Chương 18: Dấu Chân Thế Hệ

Kim Yến Vy nín thở nhìn sang bên cạnh. Dưới ánh sáng vàng cam hắt ra từ chiếc lò sấy mini, đôi mắt Đỗ Ngân Hà mở to ngấn nước. Từng giọt lệ tích tụ sau tròng kính cận lăn dài trên gò má bầu bĩnh, rơi xuống vạt áo đồng phục trắng. Ngón tay trỏ của Hà run run miết nhẹ lên mép giấy bồi vừa se khô, nơi dòng mực Cửu Long màu tím hoa cà của hơn hai mươi năm trước vẫn còn vẹn nguyên “Dù nhà nghèo, con nhất định sẽ học giỏi để mẹ không phải khóc.”

Phía dưới là dòng tên người mượn: “Đỗ Thị Thanh Loan – Lớp 9B, niên khóa 2002 – 2003”.

Hoàng Lâm đứng sững bên chiếc bàn ép gỗ xoan, hai bàn tay lấm lem vội buông lỏng đai ốc cánh bướm. Cô Thu bước lại gần, bàn tay thô ráp khẽ đặt lên vai Hà “Mẹ con hồi ấy học giỏi có tiếng ở trường Cây Sung này đấy,” cô Thu cất giọng mộc mạc. “Nhà bà ngoại con ở bãi dâu ven sông Đào, mùa lũ ngập trắng đồng. Mẹ con phải đi mò cua bắt ốc kiếm tiền mua từng ngòi bút, nhưng kỳ thi nào cũng đứng đầu lớp. Trải qua bao nhọc nhằn nên cô ấy mới kỳ vọng vào con nhiều đến vậy.”

Hà cắn chặt môi dưới, bờ vai khẽ rung lên. Cô bạn vốn luôn tháo vát trong xưởng sách lúc này bỗng nhỏ bé đến lạ. Vy bước tới nắm lấy bàn tay bạn. Đã bao lần Vy nghe Hà than thở vì mẹ khắt khe điểm số, để rồi giờ đây mới hiểu đằng sau sự nghiêm nghị của người kế toán xã là nỗi niềm của một cô bé nghèo thuở trước, người từng nén nước mắt viết ước mơ lên sách cũ để tự dặn mình không được gục ngã.

“Vy ơi... tớ muốn gọi điện cho mẹ,” Hà ngước lên nhìn Vy, giọng nghẹn lại. “Bấy lâu nay tớ cứ trách mẹ khắt khe, giận mẹ tịch thu điện thoại... mà không biết mẹ đã từng vất vả thế nào.”

Vy gật đầu “Đi, tớ đi cùng cậu sang phòng bảo vệ.”

Hai cô bé rảo bước qua sân gạch chỉ đỏ sang phòng bảo vệ cạnh cổng trường. Bác bảo vệ tốt bụng gật đầu cho Hà gọi nhờ máy điện thoại bàn đặt trên bục gỗ. Vy đứng bên khung cửa sổ nhìn ra hàng bàng già đang đâm chồi biếc.

Sau hồi chuông tút dài, giọng nói nghiêm nghị quen thuộc của cô Loan cất lên: “Alô, ai đấy ạ?”

“Mẹ ơi... con Hà đây ạ,” tiếng Hà run rẩy, rồi vỡ òa nghẹn ngào.

Vy thấy Hà ôm chặt ống nghe, vừa khóc vừa kể về cuốn sách bài tập Toán 9, về dòng lưu bút tím hoa cà và lời hứa không để mẹ phải khóc từ hai mươi năm trước. Đầu dây bên kia im lặng rất lâu, rồi qua ống nghe ghé sát tai bạn, tiếng cô Loan vọng ra chùng xuống, nghẹn ngào đến mức không còn chút sắc lạnh nào thường ngày. Hai mẹ con nói chuyện suốt hơn mười phút. Khi gác máy bước ra hiên, mắt Hà dù đỏ hoe nhưng nụ cười đã bừng sáng rạng rỡ.

Trưa hôm sau, người bác họ của Hà ghé cổng trường, chuyển vào chiếc thùng cáctông kèm lời nhắn của mẹ Hà gửi nhóm trực nhật. Mở thùng ra, cả nhóm reo lên vui sướng. Bên trong là hai cuộn băng dính bồi gáy bằng vải dệt chuyên dụng màu nâu đất dẻo dai cùng một thùng bánh quy vừng thơm phức, giòn rụm.

Trên nắp thùng, cô Loan nắn nót viết: “Gửi tặng xưởng sách của Hà và các bạn. Cảm ơn các cháu đã giữ lại ước mơ của cô. Cố gắng ăn bánh lấy sức rồi cùng nhau ôn thi thật tốt nhé!”Món quà và câu chuyện xúc động về cuốn sách của cô kế toán xã nhanh chóng lan truyền khắp khối 9 như một làn gió ấm. Tinh thần của xưởng sách bùng nổ mạnh mẽ hơn bao giờ hết, biến chiến dịch “Hành trình Tri thức xanh” thành phong trào chung của toàn trường.

Nhiều thầy cô giáo bộ môn cũng lặng lẽ ghé thăm xưởng. Cô giáo dạy Ngữ văn gửi tặng nhóm hai ram giấy kraft cùng xấp đề văn mẫu in rônêô xưa. Thầy dạy Vật lý mang đến mấy chiếc bóng điện dây tóc để Lâm nâng cấp thêm lò sấy mini. Một số phụ huynh hay tin cũng gửi đến hồ nếp quấy sẵn, phèn chua giã mịn và thanh nẹp gỗ bào nhẵn thín.

Đội ngũ tình nguyện viên đăng ký tham gia xưởng sách tăng vọt lên gần bốn mươi bạn từ ba lớp 9A, 9B và 9C. Gian kho phụ chật chội không đủ chỗ chứa, thầy Đào Đức liền mở toang cả dãy hành lang dài lát gạch bông hoa cúc trước thư viện làm nơi làm việc ngoài trời rợp bóng bàng già.

Dưới sự điều phối khoa học của Hà và sự hướng dẫn của Vy, xưởng sách vận hành nhịp nhàng thành bốn tổ chuyên trách Tổ phục chế ruột do Vy trực tiếp phụ trách, đảm nhận khâu tỉ mỉ nhất: tách từng tép sách rách, dùng ruột bánh mì khô lau sạch bụi ố sau khi ráo ẩm, mạng lại trang rách bằng hồ nếp phèn chua và đục lỗ hai phân rưỡi bằng dùi sắt.

Tổ làm bìa cứng lo cắt gọt bìa cáctông tái chế, bọc phẳng phiu bằng giấy kraft xi măng và dùng cuộn băng dính vải của mẹ Hà để gia cố sống sách.

Tổ ép sấy do Lâm chỉ huy, liên tục đảo vỉ sấy trong ba chiếc lò sấy bóng đèn dây tóc thơm nồng hương thảo quả khô, rồi đưa sang bàn ép mộc siết bulông định hình nếp gấp.

Tổ phân loại và danh mục do Hà phụ trách, thoăn thoắt dán nhãn phân môn, ghi chép sổ lưu trữ và cẩn thận sao chép lại những bí quyết ôn thi quý báu tìm thấy trong sách vào một cuốn sổ tay chung.

Tiếng dùi sắt cắm phập qua từng lớp giấy bồi nghe giòn giã, tiếng cười đùa rộn rã hòa cùng tiếng lách cách của ốc siết bàn ép mộc vang động cả góc sân trường. Vy thoăn thoắt luồn từng đường kim xương cá dẻo dai. Dưới bàn tay chung sức của gần bốn mươi người bạn, những cuốn sách nát bươm của ba mươi năm qua lần lượt khoác lên mình tấm áo mới phẳng phiu, thơm mùi hồ nếp và thảo quả.

Đến cuối buổi chiều thứ Ba tuần kế tiếp, khi ánh hoàng hôn đỏ ối rọi nghiêng qua tán bàng già, Hà xúc động cầm bút đỏ đánh dấu vào cuốn sổ danh mục rồi nhảy cẫng lên reo to “Vy ơi, Lâm ơi! Cuốn thứ ba trăm! Tủ sách của chúng mình đã cán mốc đúng ba trăm cuốn rồi!”

Cả dãy hành lang vỡ òa trong tiếng vỗ tay rộn rã. Ba trăm cuốn sách giáo khoa và bài tập lớp 9 được xếp thẳng tắp thành từng chồng vuông vức trên các giá gỗ thấp, gáy sách bọc vải nâu phẳng phiu, mở rộng một trăm tám mươi độ hoàn hảo. Những gương mặt lấm lem bụi than và dính vệt hồ dán của các cô cậu học trò mười bốn tuổi bừng sáng rạng ngời.

Thế nhưng, giữa lúc niềm vui đang dâng tràn, tiếng bước chân vội vã từ đầu hồi hành lang vang lên. Thầy Đào Đức xuất hiện. Chiếc áo sơ mi bạc màu đẫm mồ hôi, và trên gương mặt hiền từ thường ngày của người thầy quản thư là vẻ nghiêm nghị, căng thẳng hiếm thấy.

Thầy bước nhanh lại gần chiếc bàn mộc của nhóm bạn, nhìn quanh một lượt rồi cất giọng trầm thấp nhưng nặng trĩu “Các em trật tự nghe thầy thông báo... Ban giám hiệu vừa họp khẩn xong. Thầy Trần Trọng và Hội đồng trường đã ấn định ngày tổ chức phiên thẩm định đề án thư viện vào đúng thứ Sáu tuần tới. Lịch bị đẩy lên sớm hơn kế hoạch nửa tháng!”