Chương 22: Chén Ngọc đối Chất

Thanh gậy sắt trong tay gã lại dịch khựng lại giữa tầng không, phát ra một tiếng vút nghẹn ngào rồi hạ xuống. Đám đông đang xô lấn bỗng dạt ra hai bên như sóng rẽ mái chèo.

Thế Đan nương gậy tre đứng vững trên hai chân, hướng mắt nhìn về phía phát ra tiếng quát. Từ lối đi vừa mở, một người đàn ông trạc ngũ tuần thong thả bước tới. Người ấy có khuôn mặt chữ điền khắc khổ nhưng đôi mắt sáng quắc như sao đêm, chòm râu ba chòm tỉa gọn gàng, khoác trên mình bộ áo vải thô màu nâu sồng đã bạc màu vai áo. Tuy ăn vận giản dị tựa một thầy đồ nghèo nơi thôn dã, nhưng từng bước đi trầm ổn cùng khí độ ung dung toát ra khiến đám lính dịch hung hăng cũng phải vô thức rụt cổ lùi lại nửa bước.

Tiền Bá Đạt vốn đang hể hả chờ xem cảnh ghè mắm vỡ tan tành, bỗng bị cắt ngang thì tức tối ra mặt. Lão nheo đôi mắt ti hí lươn lẹo, đảo nhìn từ đầu đến chân người mới tới rồi nhếch mép cười khẩy: — Kẻ nào to gan dám xen vào việc công của bản viên? Một lão áo vải quê mùa chân lấm tay bùn mà cũng dám mở miệng dạy đời nơi chốn bến chợ này sao? Cút ngay kẻo gậy sắt nha môn không có mắt!

Chẳng để vị khách lạ kịp đáp lời, Tiền Bá Đạt liền quay ngoắt sang đám đông khách buôn và dân phố thị, đập tay lên sạp tre lu loa: — Bà con lối xóm trông đấy mà xem! Dân vạn Thạch Bàn xưa nay nghèo rách mồng tơi, chỉ biết phơi cá khô mốc meo nợ nần ngập đầu. Nay thằng thọt này bỗng dưng mang ra thứ nước màu hổ phách sánh đặc như mật, không có mùi tanh ươn quen thuộc mà lại thơm lừng kỳ dị! Bản viên kinh doanh mắm muối ba mươi năm trên đất Hải Xương, thừa biết cá ủ chum vại đất chỉ có thể rỉ ra thứ nước đục ngầu, mặn chát. Rõ ràng lũ chúng nó dùng tà thuật ma mị, ngâm xác cá ươn thối với thuốc độc để lừa gạt lương dân, trục lợi bất chính!

Những lời đặt điều hiểm độc của lão Tiền khiến mấy người khách buôn phương xa hơi chùn chân, tiếng xì xào nghi ngại lại rộ lên quanh bến bãi. Lão Ba Thao tức đến run cả chòm râu cước, hai bàn tay hộ pháp siết chặt lấy thanh đòn gánh toan bước lên, nhưng Đan đã khẽ đưa tay cản lại.

Vị khách áo vải thô không hề nổi giận trước thái độ hỗn xược của Tiền Bá Đạt. Người ấy dừng lại trước sạp hàng, cúi nhìn chiếc ghè sành da lươn đang tỏa hương ngào ngạt, rồi đưa ánh mắt trầm tĩnh nhìn thẳng vào Đan. Một cái gật đầu nhẹ đầy vẻ bao dung cất lên: — Trắng đen chưa tỏ, chẳng thể hồ đồ định đoạt bằng miệng lưỡi thế gian. Người trẻ tuổi, ngươi bảo đây là mắm nhĩ Cồn Cát. Vậy hãy nói rõ trước bàn dân thiên hạ, giọt mật sóng sánh như hổ phách này do đâu mà kết tinh?

Đan chắp tay cúi đầu chào theo lễ tiết người dưới, lòng thầm cảm phục phong thái điềm tĩnh của người đối diện. Anh bước tới trước sạp tre, bàn tay thô ráp chai sần nhẹ nhàng cầm chiếc muôi tre gõ nhẹ vào vành miệng ghè sành. Từng động tác của anh từ tốn, khoan thai như một người nghệ nhân nâng niu báu vật.

Đan múc một muôi mắm nhĩ đầy ắp, chậm rãi rót vào chiếc chén sứ trắng tinh đặt giữa bàn. Dòng nước mắm màu cánh gián ánh đỏ tuôn ra mềm mại, sánh đặc như dòng mật ong rừng nguyên chất, tỏa ra một làn hương béo bùi, nồng ấm quyện chặt vào gió sớm.

Ngẩng cao đầu, Đan dõng dạc cất tiếng, giọng trầm ấm vang xa khắp góc bến: — Thưa bà con, nghề chượp mắm truyền đời của non sông ta lấy trời đất làm thầy, lấy tấm lòng ngay thẳng làm gốc rễ, cớ sao phải mượn đến tà thuật ma mị? Muốn có giọt nước mắm nhĩ thuần khiết này, điều đầu tiên là cá phải tươi. Từng giỏ cá cơm than óng ánh vừa kéo lên khỏi biển lộng Cồn Cát được rửa sạch bằng chính nước biển mặn mòi, tuyệt đối không dập vỡ ruột gan. Thứ hai, hạt muối đưa vào chượp không thể dùng muối xổi non ngày. Đó là muối hạt ruộng Cát Trắng sau khi kết tinh trên nền cát sạch, được đưa vào kho sàn tre xả róc ròng rã suốt sáu tháng trời để chảy cạn hết chất nước ót đắng chát, chỉ còn lại vị mặn mòi thanh khiết.

Thế Đan đưa tay chỉ về phía lão Ba Thao và cô Lành, giọng nói càng thêm tha thiết: — Quan trọng hơn cả là sự nhẫn nại. Đúng ba phần cá cơm tươi trộn đều với một phần muối già sạch chát, nạp vào giàn thùng gỗ bời lời đỏ lấy từ rừng sâu. Gỗ bời lời khít khao không mùi lạ, lại được nẹp bằng tám vòng đai mây ngâm nước vôi hàu dẻo dai. Dưới đáy thùng đặt lù lọc ba tầng bằng chổi rễ bổi, sỏi sạch và cát thạch anh mịn. Miệng thùng cài vỉ tre già, dằn đá nặng nẹp chặt để tống sạch tà khí ươn thối ra ngoài. Trải qua tròn mười hai tháng phơi nắng dầm sương, kéo đảo nước bổi dưới cái nắng rẫy Đại thử, thịt cá dưới sức nén khổng lồ tự ngấu chín, tự rã nhuyễn thành giọt tinh chất ngọt lành. Thời gian và lòng kiên định của người vạn chài kết tinh thành vị ngọt hậu, hà cớ gì lại bảo là độc vật hại người?

Lời giải thích rành rọt, thấu đáo từng công đoạn của Đan khiến đám đông nín thở lắng nghe. Từng nguyên lý tự nhiên mộc mạc biến thành đạo lý làm nghề cao đẹp, lay động lòng người sâu sắc.

Đan nâng chén sứ trắng lên cao ngang mày, để ánh nắng ban mai rực rỡ của buổi sớm chiếu xuyên qua làn nước mắm. Dưới ánh mặt trời, chén mắm nhĩ trong suốt không một mảy may gợn cặn, lấp lánh sắc hổ phách óng ả như một khối ngọc quý vừa vớt lên từ lòng biển sâu.

Đan cung kính bước tới hai bước, hai tay dâng chén mắm về phía người đàn ông áo vải thô: — Trăm nghe không bằng mắt thấy, vạn lời biện giải chẳng bằng một lần nếm thử. Thảo dân xin kính mời tiên sinh cùng các vị bô lão nếm thử giọt mắm nhĩ đầu mùa của vạn chài Cồn Cát!

Vị khách trung niên mỉm cười đón lấy chiếc chén sứ. Ngài đưa lên mũi hít nhẹ một hơi, nét mặt thoáng lộ vẻ kinh ngạc trước làn hương thơm ngọt thanh tao không chút tanh tao. Đoạn, ngài khẽ nhấp một ngụm nhỏ nơi đầu lưỡi.

Chung quanh im phăng phắc, mọi ánh mắt đều đổ dồn vào nét mặt người áo vải. Chỉ thấy đôi lông mày cương nghị của ngài khẽ giãn ra, ánh mắt bừng lên niềm vui sướng tột cùng. Sắc mặt ngài chuyển từ ngỡ ngàng sang rạng rỡ, đôi môi mím lại khoan khoái như đang đón nhận trọn vẹn luồng sinh khí ấm áp lan tỏa khắp châu thân. — Tuyệt phẩm! Thật là tuyệt phẩm trần gian! — Vị khách tấm tắc thốt lên, giọng nói sang sảng đầy xúc động. — Đầu lưỡi mặn thanh dịu nhẹ, hậu vị lại béo ngọt dài lâu, đượm sâu đến tận chân răng kẽ tóc! Thứ mắm chượp chum vại bình thường làm sao sánh nổi một phần mười!Mấy vị bô lão và lái buôn đứng gần cũng tranh nhau dùng thìa tre nếm thử. Tiếng trầm trồ thán phục lập tức nổ tung như pháo tết: — Ngon quá trời đất ơi! Đúng là giọt tinh hoa của biển cả! — Không hề có một chút tanh nồng hay mùi khú! Đây đích thực là mắm quý ngấu chín tự nhiên! — Lão Tiền già mồm ngậm máu phun người! Rõ ràng mắm Cồn Cát là ngọc quý của biển nam!

Trước sự chứng thực không thể chối cãi, sắc mặt Tiền Bá Đạt từ trắng bệch chuyển sang xám ngoét như tro tàn. Môi lão run lẩy bẩy, ngón tay đeo nhẫn cẩm thạch giật giật không thốt nên lời. Gã lại dịch mặt choắt vội vã giấu thanh gậy sắt ra sau lưng, lấm lét tìm đường lùi.

Khách buôn khắp bến bãi thấy rõ chân tướng, lập tức chen lấn xô đẩy ùa vào sạp hàng: — Bán cho tôi năm ghè mắm nhĩ! Trả thêm mỗi ghè hai quan tiền kẽm! — Tôi mua trọn mười lăm ghè chở về đất kinh kỳ! Đưa tiền tươi ngay tại bến!

Cảnh tượng mua bán diễn ra náo nhiệt chưa từng có. Thằng Cò thoăn thoắt xách từng ghè mắm bọc rơm, cô Lành khéo léo đếm tiền kẽm, còn lão Ba Thao cười rạng rỡ đến rơi nước mắt. Chỉ trong nửa khắc đồng hồ, toàn bộ ba mươi ghè mắm sành da lươn đã được khách buôn tranh nhau vét sạch với giá cao ngất ngưởng. Đan nhìn những giỏ xâu tiền kẽm cùng túi bạc vụn xếp nặng trĩu bên sạp, tính sơ đã thu về hơn bốn trăm quan tiền kẽm — số tiền quá đủ để thanh toán dứt điểm món nợ ba trăm quan truyền đời của họ Tiền, lại còn dư dả vốn liếng đóng thêm thùng chượp mới cho vạn chài.

Thấy mưu gian sụp đổ hoàn toàn, Tiền Bá Đạt bấm bụng nuốt hận. Lão kéo sụp vành nón the, lấm lét quay gót toan lách qua dòng người tẩu thoát khỏi bến chợ.

— Tiền Bá Đạt! Đứng lại đó!

Một tiếng thét xé toạc bầu không khí từ mé bến tàu vọng lại. Đám đông lại dạt ra, nhường đường cho một bóng người vạm vỡ chạy xộc tới. Người đó mặc áo chẽn nâu sờn rách, trên má có vết sẹo ngang quen thuộc, hơi thở hổn hển đầy bụi đường — chính là Cai bến Cửu Vằn.

Thấy Cửu Vằn xuất hiện, Tiền Bá Đạt như vớ được cọc rơm, liền quát lớn: — Cửu Vằn! Mày chạy đi đâu suốt mấy tháng nay? Mau hộ tống bản viên rời khỏi bến chợ lũ bần tiện này!

Nhưng Cửu Vằn không hề nhìn lão Tiền lấy một cái. Gã chạy thẳng tới trước mặt Thế Đan và vị khách mặc áo vải thô, rồi quỳ sụp hai gối xuống nền đá bến chợ, rập đầu thật mạnh. Hai tay gã nâng cao một tập sổ bìa da màu đen dày cộp, giọng nói run rẩy nhưng dõng dạc: — Thầy Đan! Thưa ông lớn! Thảo dân là Lê Cửu, kẻ từng mang tội làm tay sai cho phường gian thương. Nhờ ơn tha mạng và sự cảm hóa bằng ân nghĩa của thầy Đan và bà con Cồn Cát, thảo dân đã tỉnh ngộ lương tâm! Nay thảo dân xin đem tính mạng dâng nộp tập sổ đen này trước ánh sáng công lý!

Cửu Vằn ngẩng đầu, căm phẫn chỉ thẳng mặt Tiền Bá Đạt đang chết lặng: — Trong tập sổ này ghi chép rành rọt từng chuyến ghe găm muối nâng giá để dồn dân đảo vào chỗ chết; các trang sổ nâng khống tiền lãi ba trăm quan kẽm để cướp đoạt thuyền bè bến bãi; lệnh sai thuộc hạ phóng hỏa đốt thuyền ở bờ tây; và cả việc sai người mang dầu thông, tro than định đầu độc giàn chượp bời lời! Đặc biệt, thảo dân còn giữ đủ chứng từ những chuyến ghe chớp đèn lồng đỏ ba lần ngoài lộng, bí mật chở bạc hối lộ các quan chức huyện đường hòng bưng bít tội ác lũng đoạn bến bãi suốt mười năm qua!

Tiền Bá Đạt nghe xong như bị sét đánh ngang tai, toàn thân nhũn ra như đống bùn nhão, ngã ngồi bệt xuống đất, lắp bắp: — Cửu Vằn... mày... mày dám phản lại ta...

Đám đông bến chợ phẫn nộ ầm ầm gầm thét, đòi xé xác tên gian thương tàn độc. Giữa cơn sóng giận dữ của muôn dân, vị khách trung niên mặc áo vải thô khẽ vuốt chòm râu ba chòm, nở một nụ cười lạnh lùng.

Ngài thò tay vào trong vạt áo thô, rút ra một tấm kim bài khảm vàng ròng sáng rực lóng lánh ánh nhật nguyệt. Trên mặt lệnh bài khắc nổi bốn chữ triều đình uy nghiêm: “Khâm Sai Tuần Phủ”.

Tiếng nói trầm vang của Đào Đình Nhã như tiếng sấm lệnh vang rền khắp bến cảng Hải Xương: — Tiền Bá Đạt! Ngươi ỷ thế phú hào, bức hại lương dân, mua chuộc lại dịch làm lũng đoạn sinh kế quốc gia! Bản quan vi hành thị sát bấy lâu nay, mẻ lưới này chính là dành cho ngươi! Nha quân đâu! Lập tức trói gông tên đại gian thương này giải về đại lao huyện đường chờ ngày xét xử!

Từ trong đám đông bộ hành, hàng chục tráng đinh lập tức xé bỏ lớp áo ngoài, lộ ra quân phục nha môn uy nghiêm, đao trượng lăm lăm xông tới siết chặt xích sắt vào cổ Tiền Bá Đạt giữa tiếng hoan hô dậy đất của muôn người.