Chương 20: Nén Nhang Tạ ơn Tổ Nghiệp

Làn khói nhang trầm bảng lảng tỏa bay trong căn nhà ba gian, quyện lấy hương bột gạo nướng và khói trấu ấm sực, xua tan cái lạnh lẽo vốn đeo bám căn nhà suốt hai năm dài. Kiệt đứng lặng bên bậu cửa gỗ, đưa mắt nhìn theo bóng lưng gầy guộc của ông nội đang đứng trước bàn thờ tổ nghề làm bánh tráng phơi sương.

Trước mặt ông Niên, chiếc hộp bánh quy bằng sắt tây hoen gỉ đã được mở nắp đặt ngay ngắn trên mặt chõng tre. Đôi bàn tay thô ráp, chai sần vì lửa trấu và nan tre của ông khẽ run lên khi cẩn thận đặt tờ giấy nợ mang dấu mộc đỏ “ĐÃ THANH TOÁN TOÀN BỘ” vào bên trong. Tờ giấy nợ ba trăm triệu đồng vừa được chuộc về từ văn phòng thừa phát lại nằm phẳng phiu bên cạnh đôi dép mủ màu xanh của Kiệt hồi ba tuổi và đôi dép mủ đầu đời đã mòn vẹt của ba Thuận.

Kiệt bước khẽ lại gần, ngón tay cậu chạm nhẹ vào mép áo bà ba bạc màu của nội “Nội ơi... nợ dứt rồi. Căn nhà của mình an toàn rồi nội.”

Ông Niên khẽ giật mình, từ từ quay sang nhìn cháu. Khóe mắt sâu hoắm của người thợ già sáu mươi tám tuổi còn đọng ngấn nước, nhưng một nụ cười nhẹ nhõm hiếm hoi đã nở trên gương mặt sạm đen vì gió sương. Ông đưa bàn tay ấm ráp xoa nhẹ lên vai Kiệt, giọng nghẹn lại “Ừ, tổ nghiệp phù hộ, hai ông cháu mình làm được rồi con.”

Không còn bóng ma nợ nần và những lời đe dọa xiết nhà đè nặng, căn nhà ngói âm dương như bừng tỉnh sau cơn ác mộng dai dẳng. Kiệt cầm chiếc chổi rơm thoăn thoắt quét sạch từng lớp bụi bặm nơi hiên trước, gom lại những vụn trấu và vỏ đậu phộng khô ráo bên mé sân đất. Những vệt vôi trắng nham nhở từng bị nhóm đòi nợ thuê bôi bẩn lên vách gạch cũng được Kiệt cùng nội dùng nước và bùi nhùi cọ rửa cho sạch bóng.

Hai ông cháu cùng nhau pha hồ nếp dán lại đôi liễn đỏ đón Tết lên hai chiếc cột gỗ cái ở gian giữa. Trên bàn thờ tổ nghề, mâm bánh tráng phơi sương thượng hạng vừa thu gom ban sớm được xếp thành hình tháp tròn trịa, từng chiếc bánh phồng đều li ti những chấm trắng đục như da cóc, ngậm no sương sớm sông Vàm Cỏ Đông, tỏa ra mùi thơm ngọt lành của gạo nàng Thơm nguyên chất. Bên cạnh mâm bánh là đĩa mãng cầu, quả sung và trái dừa tươi rói mà Kiệt vừa chạy ù ra chợ mua về để tạ ơn tiền nhân.

Cánh cổng tre cọt kẹt mở ra, tiếng cười xởi lởi quen thuộc của bà Hai Đờn vang lên rộn rã ngoài ngõ “Ông Ba ơi! Thằng Kiệt ơi! Tui mang cặp bánh tét với mứt dừa non sang mừng hai ông cháu nè!”

Phía sau bà Hai, bác Tư xe lôi, chú Năm thợ hồ cùng mấy cô chú thợ cả làm bánh trong xóm Lộc Du cũng tấp nập kéo sang. Gian nhà ba gian vốn quạnh quẽ bấy lâu bỗng chốc rộn ràng tiếng nói cười hân hoan. Mọi người xúm xít quanh chiếc bàn gỗ, người đem nải chuối chín cây, kẻ mang đòn chả lụa sang góp vui.

Bác Tư vừa đặt ấm trà sen thơm ngát lên mặt bàn vừa vỗ đùi đánh đét “Mấy đời người Trảng Bàng này chịu cúi đầu trước đồng tiền hống hách của thằng Long Toàn Phát! Anh Ba với cháu Kiệt phen này làm rạng danh cả làng nghề truyền thống của tụi mình rồi đó!”

Bà Hai Đờn miệng nhai trầu đỏ thắm, đưa mắt nhìn Kiệt đầy âu yếm “Cũng nhờ thằng nhỏ này tháo vát, biết dùng cái điện thoại chỉ cho thiên hạ thấy sự kỳ công, nhọc nhằn của chiếc bánh tráng phơi sương. Lò Vĩnh Niên giữ được trọn vẹn danh tiếng của dòng họ Kiều, mà mười mấy lò trong xóm cũng nhờ đó nhận thêm đơn hàng, có cái Tết ấm no đủ đầy.”

Ông Niên từ tốn rót từng chén trà nóng mời bà con chòm xóm, khóe môi run run vì xúc động. Đã hai năm qua, đây là lần đầu tiên Kiệt thấy nội cười nhiều đến thế. Lưng ông như thẳng hơn, những nếp nhăn trĩu nặng trên vầng trán dường như đã vơi đi non nửa trước tấm chân tình của làng xóm quê hương.

Tiệc trà rôm rả kéo dài cho đến khi bóng nắng ngả dần về hướng tây. Bà con lối xóm lần lượt chào nhau ra về để lo chu toàn nốt việc nhà những ngày giáp Tết.Kiệt nhanh nhẹn thu dọn tách chén, bưng ra lu nước mưa sau hè rửa sạch rồi úp ngay ngắn lên chạn tre. Khi cậu lau khô tay bước trở lên hiên trước, căn nhà ba gian đã trở lại vẻ tĩnh mịch quen thuộc của buổi hoàng hôn.

Thế nhưng, Kiệt nhận ra nội không vào chõng tre nằm nghỉ ngơi cho đỡ buốt khớp gối như mọi bận. Ông lão đứng chôn chân trước thềm nhà, dáng người gầy guộc in bóng dài trên nền đất nện. Đôi bàn tay thô ráp của ông khẽ giơ lên, những ngón tay khẳng khiu chầm chậm lần giở từng đường vân trên chiếc kẹp tre bốn mươi năm tuổi đang được máng trang trọng bên vách nứa.

Đó là chiếc kẹp tre kỷ vật mà ngày trước nội đã tự tay vót nhẵn từng góc cạnh để dạy ba Thuận nướng mẻ bánh đầu đời. Giờ đây, dẫu nội đã trao lại chiếc kẹp ấy cho Kiệt gìn giữ, nhưng mỗi lần nhìn thấy nó, lòng người thợ cả dường như lại dậy sóng.

Kiệt đứng lặng, dõi theo ánh mắt xa xăm trĩu nặng của nội. Ánh mắt đượm buồn ấy không dừng lại ở chiếc kẹp tre, mà đang đăm đắm phóng ra con ngõ đất vắng vẻ ngoằn ngoèo dẫn ra mé bờ sông Vàm Cỏ Đông. Nơi ấy, ráng chiều màu mỡ gà đang nhạt dần sau rặng trâm bầu, từng cơn gió lạnh cuối năm thổi thốc từng đợt lá khô xào xạc. Con ngõ vắng tanh không một bóng người qua lại. Đã hai năm ròng rã kể từ ngày ba Thuận vì vỡ nợ mà ôm mặc cảm bỏ trốn biệt xứ, con ngõ ấy vẫn quạnh hiu, chưa từng in lại dấu chân của người con trai duy nhất trở về.

Lòng Kiệt dâng lên một nỗi xót xa nghẹn ngào. Cậu bước nhẹ đến bên cạnh, khẽ vòng tay ôm lấy bờ vai gầy nhô rõ từng khớp xương của ông nội “Nội... gió mé sông thổi lạnh dữ lắm, khớp gối nội lại buốt bây giờ. Nội vô nhà ngồi nghỉ đi nội.”

Ông Niên khẽ giật mình, bàn tay buông lơi khỏi thanh tre nhẵn bóng. Ông quay lại, nhìn đứa cháu nội mười ba tuổi đã biết đỡ đần cả cơ nghiệp gia đình, rồi đưa bàn tay thô ráp xoa nhẹ lên mái tóc bù xù của nó. Một tiếng thở dài thườn thượt buốt nhói thoát ra từ lồng ngực người già “Kiệt à... Nợ ba trăm triệu đồng mình trả dứt điểm rồi. Căn nhà ba gian với cái lò tổ nghiệp mình cũng giữ trọn rồi. Nhưng ngó cái sân đất này, nội thấy nó còn rộng và lạnh quá, con ơi.”

Tiếng nghẹn ngào của nội như chẹn cứng nơi cuống họng Kiệt. Cậu siết chặt bờ vai gầy guộc của ông hơn một chút. Cậu thấu hiểu tất cả. Món nợ khổng lồ ba trăm triệu đồng gom góp từ những đêm thức trắng canh sương gió buốt đã giải tỏa được gánh nặng pháp lý, giữ được chốn nương thân cho dòng họ, nhưng ngọn lửa chái bếp này sẽ chẳng bao giờ ấm áp trọn vẹn nếu thiếu đi bóng hình của ba Thuận. Một gia đình ba thế hệ chỉ thực sự được hàn gắn khi người tha hương tìm lại được lối về nương náu.

“Ba sẽ về mà nội,” Kiệt khẽ thì thầm, giọng run rẩy nhưng đong đầy quả quyết. “Con tin ba nhất định sẽ về ăn Tết với ông cháu mình.”

Đêm ba mươi Tết đã cận kề, gió chướng thổi ràn rạt qua rặng gáo mé rạch Bảo, mang theo hơi ẩm lạnh căm căm của đất trời phương Nam khi đêm dần về khuya.

Cơm nước xong xuôi, ông Niên vì mệt mỏi sau những ngày dốc sức giữ lò nên đã thiếp đi trên chõng tre, nét mặt bình yên trong giấc ngủ hiếm hoi không còn ác mộng đòi nợ. Kiệt ngồi bên chiếc bàn gỗ nhỏ dưới ánh đèn vàng leo lét, mở chiếc điện thoại nứt màn hình ra kiểm tra hòm thư điện tử và hộp tin nhắn của các trang mạng xã hội. Dẫu lò bánh Vĩnh Niên đã thông báo tạm ngưng nhận các đơn đặt hàng combo quà Tết để tập trung giao nốt đợt bánh cuối cho chuỗi nhà hàng Đất Phương Nam, hàng trăm tin nhắn chúc mừng năm mới và hỏi thăm của thực khách phương xa vẫn liên tục gửi về.

Lướt ngón tay qua từng dòng tin nhắn, ánh mắt Kiệt bỗng khựng lại.

Giữa hàng trăm tin nhắn lướt qua, có một tài khoản mạng xã hội mang tên vỏn vẹn hai chữ “Người Quê” với địa chỉ định vị ở tận một huyện vùng sâu của tỉnh Bình Phước. Cậu tò mò bấm vào xem trang cá nhân và giật mình nhận ra tài khoản này đã âm thầm theo dõi không sót một buổi phát sóng trực tiếp nướng bánh ban đêm nào của hai ông cháu từ nhiều tuần nay. Đáng kinh ngạc hơn, tài khoản ấy chỉ lặng lẽ dõi theo từng ngày mà không hề bình luận, chỉ gửi một dòng tin nhắn ngắn ngủi vào hộp thư mà bấy lâu Kiệt quá bận rộn nên chưa từng để ý đọc kỹ “Xin trời Phật cho ông cụ lò bánh Vĩnh Niên bớt đau khớp gối, giữ gìn sức khỏe đặng đón người về.”

Trái tim Kiệt đập thình thịch liên hồi trong lồng ngực. Ngón tay cậu run rẩy chạm vào màn hình nứt nẻ, một mối nghi hoặc mãnh liệt xen lẫn cảm giác bàng hoàng dâng trào trong tâm can cậu giữa đêm tàn canh vắng lặng.