Chương 5: Vị Giòn Bến Đò Ngang

Hơi ấm từ bếp lò đất sét đỏ cùng hương thơm dịu ngọt của mật mía quấn quýt suốt ba ngày đêm trong gian nhà tranh vách đất. Dưới sức nén của phiến đá cuội sông Cẩm Giang nhẵn bóng, vại dưa sành da lươn nơi góc bếp đã ngấu đượm. Mùi chua thanh quyện lẫn vị gừng cay ấm len lỏi qua từng kẽ liếp, báo hiệu mẻ dưa đầu tiên đã đến độ chín tới.

Canh năm vừa điểm, sương mù dày đặc còn giăng kín dòng Cẩm Giang như tấm màn lụa bàng bạc. Gió sớm thổi qua bãi ngô rì rào buốt lạnh, nhưng trong gian bếp nhà họ Mông, ngọn đèn dầu đã được khêu tỏ. Hoài Sơn dậy từ sớm, nhanh nhẹn phụ mẹ buộc chặt quai đôi sọt tre. Một bên gánh là vại sành dưa muối thơm lừng cùng mấy chồng bát con, bên kia là giỏ đũa tre mộc được cha Đại Dũng chuốt phẳng phiu từ mấy đêm trước, kèm theo chiếc chõng tre con để bày hàng.

Hai mẹ con bước thấp bước cao men theo triền đê ra bến đò xóm Bến Tranh. Mảnh đất ven sông này vốn là doi đất đắc địa ghe thuyền hay cập bến, cũng là nơi Trịnh Bá Hộ ngày đêm thèm khát muốn cướp đoạt. Nhìn mặt nước sông cuộn sóng trong sương sớm, Hoài Sơn siết chặt quai gánh, tự nhủ nhất định phải giữ bằng được cơ nghiệp cha ông. Cậu đỡ mẹ hạ gánh xuống bãi đất bằng, lau sạch chiếc chõng tre con rồi mở bung tấm vải nâu che miệng vại dưa.

Chiếc vỉ tre đan mắt cáo vừa nhấc lên, làn hương thơm nức lập tức lan tỏa khắp bến sông. Đó không phải vị mặn chát hay chua gắt của thứ dưa muối xổi tầm thường, mà là phong vị thanh khiết từ nước gạo nếp ủ chua, hòa quyện với vị ngọt bùi sâu lắng của mật mía bãi bồi, điểm xuyết hơi ấm nồng của gừng già và ớt khô. Từng cọng cải bẹ ngậm đủ dưỡng chất đã ngả sang màu vàng óng như hổ phách, bóng bẩy và cong nhẹ, nằm gọn ghẽ trong làn nước dưa sánh trong.

Chiếc thuyền chở vải lớn từ mạn ngược bắt đầu ghé mũi vào bờ cát. Đám phu chèo đò và khách thương hồ lục tục bước lên, tay áo ướt đẫm sương đêm, bụng dạ cồn cào sau chuyến vượt thác. Ngửi thấy mùi hương lạ k*ch th*ch vị giác, một bác phu thuyền vạm vỡ liền dừng bước, đưa mắt nhìn về phía sạp hàng nhỏ “Kìa, nhà ai muối dưa mà thơm nức mũi thế này? Cho ta nếm thử một miếng xem nào!”

Hoài Sơn nở nụ cười tươi tắn, hai tay dùng đôi đũa tre mới gắp một cọng dưa vàng ruộm đặt vào chiếc bát sành nhỏ, lễ phép dâng lên “Dạ, cháu mời bác dùng thử. Đây là dưa cải bẹ muối mật mía nhà cháu, ăn ấm lòng chắc bụng cho chuyến đi đường dài đấy ạ.”

Người phu thuyền đón lấy chiếc bát, tò mò đưa cọng dưa vào miệng.

“Rụm!”

Tiếng gãy giòn tan vang lên rành rọt giữa bến sông tĩnh lặng. Đôi mắt người phu thuyền mở to ngạc nhiên. Vị chua thanh dịu đánh thức đầu lưỡi, lớp thịt dưa dày dặn giòn sần sật, không còn chút hăng ngái của cải sống. Liền sau đó, vị ngọt hậu đượm đà của mật mía bãi bồi lan tỏa êm ái nơi cuống họng, quyện cùng chút cay the ấm áp của gừng già làm bừng tỉnh cả cơ thể sau đêm dài lạnh lẽo.

“Chà! Giòn rụm mà ngọt thanh khôn tả!” Người phu thuyền vỗ đùi đánh đét, cất giọng sang sảng. “Lão này xuôi ngược dòng Cẩm Giang bao năm, chưa từng nếm qua miếng dưa nào đượm vị nhường này. Mau múc cho ta một hũ đem lên thuyền ăn với cơm nắm!”Tiếng khen giòn giã thu hút đám người đi đò quanh bến. Khách buôn, lái đò đua nhau kéo tới vây quanh gánh hàng nhỏ. Ai nấy nếm thử một miếng đều tấm tắc gật đầu “Bán cho ta một hũ mười lăm văn!”

“Lấy cho ta hai hũ, tiện thể lấy thêm năm đôi đũa tre kia nữa, đũa chuốt nhẵn thế này cầm gắp cơm thuyền mới vừa tay!”

Mẹ Tố Lan mừng đến run run đôi tay, thoăn thoắt gắp dưa vào từng hũ sành con, chan ngập nước cốt vàng sánh rồi dùng lá chuối tươi cùng lạt giang buộc chặt miệng hũ. Hoài Sơn lanh lợi xếp đũa, thu từng văn tiền leng keng bỏ vào túi vải. Chẳng mấy chốc, một góc bến đò rộn rã tiếng cười nói, tiếng cắn dưa giòn rụm xen lẫn tiếng tán thưởng của khách đò.

Mặt trời vừa ló dạng xua tan màn sương trắng, vại dưa sành lớn đã cạn đáy. Cả giỏ đũa tre của cha Đại Dũng cũng bán sạch không còn một đôi. Thẩm Tố Lan nhìn vại sành trống trơn, khóe mắt rưng rưng những giọt lệ mừng vui. Đã bao lâu rồi gia đình bà mới có được một buổi sáng hanh thông, nhẹ nhõm nhường này.

Hai mẹ con quẩy đôi gánh rỗng trở về gian nhà tranh khi xóm Bến Tranh bắt đầu nổi lửa trưa. Vừa bước qua bậu cửa, Thẩm Tố Lan đã dốc chiếc túi vải ra mặt chõng tre. Tiếng tiền đồng va vào nhau rổn rảng khiến cha Đại Dũng đang quét dọn ngoài sân vội tập tễnh bước vào. Nhìn đống tiền sáng loáng trải trên mặt chiếu mộc, đôi mắt người cha ánh lên sự kinh ngạc khôn xiết.

Hoài Sơn cùng mẹ ngồi bệt xuống đất, tỉ mỉ xâu từng đồng tiền có lỗ vuông vào sợi dây đay bền chắc. Cả thảy gom được gần bốn trăm văn tiền. Số tiền ấy được Thẩm Tố Lan cẩn trọng bỏ vào chiếc hũ sành nhỏ, rồi cùng chồng chôn sâu dưới chân cột bếp—nơi kín đáo nhất để dành dụm từng đồng từng cắc cho kỳ hạn chín mươi ngày.

Đêm ấy, ánh trăng mờ hắt qua khe liếp rọi vào góc hiên nhà. Mẹ Tố Lan sau một ngày vất vả đã chìm vào giấc ngủ, nhưng nơi góc sân, bóng dáng cha Đại Dũng vẫn cặm cụi ngồi bên chiếc đèn dầu leo lét. Ông cúi gập lưng, đôi bàn tay gân guốc kẹp chặt thanh tre cật, lưỡi dao vót lướt đi từng nhát nặng nề. Dưới ánh sáng mờ tỏ, Hoài Sơn nhìn thấy những vết sẹo cũ chằng chịt cùng mấy vết cứa mới rớm máu nơi đầu ngón tay cha.

Lòng cậu quặn thắt lại. Một đôi đũa tre thường vót nhọc nhằn chỉ đổi được hai văn tiền. Dẫu cha có thức trọn chín mươi đêm đến kiệt cùng sức lực, dẫu mẹ có muối thêm bao vại dưa thì số tiền lẻ kiếm được cũng chẳng thể nào lấp đầy ba mươi lượng bạc trắng—tương đương ba vạn văn tiền—mà Trịnh Bá Hộ đang rắp tâm siết nợ. Phải có một thứ nghề thủ công tinh xảo và giá trị hơn gấp bội mới mong giữ lại mái ấm này.

Hoài Sơn nhẹ nhàng bước lại gần, ngồi xuống chiếc ghế đẩu con bên cạnh cha. Cậu nhìn thẳng vào đôi mắt trũng sâu đượm vẻ mệt mỏi nhưng chan chứa tình thương của người cha câm lặng, rồi hạ thấp giọng, cất lời thì thầm nhưng rành rọt từng tiếng “Cha ơi... Đũa tre thường bán hai văn không thể gánh nổi món nợ ba mươi lượng bạc đâu cha. Cha có còn nhớ khúc gỗ mun sừng gia truyền và bí quyết nước lá sồi của ông nội chôn dưới bồ thóc không?”

Cha Đại Dũng sững sờ đánh rơi cán đục gỗ, đôi mắt mở to nhìn con trai như không thể tin cậu lại biết đến bí mật gia truyền chôn giấu bao năm qua.