tuần phủ dập mạnh thanh thẻ lệnh bằng gỗ nghiến xuống mặt án thư: — Tiền Bá Đạt lòng lang dạ thú, găm muối ép giá, cho vay nặng lãi, mưu hại dân lành! Bản quan phán quyết: Tước bỏ toàn bộ quyền độc chiếm bến bãi và buôn bán muối của họ Tiền tại Hải Xương! Niêm phong toàn bộ kho lẫm, tịch thu gia sản để bồi thường thiệt hại cho ngư dân! Tống giam Tiền Bá Đạt vào đại lao huyện đường chờ ngày định tội!

Tiếng hò reo của dân chúng bên ngoài vỡ òa như sấm dậy, không ngớt tiếng vỗ tay đồng tình.

Đào Đình Nhã cầm xấp văn tự nợ ba trăm quan cùng các khế ước siết bến bãi, dõng dạc tuyên bố: — Những khế ước bất công lập ra từ dã tâm cướp bóc này từ nay hoàn toàn vô hiệu!

Nói rồi, ngài ném thẳng xấp giấy nợ vào chậu than hồng bên cạnh án thư. Lửa bén bùng cháy, tàn tro đen bay lơ lửng rồi tan biến vào hư không. Lão Ba Thao run run quệt giọt nước mắt lăn trên gò má sạm đen, bờ vai lực lưỡng khẽ rung lên vì trút bỏ được gánh nặng đè trĩu nửa đời người. Cô Lành nắm chặt tay thằng Cò, đôi mắt ngấn lệ rạng ngời nụ cười.

Xong việc công, Tuần phủ Đào Đình Nhã bước xuống thềm công đường, nhìn Đan đầy trân trọng: — Thầy Đan, ngươi hiểu con nước ngọn gió, dùng gỗ bời lời nẹp mây giữ cá, lại bày cho diêm dân làm muối sạch xả chát. Tài nghệ và đức độ ấy rất đáng khen ngợi!

— Thảo dân chỉ nương theo lộc biển và mồ hôi của bà con xóm đảo, chẳng dám kể công đầu, — Đan từ tốn bẩm.

Đào Đình Nhã mỉm cười đôn hậu: — Người có tài mà khiêm nhường mới thật đáng kính! Để mở mang nghề muối sạch và nuôi dưỡng vạn chài, bản quan đặc cách ban ân chuẩn: Miễn toàn bộ sưu thuế muối và lệ phí bến bãi cho đảo Cồn Cát trong ba năm liền! Ruộng muối Cát Trắng từ nay giao trọn cho Phường Chượp các ngươi cai quản!

Đan cùng lão Ba Thao và bạn chài mừng rỡ sụp lạy tạ ơn. Đan liền bảo thằng Cò bưng chiếc ghè mắm nhĩ thượng hạng bện quai mây tiến lên, cung kính dâng tặng: — Ân đức của đại nhân sâu rộng như biển cả. Thảo dân xin kính tặng ngài ghè mắm nhĩ thơm đượm nhất, chắt lọc từ hạt muối già và cá cơm than béo mọng sau tròn mười hai tháng ủ ngấu trên cồn bãi.

Đào Đình Nhã tự tay đỡ lấy chiếc ghè sành da lươn, khẽ mở nút sáp ong. Mùi mắm thơm đượm nồng nàn, phảng phất vị bùi ngọt đậm đà lan tỏa khắp sảnh đường. Ánh mắt vị quan sáng ngời, ngài gật đầu cười vang: — Thứ nước mắm sánh màu hổ phách này là kết tinh của bách nghệ dân gian và lòng kiên định! Bản quan xin nhận món quà quý, và sẽ đích thân hộ tống ghè mắm tiến kinh dâng lên hoàng thượng, để giọt mắm Cồn Cát được rạng danh muôn thuở!

Hoàng hôn buông xuống dát một dải sáng vàng ươm lên mặt biển êm ả. Ba chiếc thuyền nan căng buồm no gió nam, rẽ sóng đưa Đan cùng đoàn người trở về đảo. Khoang thuyền chất đầy những sọt thóc giống, gạo trắng, ngô hạt và số tiền kẽm còn dư sau phiên chợ, mở ra nguồn vốn dồi dào để nhân rộng giàn chượp bời lời.

Thằng Cò đứng nơi mũi thuyền, tay giữ chặt dây lèo, bỗng nhảy cẫng lên reo to: — Anh Đan ơi! Ông bác Ba ơi! Đảo mình kìa! Mọi người ra đón kìa!

Đan vịn mạn thuyền đứng dậy, phóng tầm mắt qua làn sương chiều bảng lảng. Trên doi cát hình trăng khuyết quen thuộc, sáu mươi nóc nhà vạn Thạch Bàn và xóm Cát Trắng đã ùa ra đứng chật mép sóng tự bao giờ. Hàng trăm ngọn đuốc thắp bập bùng sáng rực bờ cát, tiếng tù và ốc u u hòa cùng tiếng reo hò dậy sóng vang dội trên mặt biển, hân hoan đón chào đoàn người mang theo công lý và no ấm trở về.