Chương 7: Móng Cột Bãi Soi

Gió bãi sông Chanh thổi lồng lộng qua vạt áo bảo hộ đã sờn vai của Hưng. Trước mắt cậu, bãi Soi trải dài một màu cát xám pha phù sa, nơi tuyến đường dây mười kilôvôn phải cắm cột mốc quan trọng nhất để chuẩn bị vươn qua lòng sông. Tiếng cuốc xẻng va vào sỏi đá chan chát hòa cùng tiếng người rộn rã xua tan đi vẻ hiu hắt của vùng bãi bồi.

Hôm nay, Đội thi công điện lực huyện phối hợp cùng Hợp tác xã Đồng Lau đồng loạt ra quân đào móng dựng cột bê tông mười mét. Đây là vị trí cột số 14 hiểm trở bậc nhất trên toàn tuyến. Cây cột bê tông ly tâm nặng hàng tấn nằm sừng sững trên những con lăn gỗ nghiến, chờ lệnh được kéo dựng đứng giữa nền đất bãi bồi trũng thấp.

Từ triền đê đất đỏ, Mai Oanh dẫn đầu đội thanh niên xung kích xóm Ngoài rầm rộ tiến xuống. Đôi quang gánh oằn trên vai cô hai sọt đá hộc chắc nịch, theo sau là bà con xã viên gánh sỏi cuội, bao xi măng Hải Phòng và những bó tre tươi dài ngoẵng.

“Anh Hưng, bác Cả! Uống ngụm nước vối cho ấm giọng đã!”

Oanh đặt gánh đá xuống vệ cỏ, thoăn thoắt nhấc chiếc ấm tích bọc trong giỏ rơm ủ ấm. Cô rót đầy một bát sành nước vối chín vàng bốc khói thơm dịu đưa sang tay Hưng “Ban chủ nhiệm điều hai mươi thanh niên ra chi viện cho đội điện. Đá hộc với vữa xi măng cát vàng đã tập kết đủ rồi, các anh cần người xúc đất cứ việc ới một tiếng.”

Hưng đón lấy bát nước nóng, hơi ấm truyền qua lòng bàn tay chai sần khiến các khớp ngón tay cậu bớt tê buốt giữa gió lộng bãi sông. Cậu khẽ mỉm cười “Cảm ơn cô Oanh. Có bà con giúp sức thì quý quá, nhưng bãi cát này ngậm nước ngầm xốp lắm, mọi người đào phải để ý thành hố.”

“Anh cứ yên tâm, thanh niên xóm Ngoài quen việc bến bãi rồi.” Oanh cười tươi, lại thoăn thoắt quay sang tiếp tế nước cho cánh thợ đang trộn vữa.

Hưng uống cạn bát nước rồi sải bước về phía hố móng cột số 14. Bác Cả Thao đang đứng khoanh tay bên mép hố sâu hơn hai mét, đôi lông mày rậm rì nhíu chặt lại. Dưới đáy hố, lớp đất cát pha phù sa nhão nhoét đang đùn lên những vũng nước đục ngầu, vách cát sạt lở rào rào.

“Không ổn rồi Hưng ạ,” bác Thao trầm giọng, chỉ chiếc xẻng sắt xuống đáy hố. “Nền cát này ngậm nước quá no. Cột mười mét nặng ngót hai tấn, nếu cứ thế đổ móng thì chỉ cần một trận mưa rào là lún lệch ngay. Dây nhôm kéo căng vượt sông sẽ kéo nghiêng cả ngọn cột.”

Hưng cúi người bốc một nắm cát đáy hố, miết nhẹ giữa hai ngón tay. Đất bở rời, trơn tuột. Trong đồng tử cậu, tầm nhìn trực quan lặng lẽ mở ra. Dải quang phổ cơ học màu vàng hổ phách nhạt lập tức bao phủ lấy tầng địa chất xốp yếu bên dưới, hiển thị rõ độ kết dính cơ học của lớp đất đáy hố đang ở mức rất thấp, không đủ sức chịu tải trọng nén tĩnh của chân cột bê tông.

“Bác Cả nói đúng,” Hưng ngẩng lên, quả quyết bàn bạc. “Chúng ta không thể đổ móng trực tiếp lên nền cát trôi này. Phải đóng cọc tre tươi tầng sâu, ken dày thành một mảng phên giằng chịu lực dưới đáy, rồi mới rải đá hộc chèn chặt trước khi đổ bê tông lót.”

Mắt bác Thao sáng lên, người thợ cả già gật đầu tán thành “Ý mày hợp với tao đấy! Tre tươi ngâm bùn nước càng dẻo dai, giữ đất cát không bị xói rỗng. Thằng Cường đâu, gọi anh em vác tre lại đây!”

Tiếng vồ gỗ nện xuống vang lên rầm rập. Từng cọc tre đực đặc ruột dài hơn hai mét được vót nhọn, đóng sâu ngập vào lòng cát ẩm dưới đáy hố móng. Bác Thao cùng Hưng trực tiếp căn chỉnh, ken chặt thành một mạng lưới đan khít hình bàn cờ. Đội thanh niên của Oanh nhanh chóng đổ đá hộc xuống chèn kẽ, rồi lớp vữa xi măng mác cao được đổ ụp lên, san phẳng lì, tạo thành một khối móng kiên cố vững chãi như bàn thạch.

Đến đầu giờ chiều, công đoạn kéo dựng thân cột hoàn tất. Cây cột bê tông mười mét vươn thẳng đứng lên nền trời xám bạc, các thanh giằng néo được chốt chặt vào cọc néo.

Trong lúc cánh thợ chuẩn bị tời dây, Hưng tiến lại kiểm tra cuộn dây nhôm trần vừa được dỡ từ xe bò kéo xuống bãi. Đây là lô dây nhôm lõi thép AC50 cũ được Ty Điện lực phân bổ về cho xã. Cường hí hửng lau mồ hôi trán:“Dây này còn sáng bóng lắm anh Hưng ạ! Em vừa tước thử lớp ngoài, các tao nhôm bện khít khìn khịt, kéo vượt sông là vừa đẹp.”

Hưng gật đầu nhưng lòng vẫn cẩn trọng. Cậu bắc chiếc thang gỗ vào thân cột, trèo lên đón đầu dây kiểm tra trước khi lồng vào rãnh chuỗi bát sứ cách điện xóm Lò. Cậu rút chiếc kính lúp kỹ thuật cán đồng của cha để lại, tỉ mỉ soi từng tao nhôm bện xoắn.

Bất thình lình, khi mắt Hưng tập trung cao độ vào đoạn dây chịu lực uốn cong, cơ chế trực quan trong đáy mắt bỗng chốc rực sáng.

Dải quang phổ cơ học không còn giữ màu vàng hổ phách cảnh báo thông thường, mà bất ngờ chuyển sang sắc cam rực lửa rồi chớp nháy từng vệt đỏ thẫm dọc theo ba tao nhôm ở lớp trong cùng. Từng đường vân rạn vi mô do mỏi kim loại hiện rõ mồn một trong tầm mắt Hưng. Độ rão cơ học của đoạn dây này đã vượt ngưỡng an toàn hơn ba mươi phần trăm. Các tao nhôm bên ngoài tuy còn bóng bẩy, nhưng lõi chịu lực bên trong đã bị giãn quá giới hạn đàn hồi do từng chịu lực căng nhiều năm ở công trình cũ.

Sống lưng Hưng lạnh toát. Với độ rão nguy hiểm này, khi kéo căng vượt qua nhịp sông Chanh dài hơn một trăm mét, gặp sức gió giật của bãi bồi, các tao nhôm chắc chắn sẽ đứt toạc, làm cả tuyến trung thế rơi thẳng xuống lòng nước xiết.

“Dừng tay lại! Khoan kéo dây!” Hưng đứng trên thang, cất giọng đanh thép gọi xuống.

Bác Thao và Cường giật mình ngước nhìn lên. Cường ngơ ngác “Sao thế anh Hưng? Dây chuẩn bị sẵn cả rồi mà!”

Hưng nhanh chóng bước xuống thang, cầm đoạn dây nhôm đưa thẳng đến trước mặt bác Thao “Bác Cả nhìn kỹ xem. Ba tao nhôm chịu lực ở lõi trong đã bị rão rệu rã. Dây này từng bị kéo căng quá tải ở tuyến cũ, kim loại đã mỏi, xuất hiện vết xơ vi mô. Nếu mình cứ thế tời dây qua sông, lực kéo căng hàng trăm cân sẽ giật đứt tung các tao nhôm này ngay lập tức.”

Bác Thao nheo mắt nhìn qua kính lúp, rồi dùng kìm vặn thử một tao nhôm. Sợi nhôm vừa uốn nhẹ đã gãy lìa một vết ngọt xớt, để lộ mặt cắt xốp hạt lấm tấm gỉ sét ngầm. Người thợ cả già tái mặt, thảng thốt “Nguy hiểm thật... Suýt nữa thì hỏng cả tuyến vượt sông! Nhưng kho huyện cạn kiệt dây rồi, giờ lấy đâu ra cuộn dây mới để thay thế?”

“Cháu có cách,” Hưng bình tĩnh chỉ vào hòm đồ nghề. “Chúng ta không cần thay toàn bộ cuộn dây. Đoạn rão chỉ nằm cục bộ ở khoảng mười lăm mét đầu chịu lực căng lớn nhất. Mình cắt bỏ phần nhôm mỏi, dùng ống nhôm chêm thêm lõi thép dã chiến rồi bện ép tăng cường mối nối bằng kìm ép tay đòn. Ép kép hai đầu cốt, gia cố thêm dây giằng chịu lực, mối nối sẽ vững gấp đôi thân dây thường.”

Bác Thao thở phào, vỗ mạnh lên vai Hưng “Khá lắm! Đúng là mắt thợ trẻ tinh tường. Làm ngay thôi!”

Cả đội lập tức bắt tay vào việc. Dưới sự hướng dẫn tỉ mỉ của Hưng, từng tao nhôm được tước sạch, bện xoắn đều đặn quanh lõi thép tăng cường, luồn vào ống nhôm rồi dùng kìm ép chặt từng đốt định hình. Dải quang phổ trong mắt Hưng dịu dần từ sắc đỏ cam về màu lục biếc vững chãi, xác nhận mối bện đã đạt độ bền cơ học an toàn tuyệt đối.

Cường thoăn thoắt leo lên xà néo, cùng Hưng tra những chiếc bulông cuối cùng vào gông giữ chuỗi bát sứ. Tiếng cờlê siết ken két đanh gọn giữa không gian lộng gió.

Vừa siết xong bulông gông néo cuối cùng trên đỉnh cột số 14 thì một âm thanh gầm réo dữ dội từ thượng nguồn sông Chanh bỗng chốc vang dội tới. Đất bãi bồi dưới chân rung rần rật. Nước lũ đầu mùa cuồn cuộn đổ về, sóng đỏ ngầu phù sa cuộn trào bọt trắng xóa, dâng ngập bờ bãi rồi l**m sát mép hố móng cột bê tông còn chưa kịp khô vữa.