Chương 13: Ngọn Lửa Trong Mùa Thi

Lời nói của thầy Phó Hiệu trưởng Trần Trọng vang lên giữa căn phòng kho phụ tĩnh lặng, khiến niềm hân hoan vừa chớm nở của ba đứa trẻ bỗng chốc ngưng đọng.

Vy đứng lặng, hai bàn tay vô thức siết nhẹ vào tà áo đồng phục. Thầy Trọng nhìn lướt qua ba mươi lăm cuốn sách bọc bìa kraft xi măng xếp ngay ngắn trên giá gỗ xoan, rồi quay lại nhìn thẳng vào ba học sinh, giọng trầm xuống đầy nghiêm cẩn “Kỳ thi khảo sát đợt một vào sáng thứ Sáu tuần này do Phòng Giáo dục và Đào tạo ra đề chung cho toàn huyện. Đề thi sẽ bám sát cấu trúc đề tuyển sinh vào lớp mười trường Nguyễn Huệ. Nhà trường không thể giữ lại một khối lượng sách cũ khổng lồ chỉ vì sự hoài niệm hay vài ba cuốn sách đóng bìa đẹp mắt. Nếu các em muốn thuyết phục Hội đồng trường và đoàn khảo sát giữ lại toàn bộ năm trăm cuốn sách trong kho, các em phải chứng minh được giá trị thực tế của chúng: giúp các bạn học sinh khối chín, đặc biệt là những bạn còn yếu, tiến bộ rõ rệt qua bài thi lần này.”

Thầy Đào Đức khẽ mỉm cười, vỗ nhẹ lên vai Hoàng Lâm “Thầy tin các em hiểu ý thầy Trọng. Sách chỉ thực sự sống khi nó được mở ra dưới ánh đèn học tập của học trò.”

Vy hít một hơi sâu, nhìn thẳng vào ánh mắt kiên định của thầy Phó Hiệu trưởng, lễ phép nhưng dõng dạc “Thưa thầy, chúng em hiểu ạ. Chúng em sẽ mang sách đến cho các bạn ngay chiều nay!”

Thầy Trọng khẽ gật đầu, ánh mắt thoáng nét hài lòng rồi cùng thầy quản thư bước ra ngoài.

Ngay khi bóng hai thầy vừa khuất sau rặng cúc tần, Lâm buông một tiếng thở phào nhẹ nhõm, hai tay chống nạnh “Gay cấn thật đấy! Hôm nay đã là chiều thứ Tư, sáng thứ Sáu thi rồi, tính ra tụi mình chỉ có đúng một ngày rưỡi để chứng minh giá trị của ba mươi lăm cuốn sách!”

Hà đưa tay đẩy gọng kính cận đồi mồi lên sống mũi, mắt lấp lánh quyết tâm “Một ngày rưỡi cũng phải làm! Các anh chị nhóm ‘Cùng tiến’ khóa 2012 đã dặn rồi: ‘Học một mình thì đi nhanh, nhưng học cùng nhau mới đi xa được’. Chúng mình không giữ sách trong kho nữa. Chiều nay lớp 9A có tiết tự quản, tụi mình mang cả thùng sách lên lớp ngay!”

Lâm nhanh nhẹn lấy chiếc thùng cáctông sạch sẽ lót giấy báo ở góc phòng. Cả ba cẩn thận xếp ba mươi lăm cuốn sách hạt nhân vào thùng. Những cuốn Toán 9, Hình học 9, Đại số 9, Ngữ văn 9 và Tuyển tập đề thi Tiếng Anh được bọc bìa phẳng phiu, sống gáy khâu chỉ dù mắt xích chắc nịch, tỏa hương hồ nếp dịu nhẹ. Lâm ôm chiếc thùng nặng trịch, Vy và Hà đỡ hai bên, ba đứa trẻ rảo bước qua khoảng sân gạch rợp bóng bàng già, đi lên dãy hành lang tầng hai của lớp 9A.

Không khí lớp 9A những ngày giáp kỳ thi khảo sát chìm trong sự ngột ngạt. Tiếng quạt trần quay vù vù không xua nổi nỗi căng thẳng của ba mươi sáu học sinh cuối cấp. Trên mặt bàn ngổn ngang những tập đề cương phôtô lem nhem, ai nấy đều phờ phạc vì thức khuya giải toán.

Khi chiếc thùng cáctông được đặt lên bàn giáo viên, cả lớp ngơ ngác nhìn lên.

Hà gõ nhẹ chiếc thước kẻ lên mặt bàn gỗ, cất giọng dõng dạc “Các cậu trật tự nghe tớ thông báo một chút! Nhóm trực nhật chúng tớ vừa hoàn thành việc phục chế ba mươi lăm cuốn sách giáo khoa và tài liệu ôn tập của các anh chị thủ khoa những khóa trước. Trong mỗi cuốn sách đều có ghi chú phương pháp giải, sơ đồ tư duy và các mẹo làm bài cực kỳ súc tích. Bọn tớ mang lên đây để thành lập ‘Tủ sách lưu động lớp 9A’. Bạn nào cần mượn tài liệu ôn thi khảo sát cứ lên bàn cuối đăng ký với chúng tớ!”

Cả lớp xôn xao. Dưới bàn thứ tư, Phong nhíu mày nhìn những cuốn sách bìa nâu bọc giấy kraft, bĩu môi nghi ngại “Sách cũ từ đời nảo đời nào, ruột giấy vàng khè thì có gì mà học? Giờ người ta ôn đề mới trên mạng, chứ ai lại đi đọc mấy mẩu giấy nháp lem nhem.”

Tuấn ngồi cạnh cũng gật gù phụ họa “Đúng đấy, nhìn như đồ đồng nát đóng lại. Mất công đọc nhỡ sai kiến thức thì hỏng cả bài thi.”

Nghe những lời chê bai, tim Vy hơi thắt lại. Nhưng Lâm đã bước lên một bước, cầm cuốn “Tuyển tập đề thi vào mười môn Ngữ văn năm 2005” giơ cao “Phong nói thế là nhầm to rồi! Bài kiểm tra Văn một tiết vừa rồi tớ nhảy vọt từ điểm sáu lên điểm tám, chính là nhờ bài văn mẫu phân tích nhân vật anh thanh niên trong ‘Lặng lẽ Sa Pa’ của anh NHA viết tay ở trang bìa lót cuốn này đấy! Văn mẫu in sẵn dài dòng sáo rỗng, còn ghi chú ở đây chỉ rõ từng luận điểm và cách liên hệ thực tế, đọc cái hiểu ngay!”Hà lập tức mở cuốn đề thi Tiếng Anh năm 2012, chỉ vào những dòng chữ mực tím nắn nót ở lề trang “Còn đây là mẹo chia thì và các cấu trúc câu đảo ngữ của các anh chị khóa 2012. Toàn là những lỗi sai kinh điển mà chúng mình hay mắc phải. Ai không tin cứ lại đây xem thử một trang là biết ngay!”

Sự thẳng thắn của Lâm và Hà nhanh chóng làm tan đi vẻ ngờ vực. Minh và Cường, hai cậu bạn thường ngày chật vật với môn Toán, rụt rè bước lên trước tiên. Minh ngập ngừng cầm cuốn sách Hình học 9 bìa nâu bồi vải gạc mùng. Khi lật mở, cuốn sách mở phẳng lì một trăm tám mươi độ trên mặt bàn, để lộ những dòng chữ nắn nót của anh Hoàng Tuấn giải thích về góc nội tiếp và tứ giác nội tiếp.

Đôi mắt Minh mở to sau hàng mi dày “Ơ... cách chứng minh này ngắn hơn cách trong sách giáo khoa đến ba dòng! Lại còn vẽ hình phân tích bằng hai màu mực nữa!”

Cường cũng chụm đầu vào xem, reo lên khe khẽ “Chuẩn này! Phần này cô giáo giảng trên lớp tớ nghe mãi không hiểu, giờ đọc dòng chú thích này mới vỡ lẽ ra!”

Hiệu ứng lan nhanh như một đốm lửa ấm. Chỉ trong mười phút, góc bàn cuối lớp đã biến thành một trạm mượn sách náo nhiệt. Hà thoăn thoắt ghi tên, lớp và mã sách vào cuốn sổ tay nhỏ. Còn Vy, với bản tính tỉ mỉ và kiên nhẫn, ngồi bên cạnh tận tình hướng dẫn các bạn.

“Minh này, cậu nhìn đường kẻ phụ màu đỏ anh Tuấn vẽ ở bài số mười hai xem,” Vy khẽ chỉ ngón tay có vết chai mờ lên trang giấy, giọng nhỏ nhẹ nhưng rành rọt. “Muốn chứng minh hai góc bằng nhau, cậu chỉ cần nối thêm đoạn thẳng này để tạo thành góc nội tiếp cùng chắn một cung tròn là xong ngay.”

Minh chăm chú nhìn theo đầu ngón tay Vy, vò đầu bứt tai một lát rồi thở phào mỉm cười “Ra là thế! Bấy lâu nay tớ cứ vẽ bừa các đường phụ nên nhìn hình rối như tơ vò!”

Suốt giờ ra chơi và những tiết tự quản buổi chiều, không khí lớp 9A thay đổi rõ rệt. Không còn cảnh học sinh nằm gục xuống bàn thở dài hay cắm cúi giấu nỗi âu lo vào ngăn cặp. Từng nhóm ba bốn bạn quây quần dưới tán bàng rợp bóng ngoài hành lang, chuyền tay nhau những trang sách phẳng phiu thơm mùi hồ nếp. Tiếng tranh luận bài tập, tiếng bút bi gạch soàn soạt trên giấy nháp xua tan hoàn toàn cảm giác ngột ngạt trước mùa thi. Tinh thần đồng lòng như một ngọn lửa ấm áp sưởi ấm cả gian phòng học.

Sáng thứ Sáu, tiết trời ngoại ô Nam Định se lạnh. Mặt sông Đào phủ một lớp sương mờ mỏng manh.

Hồi trống trường rền vang: “Tùng... tùng... tùng...”, âm thanh trầm hùng báo hiệu giờ thi khảo sát đợt một chính thức bắt đầu.

Vy ngồi ở bàn thứ hai dãy giữa của phòng thi số 03. Em hít một hơi thật sâu để điều hòa nhịp thở. Trên mặt bàn gỗ, chiếc thước kẻ gỗ mòn vẹt, chiếc compa sắt và ngòi bút bi xanh đã sẵn sàng. Qua khung cửa sổ nhìn sang hành lang đối diện, Vy thấy Lâm đang xắn cao ống tay áo, nhe răng khểnh giơ hai ngón tay làm điệu bộ cổ vũ. Ở dãy phòng bên cạnh, Hà cũng khẽ gật đầu, gửi một ánh nhìn đầy tin tưởng.

Tiếng giày của hai thầy cô giám thị bước vào phòng. Bầu không khí lập tức trở nên trang nghiêm, tĩnh lặng.

Cô giám thị giơ cao phong bì niêm phong đề thi môn Toán của Phòng Giáo dục còn nguyên dấu sáp đỏ, rồi dùng kéo rọc một đường dứt khoát.

Từng tờ đề thi trắng tinh còn vương mùi mực in roneo hăng hắc được phát xuống từng bàn.

Khi tờ giấy thi chạm vào tay, Vy thầm nhẩm lại lời dặn của mẹ Thu: “Cứ bình tâm, từng đường kim mũi chỉ phải cẩn thận thì tấm áo mới phẳng.”

Em lướt nhanh qua phần Đại số. Câu một rút gọn biểu thức chứa căn, câu hai giải hệ phương trình và bài toán năng suất quen thuộc. Em thầm thở phào vì dạng bài này đã được rèn giũa kỹ lưỡng.

Thế nhưng, khi ánh mắt Vy dừng lại ở câu bốn – bài toán Hình học ba điểm rưỡi mang tính quyết định phân loại học sinh khá giỏi – tim em bỗng đập thình thịch từng hồi dữ dội.

Đó là một bài toán hình học có giả thiết cực kỳ phức tạp: một tam giác nhọn nội tiếp đường tròn, nhưng các đường cao lại cắt nhau tại trực tâm kết hợp với một đường thẳng biến thiên qua tâm tạo thành chùm cát tuyến kỳ lạ. Một dạng bài biến thể hiểm hóc, chưa từng xuất hiện trong sách giáo khoa hiện hành hay bất kỳ bộ đề ôn tập nào mà em từng làm.