Chương 3: Tiếng Nổ Dưới Điện Áp Thử

Tia hy vọng trong đầu Hưng vừa nhen lên đã bị cái xua tay của chú Quản dập tắt “Gớm, cô Oanh cứ viển vông! Điện lưới mười kilôvôn chứ có phải niêu đất đâu. Đất thủ công sao chịu nổi dòng cao thế! Vật tư Nhà nước từ nhà máy còn trục trặc, huống chi mấy lò nung củi bửa trên sườn đồi!”

Mai Oanh nén tiếng thở dài, dặn dò vài câu gạo nước tiếp tế rồi ôm sổ bước vội về phía đường cái.

Trong lán chỉ còn bốn thầy trò bên đống sứ cũ. Áp lực chỉ tiêu đè nặng, chú Quản sốt ruột quay sang bác Thao “Bác Cả này, hai mươi chiếc này là hàng dự phòng của Ty cấp. Thằng Hưng soi thấy rạn, nhưng biết đâu chỉ hỏng men ngoài? Chiều nay ta chọn tám chiếc gõ nghe đanh nhất, đem ra đầu bãi Soi lắp lên xà kích áp thử. Được chiếc nào hay chiếc nấy, chứ buông xuôi thì trạm bơm Cầu Đen trễ hẹn lấy nước chống hạn cho lúa chiêm.”

Bác Thao nhìn Hưng rồi thở hắt ra, gật đầu miễn cưỡng “Được rồi. Nhưng tôi trực tiếp lên xà néo dây. Thằng Hưng với thằng Cường đứng dưới trực máy phát và đồng hồ đo, cấm bén mảng lại gần chân cột.”

Đầu giờ chiều, gió sông Chanh thổi thốc qua bãi bồi mang hơi nước ngai ngái. Chiếc máy phát diesel dã chiến kéo ra mép cỏ nổ “xình xịch” phả từng luồng khói xám.

Cột bê tông mười mét sừng sững bên bãi sông. Bác Cả Thao thắt đai an toàn quanh bụng, trèo lên xà thép chữ T. Tám chiếc bát sứ kho huyện được chọn kỹ nhất đã lắp thành chuỗi néo đỡ dây nhôm trần. Dù đã lau sạch bụi, nhưng trong mắt Hưng, những vệt vàng hổ phách vẫn lẩn khuất dưới men nâu, lập lòe như đốm ma trơi giấu mình trong xương gốm.

“Dưới đất nghe rõ không?” Bác Thao gọi xuống qua tiếng gió rít. “Đóng dao cách ly dã chiến, tăng ga kích áp từng nấc một!”

“Rõ rồi bác Cả!” Chú Quản đáp lớn, mồ hôi rịn trán dù gió lồng lộng.

Cường giữ cần điều tốc khẽ run. Hưng đứng cách chân cột hơn mười mét, mắt dán chặt vào đồng hồ đo điện áp trên thùng gỗ, tay ghì dây tín hiệu an toàn.

“Nấc một: ba kilôvôn!” Chú Quản hô.

Cường đẩy cần ga. Máy diesel rống lên, kim đồng hồ nhích lên vạch ba nghìn vôn. Tiếng rít rè rè của vầng quang điện phát ra quanh xà thép.

“Nấc hai: năm kilôvôn! Tăng tiếp!”

Điện áp dâng lên, tiếng rít trên đầu cột đanh dần. Gió sông bỗng thổi tạt mạnh làm vạt áo bảo hộ của bác Thao phần phật bay. Bác cúi người kiểm tra cóc hãm trên chuỗi sứ.

Đột nhiên, đồng tử của Hưng nhói buốt. Dải quang phổ vàng hổ phách trên chiếc bát sứ thứ ba bỗng co giật rồi bốc cháy thành quầng đỏ rực như máu bao trùm cổ ren thân sứ. Các đường rạn tóc vi mô ngầm sâu dưới men nở bừng trong tầm nhìn nhãn cầu, dải phát xạ đỏ thẫm cuộn xoáy kinh hoàng khi dòng rò rỉ vượt ngưỡng an toàn, biến điện năng thành nhiệt lượng nung đốt cục bộ trong xương đất.

“Nấc ba: chạm ngưỡng tám kilôvôn!” Chú Quản hô vang đầy phấn khởi.

Thấy quầng đỏ rực đã phình to cực đại, Hưng hét lên thất thanh xé toạc tiếng máy nổ “Nguy hiểm! Cắt điện ngay! Bác Cả, lùi lại mép xà! Bát sứ nổ đấy!”Tiếng hét dồn dập khiến bác Thao giật mình. Đôi tai lãng pháo chỉ nghe lõm bõm, nhưng bản năng người thợ già đã giật phắt bác lại. Bác ngả rạp người về sau, co chân bám chặt thân cột.

Đúng tích tắc ấy, một tiếng nổ đanh gọn xé toạc không gian! Chiếc bát sứ thứ ba vỡ tung thành nhiều mảnh vụn bắn tung tóe. Một tia hồ quang màu xanh lóa mắt phóng vụt ra từ điểm nứt, quất ngang mép xà thép, quét sượt qua cánh tay áo bảo hộ bằng vải bạt của bác Thao. Mùi khét lẹt của vải cháy lẫn mùi khí ôdôn bốc lên nồng nặc.

Cầu chì nổ toác, máy phát rú lên một tiếng rồi tắt ngóm. Cả đội thợ rụng rời chân tay. Chú Quản đánh rơi cuốn sổ xuống cỏ, mặt cắt không còn hột máu. Cường chết lặng bên cần ga, hai hàm răng va vào nhau lập cập.

“Bác Cả! Bác có sao không?” Hưng lao như tên bắn tới chân cột, tim đập thình thịch.

Trên xà thép, bác Thao th* d*c từng cơn. Bác sờ lên tay áo bảo hộ — lớp vải bạt dày đã bị hồ quang l**m cháy xém một mảng đen thui, lông tay bên trong quăn tít. Nếu chậm nửa giây, luồng phóng điện cao thế đã ghim thẳng vào ngực bác.

Người thợ cả tụt xuống đất. Chân chạm đất vẫn hơi lảo đảo, bác nhìn vạt áo cháy xém rồi nhìn Hưng, giọng run run “Phúc tổ bảy đời... Không có mày hét lên kịp lúc, tao toi mạng trên cái xà thép kia rồi mày ạ.”

Chú Quản lật đật chạy tới, giọng run lẩy bẩy “Bác Cả... bác không sao chứ? Sao lại nổ to thế này?”

Hưng ngồi thụp xuống bãi cỏ, nhặt một mảnh sứ vừa rơi xuống còn nóng rực ran rát ngón tay. Vết vỡ nham nhở để lộ xương đất thô ráp, xốp nhiều lỗ bọt khí và một đường nứt đen ngòm bám muội than.

Cậu rút cuốn sổ kẻ ô và bút chì ra, phác nhanh mặt cắt ngang thân sứ cùng sơ đồ mạch điện “Chú Quản, bác Cả nhìn xem. Men ngoài tráng bóng đánh lừa mắt thường, nhưng bên trong xương gốm tồn tại vết rạn tóc vi mô do va đập hoặc lão hóa. Khi kích áp lên tám kilôvôn, điện trường cực mạnh tìm đến những khe nứt ấy. Không khí ẩm lọt vào bị ion hóa tạo thành dòng rò rỉ li ti sinh nhiệt theo định luật Jun Lenxơ, đốt nóng cục bộ khe nứt trong tích tắc. Xương đất giãn nở nhiệt không đều, áp suất nén chặt lại rồi phát nổ từ tâm ra ngoài.”

Hưng chỉ đầu bút chì vào mảnh gốm vỡ đen ngòm “Tám chiếc này hay mười hai chiếc còn lại dưới lán đều chung một lô lưu kho lâu năm, vết rạn tóc vi mô đã lan khắp xương đất rồi. Cố tình đưa lên tuyến mười kilôvôn, thảm kịch vừa rồi sẽ lặp lại ngay khi đóng điện.”

Từng lời giải thích đanh thép của chàng thợ trẻ như những nhát đinh đóng chặt vào tâm trí mọi người. Không ai còn có thể tự lừa dối mình bằng hai chữ “may rủi”.

Chú Quản ngồi bệt xuống mô đất, hai tay ôm chặt trán, giọng nghẹn ngào tuyệt vọng “Thế là hết... Hết thật rồi! Chỉ còn sáu ngày nữa là hạn chót Huyện ủy giao để thông tuyến đóng điện cho trạm bơm Cầu Đen. Giờ không có lấy một bát sứ néo dây qua sông Chanh thì lấy gì dẫn điện về? Ba mươi tấn thóc giống của hợp tác xã trông chờ vào nước tưới... Lúa cháy khô thì dân Đồng Lau biết ăn gì qua vụ này? Tôi biết ăn nói làm sao với cấp trên bây giờ?”

Gió sông Chanh thổi thốc qua bãi bồi, mang theo mùi khét lẹt của mảnh sứ vỡ và vụn bạt cháy dở dưới chân cột. Hoàng hôn trung du buông xuống đỏ quạch như than hồng cuối lò, phủ bóng ảm đạm lên tuyến đường dây dở dang.

Nhìn mảnh sứ vỡ đen ngòm khét lẹt dưới chân cột và vẻ mặt tuyệt vọng của chú Quản trước nguy cơ vỡ tiến độ, Hưng siết chặt quai túi đồ nghề trên vai. Lời nói của Oanh ban trưa về ngọn lửa lò bầu ba ngày ba đêm ở xóm Lò lại dội về rạo rực trong tâm trí cậu. Cậu nhìn thẳng vào đôi mắt trĩu nặng ưu tư của người thợ cả “Bác Cả, ta không thể khoanh tay ngồi chờ chết được. Bát sứ ngoại nhập không có, nhưng đất sét xóm Lò và bàn tay thợ gốm thì sẵn sàng. Bác đi với cháu sang xóm Lò ngay bây giờ!”