Chương 21: Sóng Gió Hội Duyên

Lão Ba Thao biến sắc, quai hàm bạnh ra, lập tức siết chặt cán rựa bên hông. Đan giữ chặt vai thằng Cò, cảm nhận nhịp thở dồn dập của cậu bé. Dù lồng ngực thắt lại, ánh mắt Đan vẫn giữ vẻ điềm tĩnh lạ thường. Anh quay sang nắm lấy tay Lành, trầm giọng dặn dò: — Em Lành ở lại giữ thuyền sát mép rạn, tuyệt đối không được rời đi. Có biến gì cứ ẩn vào hốc đá.

Lành lo lắng gật đầu. Không chần chừ một khắc, Đan chống gậy tre nương theo bước chân tập tễnh, cùng lão Ba Thao và thằng Cò vượt qua triền cát cao, lao thẳng về phía bến tây Thạch Bàn.

Vừa qua rặng dứa dại, cảnh tượng náo loạn nơi bãi cát đã đập vào mắt. Chiếc ghe bầu lườn đen của họ Tiền đã cắm sâu mũi vào bờ. Hơn chục tên nha dịch huyện đường mặc áo nẹp chàm, lăm lăm đao trượng và gậy sắt, dàn hàng ngang vây kín lối vào lán chượp. Đứng đầu là Tiền Bá Đạt, thân hình béo núc bệu bạo trong bộ áo the tím. Lão vung vẩy tờ văn tự nợ ố vàng, the thé quát: — Lũ dân đen Cồn Cát nghe cho rõ! Đã qua ba ngày hạn chót, ba trăm quan tiền kẽm của bản viên các ngươi chưa trả nổi một đồng! Hôm nay có công văn nha môn huyện chuẩn y, toàn bộ mười lăm cỗ thùng bời lời cùng mắm cá trong lán này đều thuộc về họ Tiền ta! Kẻ nào cản đường, nha dịch cứ chiếu luật mà đánh gãy giò!

— Khoan đã, Tiền viên ngoại!

Tiếng quát trầm vang của Đan cất lên cắt ngang cơn hống hách. Chàng thanh niên tật nguyền chống gậy bước tới, đĩnh đạc đứng chắn trước cửa lán. Lão Ba Thao sa sầm mặt đứng bên cạnh, ngực phập phồng giận dữ. Phía sau họ, bà con vạn Thạch Bàn nghe tiếng động đã túa ra khắp triền cát, đồng lòng giơ cao mái chèo, đòn xóc và vồ gỗ che chắn giàn chượp. Bầu không khí lập tức căng như dây đàn.

Đan nhìn thẳng vào mắt Tiền Bá Đạt, cất lời rành rọt: — Viên ngoại chớ mượn oai nha môn ép người quá đáng. Khế ước năm xưa ghi rõ: món nợ ba trăm quan được kết sổ theo mùa biển. Mùa biển động vừa dứt, hội chợ duyên hải trấn Hải Xương mới mở phiên đầu năm. Theo lệ tục trăm đời của vùng duyên hải, chừng nào phiên chợ chưa tan thì hạn nợ của bạn chài chưa dứt. Ngài xông vào đảo toan tịch thu mười lăm cỗ thùng khi phiên chợ chưa kết, công lý huyện đường nào cho phép điều ngang ngược ấy?

Lời lẽ đanh thép của Đan khiến đám nha dịch nhìn nhau ngần ngại. Tên đội trưởng tuần đinh liếc thấy những ánh mắt căm hờn của dân chài đang nắm chặt mái chèo bao quanh, bước chân bất giác chùn lại. Ngư dân nơi đầu sóng ngọn gió một khi bị dồn vào đường cùng thì chẳng màng sống chết; nếu xảy ra đổ máu trên bãi cát hẻo lánh này, đám lính huyện khó lòng bảo toàn tính mạng.

Tiền viên ngoại nghiến răng kèn kẹt, mặt tím bầm như gan heo. Thấy nha dịch e dè, lão hiểu hôm nay khó bề dùng vũ lực cưỡng đoạt. Lão hừ một tiếng độc địa, giơ ba ngón tay béo núc đeo nhẫn ngọc: — Được lắm, thằng thọt! Ta cho lũ chúng mày thêm đúng ba ngày tại hội chợ trấn Hải Xương! Đến trưa ngày thứ ba, nếu không đủ ba trăm quan tiền kẽm chuộc văn tự, bản viên sẽ cho người tháo tung từng mảnh ván bời lời, đổ sạch mắm của chúng mày xuống biển! Rút lui!

Đám nha dịch vội theo Tiền Bá Đạt nhảy lên ghe bầu, nhổ sào đẩy thuyền lùi ra xa bãi cát.

Dân làng thở phào buông rơi mái chèo, nhưng nỗi lo vẫn in hằn trên từng gương mặt sạm nắng. Ba trăm quan tiền kẽm trong ba ngày đè nặng lên vai vạn chài. Đan quay sang vỗ vai an ủi lão Ba Thao: — Bác Ba an tâm. Mắm nhĩ của vạn ta là giọt ngọc chắt lọc từ biển cả, chuyến sang trấn lần này nhất định sẽ mở ra đường sống. Nhưng trước khi xuất bến, con muốn cùng bác lên gò cát cao kiểm tra kho muối.

Hai người rảo bước lên triền cát Cát Trắng. Căn kho lợp tranh kiên cố, sàn tre thưa cách đất một thước vẫn đứng vững sau giông bão. Đan khom người sờ dọc đáy sàn tre. Rãnh cát bên dưới hứng trọn từng giọt nước ót đắng đen kịt rỉ ra suốt sáu tháng qua, nay đáy vỉ tre đã ráo sạch. Đan vục tay bốc một vốc muối trắng muốt, miết nhẹ những hạt to đều rồi đưa lên đầu lưỡi nếm thử.

Vị mặn thanh khiết tan nhanh, không còn vương chút chát đắng hay tê rát nào. Hạt muối non ngậm tạp chất ngày nào giờ đã thật sự thành “muối già” tinh khiết qua nửa năm xả chát trên sàn tre. Đan thở phào nhẹ nhõm, mắt sáng rực nhìn lão Trùm vạn: — Muối đã già hạt và sạch chát tuyệt đối rồi bác Ba! Sau mẻ mắm này, vạn ta đã đủ muối sạch chượp thêm hàng chục cỗ thùng mới, không còn phải ngửa tay van lơn phường buôn họ Tiền nữa!Lão Ba Thao siết chặt bàn tay thô ráp của Đan, khóe mắt già nua rưng rưng xúc động. Gốc rễ của nghề đã vững, bài toán thiếu muối sạch bấy lâu nay đã được cởi bỏ trọn vẹn.

Đêm xuống, mảnh trăng đầu tháng khuyết như vành trâm tre soi bóng nước lấp loáng trên mặt biển. Tại lạch ngầm rạn đông, ba chiếc thuyền nan đáy nông đã chuẩn bị tươm tất. Đan, Lành, thằng Cò và lão Ba Thao cùng mấy bạn chài cẩn thận chuyển ba mươi ghè mắm nhĩ da lươn xuống khoang thuyền. Từng ghè bọc quai mây đôi, miệng trát sáp ong kín mít được chèn rơm khô và chằng néo kiên cố vào lườn thuyền.

Thằng Cò cầm sào tre đứng mũi, tinh tường chỉ lối qua từng mỏm đá ngầm nhấp nhô. Lão Ba Thao vững tay cầm lái, còn Đan và Lành ngồi giữa khoang giữ thăng bằng cho những ghè mắm quý. Lướt qua khe lạch hiểm trở sâu ngang ngực người, mũi thuyền nan nhẹ nhàng rẽ sóng vươn ra vùng biển mở. Gió nam đầu xuân thổi lồng lộng, đẩy ba cánh buồm nâu lướt êm ru trong đêm thanh vắng.

Sau ba canh giờ vượt sóng, rạng đông vừa ửng hồng mép chân trời thì bến cá trấn Hải Xương đã hiện ra sầm uất trước mắt. Đây là phiên hội chợ duyên hải lớn nhất trong năm, cờ ngũ sắc bay phần phật trên các cột buồm ghe bầu tứ xứ. Bến bãi nườm nượp tàu buôn từ kinh kỳ và các trấn lân cận đổ về trao đổi tơ lụa, nông sản và lâm thổ sản.

Bạn chài phụ Đan dựng gian hàng nhỏ ở góc bến bằng bốn cây sào tre và tấm bạt kè, treo tấm biển gỗ khắc bốn chữ “Mắm Nhĩ Cồn Cát”. Ba mươi chiếc ghè sành da lươn màu nâu óng ả được xếp ngay ngắn trên sạp tre. Để mở đầu phiên chợ, Đan dùng con dao nhỏ cậy nhẹ lớp sáp ong niêm phong miệng chiếc ghè đầu tiên, rồi rút chiếc nút lá chuối khô.

Lập tức, luồng hương mắm nồng đượm, ngầy ngậy và ngọt ngào như mật ong chín ngấu bung tỏa khắp chung quanh. Mùi thơm thuần khiết của cá cơm than tươi rói hòa quyện cùng hạt muối già sạch chát, kết tinh qua tròn mười hai tháng phơi nắng gài nén, không lẫn một mảy may mùi tanh tao hay khú ươn.

Mùi hương kỳ diệu ấy như có bàn tay vô hình kéo khách bộ hành dừng bước. Chỉ trong vài khắc, góc bến chợ xôn xao hẳn lên. Khách buôn phương xa, các chủ tửu lầu và bà con nội thị bắt đầu xúm xít vây quanh gian hàng nhỏ. — Hương mắm ở đâu mà ngào ngạt, đượm sâu đến thế này? — Nhìn giọt nước mắm kìa, trong vắt như ngọc hổ phách, rót ra bát sứ sánh đặc như giọt mật ong rừng!

Đan mỉm cười điềm đạm, dùng muôi tre múc từng thìa nhỏ mắm nhĩ màu cánh gián tươi rói mời mọi người nếm thử. Những lời tấm tắc khen ngợi vang lên không ngớt: — Ngon quá! Đầu lưỡi mặn dịu mà cuống họng lại ngọt béo bền lâu, ăn đứt mọi thứ mắm chượp chum vại đất liền!

Bao nhiêu người chen lấn giơ tiền kẽm toan mua trọn mấy ghè sành. Đúng lúc không khí đang náo nhiệt nhất thì một tràng quát tháo thô bạo xé toang đám đông: — Dẹp ra! Tất cả dẹp hết ra cho bản viên!

Tiền Bá Đạt dẫn theo hai tên lại dịch bản xứ mặc áo nẹp chàm, tay cầm gậy sắt hùng hổ xông vào. Thấy gian hàng đông nghẹt khách và hương mắm thơm ngát, mắt Tiền Bá Đạt đỏ ngầu vì tức tối. Lão đập mạnh tay xuống bàn tre, làm chấn động sạp hàng, chỉ thẳng mặt Đan lu loa: — Quân gian xảo! Mắm cá thường ủ trong vại đất bao đời chỉ có màu đen xỉn và mùi nồng gắt, cớ sao thứ nước này lại trong suốt như hổ phách, sánh đặc như dầu? Rõ ràng lũ chúng mày dùng tà thuật ma mị, ngâm xác cá ươn thối với thuốc độc lừa gạt lương dân!

Gã lại dịch mặt choắt đứng bên cạnh lập tức rút gậy sắt, lớn tiếng hùa theo: — Đồ bần tiện dám đem thứ độc vật vào quấy nhiễu hội chợ duyên hải! Lệnh tịch thu toàn bộ ba mươi ghè mắm này giải về nha môn xét hỏi!

Mấy bạn chài Cồn Cát phẫn nộ thét lên toan lao vào che chắn. Giữa lúc tên lại dịch trợn mắt vung bổng thanh gậy sắt toan giáng thẳng xuống đập vỡ chiếc ghè mắm nhĩ đang mở miệng, một giọng nói trầm vang đầy uy lực từ phía sau đám đông bất ngờ cất lên: — Dừng tay! Ai cho phép các ngươi lộng hành nơi chốn công môn chợ búa?