Chương 3: Mũi Chỉ Xương Cá Trong Đêm Sương

Hoàng Lâm trố mắt nhìn Yến Vy, đôi lông mày rậm nhíu lại đầy vẻ ngạc nhiên xen lẫn âu lo “Vy khâu được thật á? Giấy mủn đến mức thở mạnh cũng sợ bay mất góc, mũi kim chọc qua liệu có làm toạc hết ra không?”

Đỗ Ngân Hà cũng bước lại sát mép bàn gỗ, chỉnh lại cặp kính cận tròn rồi ngó nghiêng từng tép giấy rã rời “Sách rách thì tớ chỉ thấy người ta dán băng dính trong thôi. Nhưng dán kiểu ấy thì vài bữa keo khô lại ố vàng, dính chặt các trang vào nhau chẳng mở ra học được đâu.”

“Không dùng băng dính được đâu Hà ạ,” Vy lắc đầu, ngón tay nhẹ nhàng xếp lại các mép giấy bị xô lệch, giọng cô bé nhỏ nhẹ nhưng rành rọt: “Mẹ tớ bảo dán băng dính chỉ làm giòn thớ giấy, lật vài lần là gãy vụn. Phải nẹp phẳng từng tép rồi khâu sống lưng bằng chỉ chuyên dụng thì ruột sách mới thở được. Chiều nay tớ xin phép mang cuốn Hình học 9 này về nhà trước để vuốt phẳng nếp gấp và chuẩn bị đồ nghề. Còn bốn cuốn sách bài tập kia, tụi mình cất tạm vào hộc bàn gỗ này nhé.”

Lâm nghe vậy liền thở phào một hơi nhẹ nhõm. Cậu thoăn thoắt tìm một tờ báo cũ còn sạch kẹp trên giá gỗ hỏng, cẩn thận trải ra bàn rồi nhẹ tay đỡ lấy từng tép giấy từ tay Vy, gói ghém vuông vức như bọc một món đồ quý giá “Thế thì trông cậy cả vào cậu đấy, Vy còi. Cần đục đẽo hay làm bàn ép gì bằng gỗ thì cứ bảo tớ, xưởng mộc nhà tớ không thiếu đồ đâu.”

“Nhất trí! Chiều mai ra chơi tụi mình lại hẹn nhau ở đây.” Hà gật đầu tán thành.

Tiếng trống trường điểm ba hồi giục giã báo hiệu buổi học chiều đã kết thúc. Ba đứa trẻ cất gọn bốn cuốn sách bài tập vào ngăn kéo chiếc bàn dài, kéo then cài cánh cửa kho phụ rồi rảo bước ra cổng trường rợp bóng bàng già.

Gió thu se lạnh thổi dọc triền đê sông Đào khi mặt trời lặn dần sau rặng tre xóm dệt. Vy đạp chiếc xe đạp mini cũ về đến căn nhà ngói ba gian thân thuộc. Từ ngoài hiên, tiếng lách cách rộn rã của bàn đạp máy may con bướm đã vang lên đều đặn tựa như nhịp thở của ngôi nhà.

Dưới quầng sáng vàng ấm của chiếc bóng đèn dây tóc bốn mươi oát, cô Mai Thu đang cặm cụi may viền tà áo lụa cho khách. Vy dựng xe bên hiên, khẽ bước vào gian nhà thoang thoảng mùi vải mới, mùi dầu máy và hương sáp ong dịu ngọt.

Cô bé đứng bên góc bàn máy, lặng lẽ quan sát đôi bàn tay thô ráp của mẹ. Mẹ Thu dừng chân vịt, rút một đoạn chỉ gai dài từ cuộn gỗ, rồi nhẹ nhàng miết sợi chỉ qua mép một bánh sáp ong tròn màu vàng sẫm. Từng thớ chỉ sần sùi sau khi chuốt qua lớp sáp bỗng trở nên bóng mịn, dẻo dai lạ kỳ, không hề bị tước sợi hay xơ xước khi lướt qua mắt kim.

“Con đi học về rồi đấy à?” Cô Thu ngẩng lên, khóe mắt hằn sâu những vết chân chim nở nụ cười hiền hậu: “Rửa mặt mũi rồi vào ăn cơm kẻo nguội, mẹ may nốt đường tà này rồi nghỉ tay.”

Vy ngập ngừng, hai bàn tay nắm chặt quai chiếc ba lô con cóc trước ngực, rồi bước lại gần hơn “Mẹ ơi… nếu mình muốn khâu nối những tập giấy dày hay nhiều nếp vải lại với nhau mà không làm cộm gáy, để lúc lật ra vẫn mở phẳng được thì làm thế nào hả mẹ?”

Mẹ Thu hơi ngạc nhiên, đặt tấm vải lụa xuống mặt bàn gỗ bóng loáng rồi nhìn con gái “Sao tự dưng con lại hỏi chuyện ấy? Định may túi hay đóng sổ tay à?”“Dạ… con muốn sửa lại một cuốn sách cũ của trường bị bung hết gáy ạ,” Vy cúi đầu, giọng hơi run nhưng ánh mắt nhìn mẹ đầy vẻ chân thành: “Gáy sách rách nát từng tép, nếu khâu như may quần áo bình thường thì các trang sẽ bị bửa ra mất.”

Nghe con gái giãi bày, ánh mắt cô Thu dịu lại. Người mẹ làm nghề may lâu năm khẽ gật đầu, kéo chiếc ghế đẩu con cho Vy ngồi xuống cạnh mình “Con nói đúng đấy. Giấy hay vải dày đều có thớ của nó. Khâu đột hay khâu vắt thông thường chỉ dùng cho mặt phẳng, nếu ép vào gáy sách thì khi mở ra lực kéo sẽ dồn vào một điểm làm toạc giấy ngay. Ngày xưa các cụ thợ may hay thợ đóng sổ cái làng dệt mình hay dùng mũi khâu xương cá.”

Cô Thu lấy một mẩu vải vụn gấp làm nhiều nếp, vừa thao tác vừa từ tốn giảng giải “Khâu xương cá là luồn sợi chỉ qua từng nếp gấp, nhưng mũi kim không đâm thẳng tuột mà móc vòng qua đường chỉ của nếp liền trước, tạo thành những mắt xích đan chéo vào nhau hệt như đốt xương cá. Khi các mắt xích tựa vào nhau, lực căng sẽ san đều khắp sống lưng. Sách dày đến mấy, khâu xong cũng mở phẳng lì một trăm tám mươi độ mà không hề bung rách.”

Mẹ ngưng tay, khẽ vuốt lọn tóc mai vương trên trán Vy rồi dặn dò thêm “Nhưng nhớ này Vy, giấy cũ để lâu năm giòn lắm, không được cầm kim nhọn đâm bừa bãi. Con phải lấy thước đo khoảng cách cho thật đều, dùng dùi sắt ấn nhẹ tạo lỗ mồi trước. Rồi dùng kim khâu đầu tù luồn chỉ gai đã chuốt sáp qua các lỗ đục sẵn ấy, vừa êm tay vừa không làm xé rách thớ giấy.”

Lời mẹ dạy như mở ra một cánh cửa sáng bừng trong tâm trí Vy. Từng thao tác, từng nguyên lý mộc mạc của nghề may bỗng chốc gắn kết hoàn hảo với bài toán phục chế cuốn sách cũ.

Đêm mùa thu buông xuống tĩnh mịch bên dòng sông Đào. Tiếng côn trùng rỉ rả ngoài vườn chuối sau nhà càng làm không gian thêm phần thanh vắng.

Sau bữa cơm tối, Vy ngồi bên góc bàn học, cẩn thận chuẩn bị bộ đồ nghề cho xưởng sách nhỏ ngày mai. Cô bé tìm được chiếc dùi sắt chuôi gỗ nhỏ của ông ngoại để lại trong góc ngăn kéo, cây kim khâu len đầu tù mà mẹ đã mài nhẵn bóng để luồn len sợi không cắn vải, một cuộn chỉ gai màu nâu nhạt bền chắc và mẩu sáp ong khô vàng óng thơm ngát. Vy cẩn thận bọc tất cả vào một mảnh vải vụn sạch sẽ, để sẵn trên góc bàn học chuẩn bị cho việc phục chế cuốn sách rồi mới mang tới trường.

Gian nhà trong đã tắt đèn, chỉ còn tiếng thở dài êm ả quen thuộc của mẹ sau một ngày lao động mệt nhọc. Dưới ánh đèn bàn tỏa quầng sáng ấm, Vy mở gói báo cũ ra.

Cuốn sách Hình học 9 nằm yên ắng trên mặt bàn. Từng tép giấy vàng ố, mép trang quăn queo vì năm tháng được ngón tay Vy nâng niu, vuốt phẳng từng nếp gấp. Vết chai mờ ở đầu ngón trỏ của cô bé râm ran một cảm giác kỳ lạ, như thể đang chạm vào hơi thở của những người từng miệt mài bên trang sách này.

Vy đặt chiếc thước kẻ gỗ mòn vẹt dọc theo sống lưng gáy sách. Nhớ lời mẹ dặn, cô bé cẩn thận đo từng khoảng cách đúng hai phân rưỡi, dùng đầu bút chì chấm nhẹ những dấu tròn nhỏ li ti, thẳng tắp như một hàng quân.

Cô bé cầm chiếc dùi sắt nhỏ, đặt mũi dùi vuông góc với dấu chì trên tép giấy đầu tiên. Bàn tay nhỏ nhắn khẽ dùng lực ấn xuống.

Một tiếng “phập” giòn tan vang lên khe khẽ trong đêm sương.

Nhưng ngay khoảnh khắc mũi dùi vừa xuyên qua thớ giấy xơ xác, một mẩu giấy nhỏ màu vàng ố kẹp kín giữa nếp gấp bên trong bỗng trượt ra, khẽ khàng rơi xuống mặt bàn học ngay trước mắt Vy.