Chương 14: Khởi Động Hành Trình Tri Thức Xanh

Ngón tay Vy siết chặt thân bút bi, đốt ngón trỏ tì mạnh xuống mép bàn gỗ đến trắng bệch. Trước mắt em, câu bốn môn Hình học sừng sững như một bức tường đá phủ rêu, với chùm cát tuyến biến thiên cắt ngang tâm đường tròn tạo nên vô số góc cạnh chằng chịt. Một thoáng hoảng loạn quen thuộc chớm dâng lên nơi lồng ngực, khiến tai em ong ong.

“Bình tâm lại, đừng vội.”

Vy tự nhủ, khẽ nhắm mắt rồi hít một hơi thật sâu. Không khí phòng thi thoảng mùi phấn bảng hanh hao và hơi sương sớm từ sông Đào phả qua ô cửa sổ lá sách. Em chợt nhớ đến những đêm ngồi bên mẹ Thu dưới ánh đèn vàng, hai bàn tay tỉ mẩn vuốt từng sợi chỉ gai qua mẩu sáp ong vàng óng. Muốn đường kim đi thẳng thớm qua gáy giấy dày cộp, cổ tay không được run, tâm không được cuống; chỉ cần vội một nhịp, sợi chỉ sẽ rối nút hoặc làm toạc thớ giấy mỏng manh. Đóng sách cần sự nhẫn nại, và giải một bài toán hóc hiểm cũng chẳng khác là bao.

Vy mở mắt, đặt chiếc thước kẻ gỗ mòn vẹt lên tờ giấy nháp, nhẹ nhàng xoay compa vẽ lại đường tròn tâm O cùng tam giác nhọn. Khi đặt bút nối từ đỉnh xuống trực tâm, ánh mắt em bỗng khựng lại ở một góc nhọn quen mắt.

“Đường kính!”

Một tia sáng lóe lên trong tâm trí. Em nhớ như in trang sách số bốn mươi hai trong cuốn Hình học 9 của anh Hoàng Tuấn – cuốn sách đầu tiên em tự tay khâu lại từng mũi xương cá. Dưới hình vẽ tam giác nội tiếp, anh Tuấn từng dùng bút mực đỏ vẽ thêm một đường kính phụ cắt đường tròn tại điểm đối xứng, rồi nắn nót ghi chú bên lề: “Kẻ đường kính qua đỉnh để tạo góc vuông nội tiếp, lập tức trực tâm và hai đỉnh đáy sẽ tạo thành một hình bình hành quen thuộc.”

Nút thắt ngỡ như bế tắc bấy lâu bỗng chốc được tháo tung như một mối chỉ lỏng. Vy thoăn thoắt kẻ thêm đường phụ bằng nét chì mảnh. Toàn bộ chùm cát tuyến biến thiên phức tạp lập tức quy về mối quan hệ đối xứng qua tâm và các cặp cạnh song song cơ bản.

Em cắm cúi viết. Từng dòng lập luận, từng định lý bổ trợ tuôn trào trên trang giấy thi trắng tinh, mạch lạc và gãy gọn như từng mũi kim xuyên qua lớp gạc mùng. Khi hồi trống hết giờ vang lên từng nhịp dõng dạc, Vy nộp bài thi với một nụ cười nhẹ nhõm nở trên môi.

Buổi chiều, tiết trời Nam Định ấm dần lên khi sương mù tan hẳn. Kỳ thi khảo sát tiếp diễn với môn Ngữ văn và Tiếng Anh trong bầu không khí nhẹ nhàng hơn rất nhiều.

Vừa bước ra khỏi cửa phòng thi lúc xế chiều, Vy đã thấy Lâm và Hà đứng đợi dưới bóng cây bàng quen thuộc cạnh lối vào kho phụ. Lâm hồ hởi vung vẩy chiếc thước kẻ nhựa, ống tay áo đồng phục xắn cao để lộ cánh tay rắn rỏi “Vy còi ơi, trúng tủ rồi! Đề Văn vào câu nghị luận văn học về vẻ đẹp của những con người lao động thầm lặng. Tớ vận dụng trơn tru mạch phân tích của anh Hoàng Anh trong bài văn mẫu kẹp ở cuốn tuyển tập năm 2005. Lần đầu tiên trong đời tớ viết hết hai đôi giấy thi mà không bị ngắc ngứ câu nào!”

Hà mỉm cười, dùng ngón tay đẩy nhẹ gọng kính tròn đồi mồi, gương mặt bầu bĩnh rạng rỡ hẳn lên “Phần Tiếng Anh cũng suôn sẻ lắm. Mấy câu trắc nghiệm ngữ pháp nâng cao về thì hoàn thành và cấu trúc đảo ngữ hệt như bảng tổng hợp lỗi sai của nhóm Cùng tiến năm 2012. Tớ soát lại bài tới hai lần mới nộp đấy!”

Nhìn hai người bạn thân tươi tắn, nỗi mệt mỏi sau một ngày thi căng thẳng trong Vy dường như tan biến.

Đầu tuần sau, bảng thông báo kết quả khảo sát đợt một được niêm yết trang trọng trước sảnh văn phòng Đoàn trường.Học sinh các lớp chen chúc đứng xem, tiếng bàn tán râm ran vang dội cả một góc sân rợp bóng cây cổ thụ. Khi chen được vào sát mép bảng, Hà reo lên một tiếng đầy kinh ngạc, vội kéo tay Vy và Lâm “Nhìn này các cậu ơi! Lớp mình đứng đầu khối rồi!”

Trên bảng điểm tổng hợp của Phòng Giáo dục, lớp 9A đạt tỷ lệ điểm khá giỏi môn Toán và Ngữ văn vượt trội so với các lớp còn lại. Vy đạt tám phẩy năm điểm môn Toán, Lâm xuất sắc giành tám điểm môn Ngữ văn, còn Hà giữ vững phong độ thủ lĩnh với chín phẩy năm điểm Tiếng Anh. Đáng mừng hơn cả, Minh và Cường – hai cậu bạn từng chật vật mượn sách Hình học và Đại số tuần trước – đều bất ngờ vươn lên đạt tròn bảy điểm, thoát hẳn ngưỡng trung bình yếu trước đây.

Hiệu ứng tích cực nhanh chóng lan ra khắp khối 9 như một làn gió mát. Giờ ra chơi buổi sáng và buổi chiều, gian kho phụ thư viện vốn lặng lẽ bỗng trở nên náo nhiệt lạ thường. Học sinh từ các lớp 9B, 9C tò mò rồi rủ nhau kéo xuống nườm nượp.

Chiếc giá sách gỗ xoan hai tầng do Lâm đóng đặt sát chân tường chẳng mấy chốc bị vây kín bởi hàng chục cánh tay giơ lên xin mượn tài liệu. Ba mươi lăm cuốn sách hạt nhân được bọc bìa kraft xi măng cứng cáp, mang dấu chỉ khâu xương cá ngay ngắn vừa đặt lên kệ đã được chuyền tay nhau mượn sạch bách chỉ trong vòng hai mươi phút.

“Hà ơi, còn cuốn bài tập Hình học nào có phần vẽ đường phụ không?”

“Vy ơi, cho lớp 9B mượn tạm cuốn tuyển tập đề Văn của anh Hoàng Anh đến mai được không? Bọn tớ photo lại phần ghi chú thôi cũng được!”

Hà cặm cụi ghi chép không ngơi tay vào cuốn sổ quản lý. Đầu bút bi đỏ của bạn gạch kín từng trang giấy, nhưng danh sách các bạn học sinh xếp hàng chờ mượn vẫn kéo dài dằng dặc sang tận trang thứ tư. Chiếc giá sách mộc hai tầng giờ đây trống trơn, chỉ còn trơ lại mùi gỗ xoan mới cưa.

“Hết sạch rồi các cậu ơi!” Lâm giơ hai bàn tay trống không lên phân trần, giọng dở khóc dở cười. “Ba mươi lăm cuốn mà cả khối gần hai trăm học sinh cùng hỏi mượn thì làm sao xoay xở cho kịp!”

Nhiều bạn học sinh lớp 9C ngậm ngùi nhìn chiếc kệ trống, ánh mắt lộ rõ vẻ tiếc nuối trước khi quay bước về lớp.

Vy nhìn qua khung cửa chớp xanh mở hé nối liền với gian kho lớn phía sau. Bên trong ấy, trên những dãy kệ gỗ bạch đàn mộc mạc, hàng trăm cuốn sách giáo khoa và sách bài tập cũ sờn tích lũy qua hơn ba mươi năm vẫn đang nằm lặng lẽ dưới lớp bụi mờ, gáy rách tươm, chỉ chờ ngày bị chuyển đi làm bột giấy phế liệu. Một nguồn tri thức khổng lồ, bao nhiêu kinh nghiệm quý báu của các thế hệ học trò đi trước vẫn đang bị giam cầm trong bóng tối ẩm mốc.

Đỗ Ngân Hà khép mạnh cuốn sổ mượn sách lại, tiếng bìa giấy đập vào nhau giòn giã. Cô bạn hít một hơi sâu, đôi mắt sau tròng kính cận gọng tròn đồi mồi sáng rực lên đầy quả quyết.

Hà đập tay xuống bàn mộc trong kho phụ, giọng vang lên rành rọt và dứt khoát “Đã đến lúc chúng mình phát động chiến dịch Hành trình Tri thức xanh để phục chế toàn bộ năm trăm cuốn sách, biến xưởng sách thành của cả khối 9!”