Chương 5: Gian Kho Bỏ Hoang Và Người Gác Đền

Then cài sắt gỉ rung lên bần bật, kéo theo tiếng lách cách khô khốc dội vào gian kho phụ. Trái tim Kim Yến Vy nảy lên thảng thốt. Hoàng Lâm nhanh như cắt chộp lấy chiếc dùi sắt, cuộn chỉ gai và mẩu sáp ong trên bàn nhét tọt vào túi quần, còn Đỗ Ngân Hà vội ôm xấp sách bài tập cũ giấu xuống gầm chiếc bàn gãy phủ bạt rách. Cuốn sách Hình học 9 vừa khâu xong vẫn nằm trơ trọi trên mặt gỗ bám bụi. Vy vừa định với tay che lại thì cánh cửa gỗ sơn xanh tróc lở đã từ từ hé mở cùng tiếng bản lề rên buốt óc.

Vy nín thở, lưng nép chặt vào cạnh tủ gỗ cũ mục. Trong đầu cô bé thoáng hiện lên hình ảnh thầy giám thị nghiêm khắc với cuốn sổ trực ban hay gương mặt cương nghị của thầy Phó Hiệu trưởng Trần Trọng. Thế nhưng, tiếng bước chân dừng lại bên bậu cửa không hề mang vẻ vội vã.

Gió ngoài sân bàng thổi vào, đem theo mùi nắng hanh và mùi giấy cũ quyện hương keo dán quen thuộc. Đứng trước mặt ba đứa trẻ là bóng dáng gầy gò của thầy Đào Đức. Người quản thư già đứng ngược sáng nơi khung cửa, mái tóc hoa râm lốm đốm bạc, chiếc áo sơ mi màu cỏ úa sờn vai cài khuy cẩn thận tới tận cổ. Cặp kính lão tròn trễ xuống tận sống mũi, để lộ đôi mắt thâm trầm nhưng ấm áp đang nhìn quanh căn phòng ngổn ngang bàn ghế gãy.

“Thầy… chúng em chào thầy ạ!”

Ngân Hà lên tiếng trước, giọng lí nhí không còn vẻ đanh đá thường ngày. Lâm đứng chết trân bên cạnh, hai tay giấu biệt sau lưng, còn ngón tay Vy run rẩy đặt hờ trên mép bìa cuốn sách Hình học 9.

Thầy Đức không quở trách. Ánh mắt thầy lướt qua ba đứa học trò lớp 9A đang co cụm như những chú chim non sợ bão, rồi dừng lại trên mặt bàn gỗ. Nơi đó, cuốn sách bìa xanh của Hoàng Tuấn mở phẳng phiu một trăm tám mươi độ, để lộ những đường chỉ xương cá màu nâu nhạt đan chéo tăm tắp, ôm khít từng tép giấy vừa được làm sạch.

Căn phòng chìm vào khoảng lặng nghẹt thở. Vy nghe rõ cả tiếng lá bàng khô rụng lạo xạo ngoài sân gạch chỉ đỏ. Cô bé cúi gằm mặt, hai má nóng bừng vì lo sợ thầy sẽ khiển trách hoặc tịch thu cuốn sách kỷ niệm của anh trai Lâm.

Nhưng thầy Đức chỉ chậm rãi bước tới, đôi dép nhựa Tiền Phong nện êm trên nền gạch bông bám bụi. Thầy cúi xuống, nâng cuốn sách lên bằng cả hai tay với sự cẩn trọng kỳ lạ. Những ngón tay thô ráp, nứt nẻ vương mùi keo giấy của người thầy dành ba mươi hai năm gắn bó với từng giá sách nhẹ nhàng lướt qua gáy sách.

Đôi mắt sau cặp kính lão khẽ lay động. Thầy miết nhẹ đầu ngón tay cái lên từng mắt xích chỉ gai, lẩm bẩm trong cổ họng “Mũi xương cá… Đã bao nhiêu năm rồi thầy mới thấy một đứa trẻ dùng lại đường kim này.”

Thầy ngẩng lên nhìn Vy, ánh mắt hiền từ “Đứa nào khâu cuốn này?”

Vy ngập ngừng bước lên nửa bước, hai bàn tay nắm chặt vạt áo đồng phục “Dạ… thưa thầy, là em khâu ạ. Mẹ em làm thợ may, mẹ chỉ cho em cách se chỉ vuốt sáp và đan mắt xích…”

Thầy Đức mỉm cười, nếp nhăn nơi khóe mắt giãn ra ấm áp. Thầy lật trang lót đầu tiên, nhìn dòng chữ nắn nót viết bằng mực Cửu Long: “Hoàng Tuấn – Lớp 9A (Khóa 2017)”.

“Thì ra là sách của thằng Tuấn,” thầy Đức khẽ thở dài, giọng trầm bổng trôi về miền ký ức xa xôi. “Hồi chuẩn bị thi học sinh giỏi tỉnh, ngày nào nó cũng xuống thư viện mượn tài liệu của thầy. Mấy năm trước, khi trường mình còn nghèo, sách giáo khoa quý như vàng. Cứ mỗi độ hè về, thầy lại ngồi một mình trong gian nhà ngói vảy cá kia, thắp ngọn đèn dầu, tự tay đục lỗ, se từng sợi chỉ để khâu lại hàng trăm cuốn sách rách nát cho các khóa sau có cái học. Bẵng đi bao năm, thời buổi công nghệ số, người ta chỉ quen bấm ghim, dán băng dính hoặc mua sách in sẵn… Thầy cứ ngỡ cái nghề vá sách này đã trôi vào quên lãng rồi.”

Lâm thấy thầy nhắc tới anh trai mình thì mắt sáng lên, đánh bạo cất lời:“Thưa thầy, chúng em thấy cuốn sách của anh Tuấn suýt bị đem bán phế liệu nên mới xin giữ lại. Trong kho còn rất nhiều sách cũ có ghi chú ôn thi của các anh chị thủ khoa khóa trước… Chúng em muốn lập một tủ sách hạt nhân khoảng ba mươi đến năm mươi cuốn để xin Ban giám hiệu hoãn giải tỏa kho sách ạ!”

Thầy Đức im lặng lắng nghe. Gương mặt người quản thư già phủ một tầng suy tư sâu lắng. Thầy nhìn ba đứa trẻ với ánh mắt thấu hiểu, rồi lại cúi xuống ngắm nghía thật kỹ gáy sách trên tay.

“Ý định của các em rất tốt, tấm lòng với sách cũ lại càng đáng quý,” thầy Đức từ tốn nói, giọng đĩnh đạc như một người thợ lành nghề chỉ bảo học trò. “Đường chỉ khâu của con rất đều tay, khoảng cách đục lỗ hai phân rưỡi rất chuẩn, lực siết vừa vặn nên sách mới mở phẳng được thế này. Thế nhưng, nếu chỉ dừng lại ở đây thì sách vẫn chưa bền được đâu con ạ.”

Vy ngẩng phắt lên, chớp mắt ngơ ngác “Thưa thầy… sách còn thiếu gì nữa ạ?”

Thầy Đức chỉ ngón tay trỏ vào phần gáy sách “Thứ nhất, ruột sách cũ giấy đã mủn sau nhiều năm sử dụng. Nếu em chỉ đan chỉ gai qua các lỗ đục mà không bồi một lớp vải gạc mùng gia cố lực kéo ở lưng, thì khi lật giở nhiều lần, chính những sợi chỉ này sẽ cứa rách toạc chân giấy. Vải gạc mùng sẽ đóng vai trò như lớp gân, phân tán lực kéo đều khắp sống sách.”

Vy gật đầu chăm chú. Thầy Đức khẽ ngửi mùi giấy rồi nói tiếp “Thứ hai, các em chưa quét hồ bồi gáy. Khi quấy hồ nếp, nhất thiết phải thả vào một nhúm phèn chua giã nhỏ. Phèn chua vừa giúp hồ dẻo dai, vừa là khắc tinh ngăn chặn nấm mốc và mối mọt. Thời tiết miền Bắc sắp vào mùa nồm ẩm, nếu không có phèn chua và vải gạc, chỉ qua vài tuần mưa phùn là gáy sách sẽ bung rữa, công sức của các em coi như đổ xuống sông xuống biển.”

Nghe thầy phân tích cặn kẽ từng ly từng tý, cả ba đứa đưa mắt nhìn nhau, vừa thán phục vừa thở phào nhẹ nhõm. Nỗi sợ hãi ban đầu đã hoàn toàn tan biến, nhường chỗ cho sự kính trọng đối với người gác đền thầm lặng của thư viện trường Cây Sung.

“Chúng em hiểu rồi ạ,” Vy lí nhí, ánh mắt lấp lánh quyết tâm: “Em sẽ về xin mẹ thêm vải gạc mùng và tìm mua phèn chua để quấy hồ.”

Nhìn nụ cười hiền hậu của thầy Đào Đức và nghe tiếng thở dài buông ra rất khẽ, Vy cảm giác như người thầy già vừa trút bỏ được phần nào gánh nặng cô đơn sau ba mươi hai năm thầm lặng giữ gìn kho sách.

Thầy thò bàn tay gầy guộc vào túi quần vải mộc, rút ra chùm chìa khóa đồng cũ kỹ, các răng khóa đã mòn vẹt vì thời gian, rồi lặng lẽ đặt lên mặt bàn cạnh cuốn sách Hình học 9. Tiếp đó, từ chiếc túi áo ngực bạc màu, thầy cẩn thận lấy ra một cuộn chỉ dù màu ngà chuyên dụng, sợi chỉ se săn chắc, bóng mịn và dẻo dai hơn hẳn cuộn chỉ gai thô sơ của Vy.

Dư âm tiếng chìa khóa va chạm leng keng trên mặt gỗ đọng lại trong gian phòng, nghe êm đềm như một sự trao gửi thiêng liêng.

Thầy Đức nhìn thẳng vào Vy, Lâm và Hà, cất giọng dặn dò ấm áp “Từ nay các em có thể ra vào kho phụ, nhưng phải làm xong tủ sách trước ngày nhà trường kiểm tra mặt bằng.”