Chương 15: Dây Chuyền Dưới Tán Bàng

Tiếng đập tay của Hà xuống mặt bàn mộc vang lên đanh gọn giữa gian kho phụ vắng vẻ. Vy hơi giật mình, còn Lâm thì tròn xoe mắt, chiếc thước kẻ nhựa trên tay suýt rơi xuống nền gạch.

“Bà chằn Hà nói thật đấy à?” Lâm sửng sốt thốt lên. “Năm trăm cuốn sách cũ đấy! Ba đứa mình làm cật lực cả tuần mới xong ba mươi lăm cuốn hạt nhân, giờ gấp mười mấy lần thì sức đâu mà gánh?”

“Không phải ba đứa mình làm, mà là cả khối cùng làm!” Hà dứt khoát đáp, đôi mắt sáng lên sau tròng kính cận đồi mồi. “Lâm thấy ban nãy các bạn lớp 9B, 9C chen nhau xin mượn sách rồi đấy. Ai cũng cần tài liệu ôn thi vào trường Nguyễn Huệ. Nếu chúng mình chứng minh được giá trị của sách cũ và chia việc ra, chắc chắn sẽ gom đủ người.”

Vy nhìn qua khung cửa chớp xanh mở hé vào kho lớn. Hàng trăm cuốn sách nằm im lìm trên các kệ gỗ bạch đàn, bụi phủ mờ như một màn sương của thời gian. Mỗi cuốn sách là nét bút, là ước mơ của bao thế hệ học trò từng gắn bó với mái trường Cây Sung này. Cô bé khẽ mân mê vết chai mờ ở đầu ngón trỏ, lòng dâng lên một luồng nhiệt ấm áp.

“Hà nói đúng đấy.” Vy tiếp lời, giọng nhỏ nhẹ nhưng quả quyết. “Có thêm người chung tay, chúng mình vừa cứu được kho sách trước ngày nhà trường kiểm tra, vừa giúp các bạn có đủ tài liệu học tập. Tớ sẽ hệ thống lại các bước đóng sách, vẽ sơ đồ hướng dẫn thật chi tiết để ai cũng làm được.”

Thấy Vy ủng hộ, Lâm ngẫm nghĩ một thoáng rồi toe toét cười, để lộ chiếc răng khểnh “Được rồi! Nếu hai bà đã quyết thì tớ theo. Tối nay tớ sẽ cải tiến lại chiếc bàn ép mộc ở xưởng của bố. Tớ sẽ làm mặt ép rộng hơn, lắp thêm trục bulông kép để siết nẹp cùng lúc sáu, bảy tập sách, chứ làm từng cuốn thì lâu lắm!”

Ba cái đầu chụm lại quanh cuốn sổ của Hà, vạch ra kế hoạch chiến dịch “Hành trình Tri thức xanh”: Hà lo lập danh mục phân loại sách và làm truyền thông; Lâm phụ trách đồ mộc và cải tiến bàn ép; còn Vy chuẩn bị tài liệu hướng dẫn kỹ thuật đóng sách thủ công.

Sáng hôm sau, ba bạn rụt rè xuống phòng thư viện trình bày kế hoạch. Thầy Đào Đức dừng tay quét bụi xấp báo cũ, đẩy nhẹ chiếc kính lão xuống sống mũi rồi mỉm cười hiền hậu “Ý tưởng của các con rất hay. Thầy sẽ trao đổi với cô Tổng phụ trách Đội và Bí thư Đoàn trường để các con được dùng bảng tin chung. Cứ mạnh dạn làm đi, vướng mắc gì về giấy bồi hay hồ dán thì cứ bảo thầy.”

Được sự đồng ý của thầy Đức và Đoàn trường, ngay giờ ra chơi sáng thứ Năm, Hà dán tờ thông báo khổ A3 vẽ tay lên bảng tin lớn dưới gốc bàng già giữa sân trường. Dòng chữ nắn nót “Chiến dịch Hành trình Tri thức xanh – Cùng nhau hồi sinh trang sách cũ, tiếp sức mùa thi vào 10” lập tức thu hút sự chú ý của đông đảo học sinh.

Những hoài nghi ban đầu về việc đóng sách cũ nhanh chóng tan biến khi các bạn biết lớp 9A vừa dẫn đầu kỳ thi khảo sát nhờ chính những tài liệu quý giá kẹp trong sách. Chỉ sau một ngày, tờ danh sách đăng ký tình nguyện viên của Hà đã kín mít chữ ký của hơn hai mươi bạn đến từ cả ba lớp 9A, 9B và 9C. Có cả Phong và Tuấn lớp 9A, cùng nhiều bạn lớp 9C từng ngậm ngùi mượn hụt sách hôm trước.

Chiều thứ Bảy, trời tạnh ráo, gió heo may se lạnh thổi qua tán bàng làm rụng lả tả những chiếc lá đỏ xuống nền gạch chỉ. Buổi tập huấn kỹ thuật đầu tiên diễn ra ngay tại hàng hiên rộng rãi trước cửa thư viện.

Đứng trước hơn hai mươi bạn học sinh đang chăm chú nhìn mình, Vy bỗng thấy tim đập dồn dập, hai bàn tay luống cuống níu chặt mép áo đồng phục. Bình thường cô bé chỉ quen cặm cụi một mình bên ngọn đèn dầu hay xó kho tối tăm, chưa từng nói trước đám đông bao giờ.“Vy ơi, đừng run, cứ làm như lúc chỉ cho bọn tớ ấy!” Hà đứng bên cạnh khẽ huých nhẹ cánh tay, mỉm cười động viên.

Vy hít một hơi thật sâu. Khi ngón tay chạm vào chiếc dùi sắt chuôi gỗ quen thuộc của ông ngoại và thớ giấy sờn cũ của tập sách bài tập, nỗi ngượng ngùng trong cô bé bỗng tan biến, nhường chỗ cho sự tĩnh tại của người làm thợ.

“Chào các cậu,” Vy cất tiếng, giọng trong trẻo và từ tốn. “Trước khi khâu một cuốn sách, chúng mình phải làm sạch bề mặt trước. Các cậu tuyệt đối không dùng tẩy nhựa chà xát vì sẽ làm xơ rách mặt giấy. Chúng mình dùng ruột bánh mì bóp mềm, lăn nhẹ thế này để hút sạch bụi mốc và vết chì mờ...”

Đôi bàn tay thon mảnh của Vy nhẹ nhàng lăn mẩu ruột bánh mì trên trang giấy ố vàng. Vết bẩn biến mất kỳ diệu khiến các bạn ồ lên thích thú. Tiếp đó, Vy áp chiếc thước gỗ mòn vẹt lên gáy sách “Khoảng cách giữa các lỗ đục chuẩn là hai phân rưỡi. Khi cầm dùi sắt, các cậu giữ vuông góc với sống sách, nhấn dứt khoát một lực vừa đủ để đường xỏ kim không bị vẹo sườn. Sau đó luồn chỉ dù đã vuốt qua sáp ong, đan theo đường mắt xích xương cá...”

Từng thao tác của Vy chuẩn xác và thuần thục. Mũi kim luồn qua, sợi chỉ dù màu ngà kéo căng tạo nên những mắt xích khít khao, đều đặn. Cả đám bạn nín thở theo dõi, rồi đồng loạt vỗ tay giòn giã khi Vy mở phẳng tập sách một trăm tám mươi độ mà gáy sách không hề lung lay hay nứt nẻ.

Dây chuyền phục chế nhanh chóng được thiết lập và vận hành nhịp nhàng ngay sau đó.

Hiên thư viện và gian kho phụ rộn rã hẳn lên. Lâm cùng Phong và Cường phụ trách rọc tách các tép sách dính bết, gỡ bỏ chân đinh gỉ sét, rồi xếp ngay ngắn từng chồng giấy vào chiếc bàn ép gỗ xoan cải tiến. Đôi tay rám nắng của Lâm thoăn thoắt siết chặt hai chiếc đai ốc cánh bướm bằng kim loại, ép phẳng phiu các trang giấy phồng rộp.

Ở góc bên kia, nhóm nữ do Hà và Vy hướng dẫn đảm nhận khâu bôi hồ nếp pha phèn chua chống mốc, dán gia cố gáy bằng những dải vải gạc mùng trắng tinh rồi tỉ mẩn luồn kim khâu chỉ. Tiếng cười đùa trong trẻo hòa cùng tiếng giấy lật xột xoạt, tiếng đai ốc kim loại ken két siết gỗ và mùi hồ nếp quấy thơm dịu lan tỏa trong không gian cổ kính của ngôi trường ven sông Đào. Nỗi lo âu về điểm số, áp lực thi cử ngột ngạt dường như tạm thời lùi lại sau từng đường kim mũi chỉ ấm áp của tình bạn.

Đến cuối buổi chiều, ánh nắng dần nhạt trên tán bàng. Cả nhóm reo hò phấn khởi khi kiểm đếm thành quả: đúng ba mươi cuốn sách giáo khoa và sách bài tập các môn Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh đã được hồi sinh trọn vẹn, khoác lên mình lớp bìa kraft nâu xi măng cứng cáp, gáy sách thêu đường chỉ xương cá vững chãi.

Vy quệt giọt mồ hôi lấm tấm bên thái dương, ngắm nhìn chồng sách mới phục chế xếp ngay ngắn bên cạnh bàn mộc mà lòng rộn rã niềm vui khó tả. Chỉ cần giữ vững nhịp độ này, mục tiêu năm trăm cuốn sách di sản sẽ không còn là giấc mơ xa vời.

Thế nhưng, một cơn gió thốc lạnh buốt bất ngờ ùa qua rặng bàng già, cuốn theo đám lá khô xào xạc bay thốc vào hiên nhà. Bầu trời Nam Định phía trên dòng sông Đào chỉ trong chốc lát đã sầm tối lại, chuyển sang màu xám xịt nặng trĩu tựa như chì. Những hạt mưa phùn li ti bắt đầu giăng mắc trong không trung, đem theo hơi ẩm đặc quánh, bết dính bám vào mặt gạch bông và những thớ gỗ cũ.

Vy khẽ rùng mình khi một giọt nước lạnh ngắt rơi trúng mu bàn tay. Đợt gió mùa đông bắc tràn về, báo hiệu những ngày nồm ẩm khắc nghiệt nhất trong năm của vùng đồng bằng Bắc Bộ bắt đầu giáng xuống.