Chương 17: Chung Sức Giữ Lửa Làng Nghề

Nhìn luồng đèn pha ô tô rọi sáng khoảng sân đất gồ ghề, ông Niên vịn chặt vào chiếc gậy tầm vông, khóe mắt nheo lại. Cơn đau nơi khớp gối phải vẫn còn âm ỉ giật từng hồi sau cú ngã đêm sương muối, nhưng ông cố nén tiếng th* d*c, đứng thẳng lưng bên bậc cửa chái bếp.

Từ trên chiếc xe con bóng loáng, hai người đàn ông trung niên mặc comlê tề chỉnh, ngực áo cài huy hiệu hoa sen cách điệu bước xuống. Người đi đầu trạc ngoài bốn mươi, phong thái đĩnh đạc, cất giọng xởi lởi đậm chất Nam Bộ “Dạ, xin kính chào bác Ba Niên! Tôi là Trần Thanh Hải, đại diện cho chuỗi nhà hàng ẩm thực Đất Phương Nam trên thành phố. Xem qua đoạn phim thằng cháu phát đêm qua, ban giám đốc chúng tôi cảm kích vô cùng trước ngọn lửa nghề của bác nên tức tốc chạy xe xuống đây ngay trong chiều nay.”

Thằng Kiệt nhanh nhảu kéo chiếc ghế đẩu dài lau chùi sạch sẽ mời khách, đoạn bưng lên ấm trà xanh nóng hổi còn bốc khói nghi ngút. Ông Niên chắp tay đáp lễ, từ tốn ngồi xuống mép đòn gỗ, giọng trầm ấm “Quý hóa quá, mời các chú dùng chén nước chè cho ấm bụng. Nhà cửa chật chội, bề bộn rơm rác với vỏ đậu phộng, mong chú thứ lỗi.”

Ông Hải cười xòa, mở chiếc cặp da đen dày cộp, rút ra một tập hồ sơ in song ngữ trang trọng cùng một phong bì lớn dày cộm đặt ngay ngắn lên bàn gỗ.

“Thưa bác, chuỗi hai mươi nhà hàng của chúng tôi trên thành phố đang chuẩn bị đón đợt khách Tết rất lớn. Chúng tôi muốn ký hợp đồng bao tiêu trọn gói một nghìn thiên bánh tráng phơi sương thượng hạng từ nay đến rằm tháng Giêng, đồng thời đặt mua trước năm trăm phần combo quà Tết đặc sản như cháu Kiệt vừa giới thiệu. Đây là năm mươi triệu đồng tiền mặt chúng tôi xin đặt cọc trước để bác an tâm thu xếp nguyên liệu.”

Nhìn cọc tiền polymer mới cứng đặt ngay trước mắt, lồng ngực ông Niên khẽ thắt lại. Cả một đời làm thợ, chưa bao giờ ông thấy một bản hợp đồng lớn đến nhường này. Số tiền cọc cùng các khoản Kiệt vừa gom được sẽ giúp gia đình có trong tay gần một trăm triệu đồng, tiến một bước dài trên con đường xóa sạch món nợ ba trăm triệu để giữ lại mái nhà cho thằng Thuận.

Thế nhưng, người đại diện chợt ngập ngừng, đưa mắt nhìn quanh gian bếp rồi ghé sát nói nhỏ “Có điều, thời gian gấp gáp quá. Để kịp tiến độ giao chuyến hàng đầu tiên trong năm ngày tới, liệu bác có thể dùng lò sấy công nghiệp bằng điện hoặc than đá để sấy cho nhanh được không? Chúng tôi sẵn sàng chi thêm tiền hỗ trợ máy móc.”

Nghe đến đó, ánh mắt ông Niên bỗng trầm xuống. Bàn tay gầy guộc run run vuốt dọc thân gậy tầm vông. Trong chái bếp vương mùi khói trấu, không gian chợt chùng hẳn lại. Ông Niên nhìn thẳng vào mắt đối tác, lắc đầu dứt khoát “Thưa chú, ơn chú thương tình tìm tới lò Vĩnh Niên, tôi ghi tạc trong dạ. Nhưng cái bánh tráng phơi sương xứ Trảng Bàng này sở dĩ dẻo mềm, ngậm trọn hương vị phù sa là nhờ nó được tráng bằng gạo nàng Thơm hai lớp, nướng trên than vỏ đậu phộng đượm khói, rồi phơi mình giữa hạt sương lành lạnh của sông Vàm Cỏ Đông từ hai giờ sáng. Nếu đưa vào lò sấy nhiệt cho mau khô, cái bánh sẽ giòn queo, vô hồn, chẳng khác chi miếng bột khô nướng vội. Người thợ già này dẫu có nghèo đói, có mất nhà mất đất, cũng tuyệt đối không vì bạc tiền mà bẻ gãy chữ tín của tổ tiên.”

Ông Hải sững người nhìn gương mặt sạm nắng đầy nếp nhăn nhưng cương trực của ông cụ. Bất chợt, người đàn ông thành thị bật cười sảng khoái, đứng dậy cúi đầu thật thấp:“Bác Ba dạy chí phải! Thú thật với bác, trước khi xuống đây, chúng tôi đã bị mấy xưởng bánh công nghiệp chào mời nhưng đều từ chối vì bánh nhạt toẹt, nhúng nước là bở rục. Lời đề nghị vừa rồi chỉ là chút phép thử lòng dạ người thợ. Chính cái tâm son sắt này mới là thứ thương hiệu chúng tôi tìm kiếm bấy lâu! Bác giữ đúng quy trình phơi sương thật, chúng tôi sẵn sàng nới hạn giao hàng thêm ba ngày.”

Nút thắt trong lòng vừa cởi bỏ thì nỗi lo khác lại ập đến. Một nghìn thiên bánh, tương đương một triệu chiếc bánh tráng, làm sao một đôi tay già nua tàn tật này kham nổi?

Nhìn ra khoảng sân đất mênh mông, ông Niên chợt nhớ đến những bao trấu nghĩa tình mà bà con chòm xóm vừa chở sang cứu viện đêm trước. Ông quay sang nhìn cháu nội, mắt bừng sáng “Một mình nội làm không xuể, nhưng cả xóm Lộc Du này cùng làm thì chắc chắn được!”

Ngay trong chập tối, dưới sự giúp sức của bà Hai Đờn, ông Niên chống gậy đi tập hợp hơn chục người thợ cả và bậc cao niên làm bánh thủ công trong xóm về tề tựu tại gian nhà ba gian. Ngồi quanh ngọn đèn dầu ấm áp, ông Niên công khai toàn bộ hợp đồng lớn, chia đều đơn hàng để bà con gom trước các ràng bánh mộc phơi khô sẵn ra nướng phơi sương, đồng thời tạm ứng ngay tiền mặt sòng phẳng để mọi người mua thêm gạo nàng Thơm, muối hột tráng mẻ mới.

“Bà con ơi, tổ nghiệp ban cho mình cái lộc này không phải để một nhà Vĩnh Niên hưởng trọn. Chúng ta cùng chung sức giữ lấy nghề, giữ lấy tiếng thơm cho đất Trảng Bàng!”

Lời nói chí tình chí nghĩa của ông lão sáu mươi tám tuổi khiến những người thợ già rơm rớm nước mắt. Cả xóm Lộc Du như bừng tỉnh sau cơn ngủ vùi.

Canh ba vừa điểm, khi màn đêm còn mịt mùng hơi sương, dọc bờ sông Vàm Cỏ Đông đỏ rực ánh than hồng từ hàng chục chái bếp. Tiếng quạt nan phành phạch, tiếng kẹp tre lách cách gõ nhịp đều đặn trên những vỉ nướng vỏ đậu phộng xua tan cái lạnh buốt xương. Dưới sự điều phối và kiểm tra gắt gao của ông Niên, từng chiếc bánh phồng rộp li ti những chấm trắng đục như da cóc được nhẹ nhàng chuyển ra giàn sào tre cao ráo để đón giọt sương lành.

Hàng trăm giàn tre nối dài tít tắp, lung linh phản chiếu ánh sao trời và ngọn lửa trấu bập bùng. Nhìn những phên bánh tráng ngậm sương dẻo quánh, mịn màng được bà con nâng niu như ngọc quý, ông Niên đứng tựa cửa bếp, nghe sống mũi mình cay xè. Nghề cổ của cha ông đang thực sự hồi sinh giữa tình làng nghĩa xóm bao la.

Đến rạng đông, chiếc xe con của chuỗi nhà hàng Đất Phương Nam quay lại. Đích thân ông Hải nếm thử từng miếng bánh mẫu bọc trong lá chuối tươi, xuýt xoa khen ngợi chất lượng thượng hạng rồi ký biên bản nghiệm thu đợt một ngay trên mặt phản gỗ.

Giữa lúc tiếng cười nói rộn rã đang ngập tràn khắp gian nhà ba gian, thằng Kiệt từ ngoài ngõ bỗng hớt hải lao vào, suýt va phải cột cái. Gương mặt cậu bé mười ba tuổi tái mét, môi run bần bật, chìa chiếc điện thoại nứt màn hình ra trước mặt ông Niên “Nội ơi... Nguy to rồi nội ơi! Trên mạng người ta đang đồn ầm lên... bảo bánh lò mình phơi ngoài trời đầy giòi bọ với bụi độc!”