Chương 4: Giọt Mật Vại Dưa Cải

Bóng lưng Trịnh Bá Hộ cùng đám gia đinh vừa khuất hẳn sau khúc quanh bờ đê, ánh đuốc cũng lụi dần trong bóng đêm mịt mùng. Bác Lý Thiết cầm búa rèn bước lại gần, vỗ mạnh lên vai Mông Đại Dũng “Chú Dũng, thím Lan cứ yên lòng. Có bà con xóm Bến Tranh đây, lão Trịnh giàu nứt đố đổ vách cũng chẳng dám vô cớ cướp đất đâu. Nhưng ba mươi lượng bạc là số tiền quá lớn, từ mai chú thím coi tính đường làm ăn cho sớm.”

Bà con chòm xóm cất tiếng an ủi rồi lần lượt giải tán. Sân nhỏ ven sông Cẩm Giang trở lại vẻ tĩnh lặng, chỉ còn tiếng gió luồn qua rặng tre xào xạc. Hoài Sơn bước lại khép cánh cổng liếp, cẩn thận cài chặt then tre.

Bước vào gian nhà, ngọn đèn dầu lạc leo lét hắt bóng mẹ Tố Lan lên vách đất run rẩy. Bà ngồi thất thần bên bàn gỗ, khóe mắt đỏ hoe. Cha Đại Dũng đứng lặng ở góc nhà, đôi bàn tay gân guốc siết chặt chiếc bào gỗ, bờ vai khom xuống đầy vẻ tự trách. Trận sốt thuở nhỏ cướp đi giọng nói của cha, khiến người đàn ông trụ cột này chỉ biết vò đầu bứt tai trong uất nghẹn.

Hoài Sơn bước đến gần, hai tay nắm lấy bàn tay thô ráp của cha, rồi quay sang nhìn mẹ “Cha, mẹ, cửa ải khó nhất đêm nay chúng ta đã qua rồi. Ít nhất lão Trịnh không thể cậy quyền đuổi nhà mình đi ngay. Chín mươi ngày là quãng thời gian dài, cả nhà đồng lòng ắt sẽ có cách xoay xở.”

Thẩm Tố Lan ngước nhìn con trai, giọng nghẹn ngào “Sơn nhi, con chưa thấu hết nỗi gian truân đâu. Ba mươi lượng bạc trắng là ba mươi xâu tiền, tới ba vạn văn tiền cơ đấy. Nhà mình quanh năm tằn tiện, bữa rau bữa cháo, đến một lượng bạc dằn túi còn không có. Lấy đâu ra món tiền lớn như núi ấy mà trả?”

Mông Đại Dũng khẽ thở dài, kéo chiếc ghế đẩu ngồi xuống rồi run run vạch lên mặt bàn gỗ những nét gạch ngắn. Ông ra dấu rằng mình sẽ thức trắng đêm vót đũa tre, đem ra chợ đổi lấy tiền đồng.

Hoài Sơn lắc đầu, từ tốn phân tích “Một đôi đũa tre ngoài chợ trấn bán giỏi lắm được hai văn tiền, trừ tiền tre cật chỉ lời một văn. Dù cha vót thâu đêm suốt sáng, chín mươi ngày cũng không thể làm ra ba vạn đôi đũa. Càng cố sức, tay cha chỉ thêm tật mà nợ vẫn hoàn nợ.”

Gian nhà tranh chìm vào im lặng. Mẹ Tố Lan bàng hoàng, còn cha Đại Dũng buông thõng hai tay, mắt lộ rõ vẻ bất lực.

Hoài Sơn nhìn về góc bếp, nơi có mấy nong cải bẹ mẹ đã phơi qua một nắng hanh ban chiều. Ký ức kiếp trước dâng lên trong lòng cậu. Sau ngày gia đình tan nát, cậu từng bôn ba khắp các tửu quán chốn kinh kỳ, từng nếm món dưa muối tuyệt hảo của một lão đầu bếp lừng danh. Bí quyết ấy chính là chìa khóa mở đường sống.

Cậu bước lại gần mẹ, cất giọng sáng rõ “Cha vót đũa kiếm tiền đong gạo qua ngày, còn việc gom bạc trả nợ phải trông vào tài muối dưa của mẹ. Nhưng nếu vẫn muối theo cách cũ thì không thể bán giá cao.”Thẩm Tố Lan ngạc nhiên “Cách cũ sao lại không được? Cải bẹ mẹ rửa sạch, xát muối hột rồi nén chặt, bao năm nay bán cho dân xóm đò vẫn thế mà.”

“Dưa muối thường chỉ mặn chát và chua gắt, cọng dưa xỉn màu, để vài ngày là nhũn ủng,” Hoài Sơn mỉm cười giải thích. “Lần này, nước muối dưa mình không dùng nước lã đun sôi, mà lấy nước vo gạo nếp ủ chua dịu làm nước cốt. Thêm muối hạt thô, gừng già đập dập và ớt khô để dậy mùi cay ấm. Quan trọng nhất, mẹ hãy cho thêm một chén mật mía cô đặc.”

“Mật mía ư?” Thẩm Tố Lan khẽ thốt lên, đôi mày nhíu lại rồi giãn ra thật nhanh. Ánh mắt người mẹ vốn quen việc bếp núc sáng lên, chăm chú nhìn con trai như vừa vỡ lẽ ra một điều mới mẻ.

Hoài Sơn gật đầu “Đúng vậy mẹ. Mật mía từ bãi mía thượng nguồn thơm ngọt đậm đà, hòa vào nước chua sẽ khử sạch vị ngái đắng của cải bẹ. Từng cọng dưa sẽ ngấu vàng óng, giòn rụm, cắn vào nghe sần sật mà hậu vị lại ngọt thanh. Khách buôn đò qua sông Cẩm Giang ăn một lần ắt sẽ nhớ mãi, mua cả hũ mang theo thuyền chứ không chỉ mua vài đồng lẻ ăn vội.”

Nét mặt Thẩm Tố Lan giãn ra, trong ánh mắt bà bừng lên niềm tin tưởng “Được, mẹ nghe con! Trong chạn vẫn còn nửa hũ mật mía bác Lý cho đợt trước, gạo nếp chiều nay mẹ cũng vừa xay xong. Đằng nào cũng không ngủ được, hai mẹ con mình nổi lửa làm ngay mẻ này!”

Thấy vợ con tìm được hướng đi, Mông Đại Dũng đứng bật dậy xắn cao tay áo, đi thẳng ra góc sân sau. Dưới ánh trăng mờ, con dao vót sắc bén trong tay người cha lại thoăn thoắt lướt trên từng thanh tre cật. Hoài Sơn chạy ra ôm từng bó nan tre cha chẻ mang vào hiên, ngồi bệt xuống tỉ mỉ so đều từng chiếc đũa mộc, vuốt phẳng dằm tre rồi dùng cọng rơm nếp bó chặt thành từng bó mười đôi ngay ngắn. Cha Đại Dũng ngẩng lên nhìn con, đôi mắt ánh lên niềm hy vọng ấm áp, khóe môi khẽ nở nụ cười hiền hậu.

Trong gian bếp, ngọn lửa từ bếp lò đắp bằng đất sét đỏ bùng lên rực rỡ, xua tan không khí u ám của món nợ lớn vừa đè nặng. Thẩm Tố Lan thoăn thoắt đôi tay bên nồi gang to. Nước gạo nếp ủ chua đun sôi sùng sục, bà thả nắm muối hạt thô, gừng già thơm nồng cùng mấy quả ớt khô đỏ rực. Khi nước sôi bừng, bà nghiêng bát sành, rót trọn chén mật mía sánh đặc màu nâu hổ phách vào giữa lòng nồi. Làn hơi nước bốc lên ngào ngạt mang theo phong vị ngòn ngọt, thanh tao.

Bên cạnh bếp, Hoài Sơn phụ mẹ đỡ từng nong cải bẹ đã phơi qua một nắng hanh vừa héo giòn. Từng bẹ cải vàng hanh được rửa sạch qua nước giếng khơi, để ráo rồi cắt thành khúc đều đặn chừng hai đốt ngón tay. Đôi tay nhỏ nhắn của Hoài Sơn tỉ mỉ xếp từng lớp cải vào vại sành da lươn bóng bẩy, cuống cải dày xếp trước ở đáy, lá xếp so le lên trên, rải đều gừng ớt xen kẽ.

Khi nồi nước muối dưa nguội bớt chỉ còn ấm tay, Thẩm Tố Lan múc từng muôi nước vàng óng thơm lừng chan ngập mặt cải. Cha Đại Dũng từ ngoài sân bước vào, cầm chiếc vỉ tre đan mắt cáo tròn trĩnh vừa khít miệng vại mà ông vừa tranh thủ đan xong. Người cha cẩn thận gài chiếc vỉ tre nén chặt lớp cải, rồi đặt lên trên hòn đá cuội sông Cẩm Giang nhẵn bóng để dưa luôn ngập sâu trong nước chờ ngày ngấu.

Nắp vại sành được đậy kín bằng tấm vải nâu sạch. Trong gian bếp nhỏ, than hồng vẫn âm ỉ sưởi ấm ba bóng người quây quần bên nhau.

Mùi thơm chua dịu thanh tao của vại dưa quyện cùng hương mật mía ngọt lành bắt đầu lan tỏa khắp gian bếp nhỏ, báo hiệu một khởi đầu ấm áp.