Chương 2: Giọt Huyết Thanh Cuối Cùng

Giáo sư Sử Cẩm Vân hít một hơi thật sâu, ghìm lại nhịp đập gấp gáp đang dội lên nơi lồng ngực già nua. Chiếc hộp bảo ôn màu bạc được khép hờ, bàn tay gầy guộc của bà nâng lọ thủy tinh F(ab')2 như nâng niu sinh mệnh của chính mình. Cùng với khay inox đựng gạc vô trùng, garô cao su và bộ dây truyền dịch dự phòng vốn luôn được khử khuẩn cẩn mật, bà chống gậy bước nhanh ra gian nhà ngoài.

Trên chiếc chõng tre ọp ẹp, thằng Út đã bắt đầu tím tái. Cơ liên sườn của đứa trẻ mười tuổi hầu như không còn phập phồng; từng nhịp thở hắt ra đứt quãng, yếu ớt như ngọn đèn dầu trước cơn dông đang gầm rú ngoài sông Tiền.

“Bảy, đốt thêm cây đèn bão đem lại đây, che chắn gió mé vách giùm tôi,” bà Vân cất giọng rành rọt, uy nghiêm xua tan nỗi hoảng loạn đang bủa vây gian nhà sàn.

Bà đặt cây gậy gỗ ổi tựa vào mép chõng, kéo chiếc ghế đẩu ngồi xuống sát bên đứa trẻ. Đôi mắt một mí sau cặp kính lão đồi mồi sáng quắc, chăm chú rà soát từng mạch máu mảnh như sợi cước trên mu bàn tay thằng Út. Tuổi tám mươi lăm cùng những cơn đau khớp vì di chứng vết cắn chàm quạp năm xưa khiến khớp ngón tay bà có phần khô cứng, nhưng khi đầu ngón tay chạm vào da thịt người bệnh, sự chuẩn xác của nửa thế kỷ làm nghề lập tức trở lại trọn vẹn.

Bà búng nhẹ vào thân ống sinh phẩm, dùng kẹp bẻ gãy phần đầu ống thủy tinh không phát ra một tiếng rạn thừa. Lớp dung dịch trong vắt chứa các mảnh kháng thể F(ab')2 tinh khiết được rút gọn gàng vào ống tiêm, rồi hòa tan cẩn trọng vào chai dung dịch natri clorid 0,9% đẳng trương treo tạm trên chiếc đinh đóng ở cột nhà gỗ.

Miếng bông tẩm cồn đỏ quét một vòng dứt khoát trên làn da sạm nắng. Mũi kim luồn vát nghiêng nhẹ nhàng xuyên qua lớp biểu bì, đi thẳng vào lòng tĩnh mạch mu bàn tay đứa trẻ. Một vệt máu đỏ sẫm trào ngược vào đốc kim báo hiệu đường truyền đã mở thành công. Bà Vân thuần thục mở khóa dây truyền, điều chỉnh con lăn để từng giọt dịch thuốc rơi xuống bầu đếm giọt với tốc độ ba mươi giọt một phút, vừa đủ để trung hòa độc chất mà không làm quá tải hệ tuần hoàn non nớt đang suy kiệt.

“Chị Mười ơi… cháu tui liệu có qua khỏi không chị?” Bà Bảy Thiệt ngồi thụp dưới sàn ván, hai tay run rẩy ôm chặt lấy bàn chân lạnh ngắt của đứa cháu nội, nước mắt giàn giụa trên gương mặt nhăn nheo.

Bà Vân đưa tay điều chỉnh lại góc kim, mắt không rời sắc mặt tím tái của đứa bé: “Thuốc này đã phân cắt enzym loại bỏ đoạn Fc gây dị ứng, độ tinh sạch rất cao, thằng nhỏ sẽ không bị sốc phản vệ. Độc tố cạp nia gắn rất chặt vào màng trước synap, nhưng mảnh kháng thể F(ab')2 nhỏ gọn sẽ nhanh chóng luồn lách qua các mô kẽ để bắt giữ và trung hòa nọc tự do trong máu. Chị nín đi, bình tĩnh kể đầu đuôi tôi nghe, sao trạm xá lại để nông nỗi này?”

Nhắc đến trạm xá, giọng bà Bảy Thiệt nghẹn lại trong ấm ức và tuyệt vọng: “Hồi chập tối tui bế nó chạy thục mạng ra trạm xá xã. Chú bác sĩ trưởng trạm mở tủ thuốc ra rồi thở dài lắc đầu, bảo loại huyết thanh của Viện dưới tỉnh giá một triệu hai trăm ngàn đã bị cắt nguồn cung cấp cả tháng nay rồi. Họ đưa giấy chuyển viện, kêu muốn cứu mạng thì phải đón tắc ráng vượt sông qua bệnh viện quốc tế bên kia bờ, mua loại thuốc hộp chữ tây tên Bio gì đó… mà giá tới ba mươi sáu triệu một liều!”

Bà lão bảy mươi hai tuổi đấm ngực thùm thụp, giọng khản đặc giữa tiếng mưa quất rát rạt ngoài hiên: “Ba mươi sáu triệu đồng bạc! Dân cù lao mần lụng cả năm, trừ tiền phân thuốc may ra dư được dăm triệu phòng khi ốm đau. Giữa đêm nước lũ bủa vây, tui đào đâu ra từng ấy tiền để mua mạng sống cho cháu tui hả chị Mười?”

Lòng Giáo sư Sử Cẩm Vân thắt lại. Một cơn nhói buốt quen thuộc từ tâm thất trái lan dần lên bả vai, dấu hiệu của chứng suy tim giai đoạn ba đang âm thầm tàn phá cơ thể bà. Bà nghiến chặt răng, hít sâu để điều hòa nhịp thở. Một triệu hai trăm ngàn đồng là cái giá nhân đạo mà bà cùng các thế hệ nghiên cứu của Viện đã kiên trì gìn giữ suốt bốn mươi năm qua, để bất kỳ người nông dân nghèo nào bị rắn cắn cũng có cơ hội sống sót trở về với mái ấm. Thế mà giờ đây, những kẻ khoác áo blouse trắng nhân danh đổi mới và thương mại hóa đã nhẫn tâm bóp nghẹt nguồn thuốc ấy, biến giọt kháng độc cứu mạng thành món hàng xa xỉ để trục lợi trên sinh mạng đồng bào.

Nửa giờ trôi qua trong im lặng đến nghẹt thở. Tiếng cọt kẹt của chiếc chõng tre hòa cùng tiếng gió dông rít qua khe liếp.

Bà Vân vẫn ngồi bất động như một pho tượng cổ, một tay đặt nhẹ lên mạch quay cổ tay của thằng Út để cảm nhận từng nhịp đập, tay kia liên tục kiểm tra phản xạ đồng tử.

Và rồi, điều kỳ diệu của y học đích thực đã hiển hiện.

Những tinh chất kháng thể đặc hiệu sau khi vào cơ thể đã nhanh chóng phong tỏa các phân tử độc tố bungarotoxin đang tàn phá hệ thần kinh. Tiếng thở rít khò khè nghẹt đờm nơi cuống họng thằng bé bắt đầu dịu xuống. Nhịp lồng ngực phập phồng đều đặn, sâu hơn và bớt nhọc nhằn. Đôi mi mắt nặng trĩu vốn sụp xuống bất động nãy giờ khẽ run rẩy, rồi từ từ hé mở. Đôi con ngươi đen láy lờ đờ nhìn quanh, trước khi bờ môi nhợt nhạt mấp máy bật ra một tiếng gọi yếu ớt “Nội… con khát nước…”

“Trời đất ơi! Út ơi, con tỉnh rồi hả con!” Bà Bảy Thiệt vỡ òa, nhào tới ôm chầm lấy mép chõng tre, nước mắt rớt ròng ròng trên bàn tay đứa cháu. Bà quay sang, định sụp lạy xuống chân người phụ nữ già tóc bạc: “Chị Mười… Chị đúng là trời Phật tái sinh cứu mạng nhà tui…”“Đừng làm vậy, Bảy.” Bà Vân đưa tay giữ chặt bả vai người hàng xóm, giọng bà dù mệt mỏi nhưng ánh lên nét ấm áp, bao dung. “Đứa nhỏ qua cơn nguy kịch rồi. Nhưng nọc cạp nia đào thải rất chậm, chất độc còn ngấm trong các tổ chức cơ. Cứ để nó nằm yên truyền hết chai dịch mặn này, sáng mai nước êm thì đưa qua Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang để bác sĩ Hùng theo dõi điện giải đồ thêm vài hôm cho dứt hẳn.”

Sau khi dặn dò bà Bảy cách chăm sóc và canh chừng dịch truyền, Giáo sư Sử Cẩm Vân chống gậy đứng dậy. Bước chân bà có phần chậm chạp do cơn đau ngực vẫn còn âm ỉ, nhưng bờ lưng gầy guộc vẫn giữ nguyên nét kiên nghị. Bà bước lại chiếc bàn tròn bằng gỗ tràm kê sát cửa sổ, nơi con nước sông Tiền đang đỏ ngầu phù sa, vỗ từng đợt sóng dữ dội vào chân bờ kè.

Bà nhấc chiếc điện thoại di động đời cũ trên bàn, tìm đến dãy số quen thuộc rồi bấm phím gọi.

Đầu dây bên kia đổ chuông một hồi lâu mới có người nhấc máy. Tiếng nhạc cổ điển êm ái cùng giọng nói trơn tru, lịch thiệp của Tiến sĩ Hoàng Thế Vinh vang lên “A, con chào Cô. Khuya khoắt thế này rồi, ngoài cù lao gió máy dữ lắm, Cô gọi con có việc gì gấp không ạ?”

“Anh Vinh,” giọng bà Vân cất lên, trầm tĩnh nhưng nặng tựa đá tảng rơi xuống mặt hồ phẳng lặng. “Tôi hỏi anh, ai cho phép anh ra lệnh đình chỉ phân phối huyết thanh cạp nia nội địa một triệu hai trăm ngàn xuống các trạm y tế cơ sở?”

Đầu dây bên kia im bặt trong vài giây ngắn ngủi. Tiếng cười gượng gạo pha lẫn chút ngượng ngùng của Vinh nhanh chóng lấp l**m “Thưa Cô… việc này Ban Giám đốc lâm thời đã họp và thông qua rồi ạ. Dây chuyền sản xuất cũ của Viện dùng công nghệ kết tủa thô bốn mươi năm trước, hàm lượng protein dị loài cao, không còn đạt chuẩn thực hành tốt sản xuất thuốc theo tiêu chuẩn kiểm định quốc tế. Chúng ta đang chuẩn bị ký kết hợp đồng liên doanh chiến lược với tập đoàn Aureus BioPharma. Sản phẩm BioAntivenin Poly của họ đạt chuẩn châu Âu, độ tinh khiết tuyệt đối. Chúng ta phải tạm ngưng lô cũ để dọn đường chuyển giao công nghệ mới chứ Cô…”

“Chuẩn quốc tế?” Ánh mắt sau tròng kính lão của bà Vân đanh lại như thép nguội, từng lời thốt ra đanh thép cắt ngang luận điệu giảo hoạt. “Bốn mươi năm qua, hàng vạn người nông dân nghèo thoát chết dưới lưỡi hái tử thần nhờ những lọ huyết thanh một triệu hai đó! Còn cái thứ thuốc ba mươi sáu triệu mà anh đang bợ đỡ, anh tưởng tôi không biết sao? Aureus sử dụng nọc rắn Ấn Độ và Thái Lan để gây miễn dịch, cấu trúc kháng nguyên hoàn toàn sai lệch với độc tính cạp nia bản địa vùng đồng bằng sông Mê Kông! Thuốc nhập về không trung hòa nổi độc lực tại chỗ, lại bán với cái giá cướp đoạt mồ hôi nước mắt của người nghèo. Anh làm khoa học, hay anh đang làm tay sai buôn bán mạng người?”

Hoàng Thế Vinh ở đầu dây bên kia dường như bị đụng trúng tim đen. Vỏ bọc kính cẩn giả tạo lập tức biến mất, giọng gã đanh lại, lạnh lùng và trịch thượng “Giáo sư Vân, thời đại này là kinh tế thị trường và hội nhập y tế toàn cầu rồi, không thể cứ ôm khư khư cái tư duy bao cấp từ thế kỷ trước mãi được! Khoa học muốn tồn tại thì phải có lợi nhuận và chuẩn hóa thương mại. Giáo sư đã nghỉ hưu rồi, xin Giáo sư cứ an dưỡng tuổi già ở cù lao cho thanh thản, việc của Viện bây giờ đã có thế hệ chúng tôi gánh vác!”

“Tút… tút… tút…”

Tiếng chuông báo bận kéo dài vô cảm. Hoàng Thế Vinh đã dập máy.

Bà Vân siết chặt ống nghe trong lòng bàn tay nhăn nheo, lồng ngực phập phồng dữ dội vì một cơn đau thắt bất thần ập đến. Bà tựa lưng vào mép bàn, nhắm nghiền mắt, cố nén cơn đau đang cào xé từng nhịp đập của quả tim già.

Chiếc điện thoại trên tay bà chưa kịp buông xuống thì màn hình lại đột ngột sáng rực, kèm theo hồi chuông rung dồn dập. Trên màn hình hiển thị tên Tiến sĩ Lương Nhã Uyên.

Bà Vân lập tức bấm phím nhận: “Uyên, cô nghe đây.”

“Cô ơi!” Giọng Nhã Uyên bên kia đầu dây lạc đi vì hoảng hốt, tiếng thở gấp gáp xen lẫn tiếng bước chân dồn dập trên hành lang gạch men. “Anh Vinh vừa dẫn Julian Thorne và đoàn chuyên gia của tập đoàn Aureus đột kích vào Viện lúc nửa đêm! Họ mang theo công văn thanh tra khẩn cấp của Bộ Y tế, lấy cớ rà soát an toàn sinh học để sáng sớm mai sẽ niêm phong vĩnh viễn xưởng sản xuất huyết thanh truyền thống và tiếp quản toàn bộ ba ngàn con rắn giống của chúng ta rồi Cô ơi!”