Chương 3: Đất Lạ Vào Làng

Rời khỏi ngõ nhà rường họ Đàng, Đạo Văn Hùng siết chặt quai balo trên vai. Dù bị Như Mây gạt phắt lời cảnh báo, chàng kỹ sư hai mươi tám tuổi vẫn trĩu nặng âu lo. Vệt khói đen từ chiếc xe bán tải của Lục Văn Thắng khi nãy còn phảng phất mùi dầu máy khét lẹt, hòa vào ngọn gió bấc khô rang của vùng đất Ninh Phước. Hùng chưa về phòng thí nghiệm ngay, anh rảo bước ra triền sông Quao để hoàn tất việc lấy mẫu trầm tích phù sa.

Dọc triền đê cát rợp bóng phi lao xào xạc, Hùng cúi người lấy chiếc bay inox cạo từng lớp đất sét dẻo mịn. Màu đất nâu sẫm óng ánh phù sa mát rượi trong lòng bàn tay anh. Bất chợt, tiếng gầm rú nặng nề của động cơ xe tải từ con đường liên thôn phá tan sự tĩnh lặng. Nấp sau rặng trâm bầu bên mé đê, Hùng dõi mắt nhìn theo hai chiếc xe tải phủ bạt kín mít mang logo mờ nhạt của Công ty Hoàng Long. Chúng lén lút rẽ vào con đường đất hoang dẫn tới dãy nhà kho tôn mới dựng, kín cổng cao tường nằm biệt lập ở rìa làng Bàu Trúc.

Men theo bờ rào kẽm gai quan sát, Hùng thấy đám phụ xe lực lưỡng đang hối hả bốc dỡ hàng chục bao tải lớn. Một bao tải rách miệng để lộ thứ bột đất mịn màu xám tro lạ lùng bay mù mịt trong không khí. Thứ đất ấy tuyệt nhiên không mang sắc đỏ nâu phù sa bản địa, mà mang vẻ xỉn màu lạnh ngắt, bốc lên thứ mùi hóa chất ngai ngái, nồng hắc khiến sống mũi Hùng cay xè.

Linh tính mách bảo điều chẳng lành, Hùng ghi vội tọa độ vào sổ tay rồi quay lại xóm cổ, hướng vào khu nhà rường hai ngàn năm trăm mét vuông của gia tộc họ Đàng.

Sân đất nện trưa hè vắng lặng, chỉ có tiếng gió xao xác qua vòm lá sao đen cổ thụ. Bà Đàng Thị Thu Cúc đang cặm cụi đảo những vỉ gốm mộc phơi nắng, nét mặt trĩu nặng ưu tư. Thấy Hùng bước vào, người phụ nữ năm mươi tuổi dừng tay, khẽ cất tiếng chào mộc mạc “Cháu Hùng đấy à? Con Mây vừa chạy xe sang bên kho của công ty rồi, con bé cứ sốt ruột chuyện hàng mẫu...”

“Dạ, cháu chào cô Cúc.” Hùng khẽ gật đầu, ánh mắt hướng về phía chõng tre kê dưới hiên nhà rường.

Nơi đó, cụ Đàng Thị Mai Trâm đang ngồi tĩnh tại. Cụ bà một trăm linh bốn tuổi vận bộ áo chàm sẫm màu dệt chỉ vàng, mái tóc bạc phơ cài chiếc trâm tre giản dị. Dù lưng còng nhẹ theo năm tháng, vóc dáng cụ vẫn toát lên vẻ uy nghiêm của bậc trưởng lão mẫu hệ. Thấy Hùng đến, ánh mắt quắc thước của cụ khẽ lay động.

“Cháu Hùng ngồi đi.” Cụ Trâm chậm rãi lên tiếng, thanh âm trầm đục mà đanh thép như tiếng trống Ghinăng. “Từ sáng đến giờ, lão ngửi thấy trong gió bấc có mùi hôi hắc nồng nặc. Gió từ mé gò cát phía rìa làng thổi tạt qua đây, mang theo thứ mùi của vôi sống, của hóa chất khét lẹt. Đất mẹ sông Quao nuôi sống làng gốm bao đời nay chưa từng có thứ mùi dơ bẩn ấy.”

Lời cụ Trâm làm Hùng giật mình. Khứu giác từng trải suốt một thế kỷ của cụ đã chuẩn xác nắm bắt mối hiểm họa mà mắt thường khó nhận ra.

“Bà cố Trâm đoán không sai đâu ạ,” Hùng cung kính thưa. “Cháu vừa thấy xe của Hoàng Long chở rất nhiều bao bột đất màu xám tro lạ lẫm vào nhà kho mới dựng ở rìa làng. Thứ đất đó bốc mùi hóa chất y hệt như mùi cụ vừa ngửi thấy.”

Nghĩ đến những vệt bụi đất vương vãi trên đường làng khi xe tải Hoàng Long chạy qua trước ngõ, Hùng liền mở chiếc balo sờn mép. Anh lấy ra thiết bị đo quang phổ huỳnh quang tia X xách tay – chiếc máy định tính kim loại nặng có hình dáng như một khẩu súng quét điện tử màu xám bạc.

“Cụ cố và cô Cúc đợi cháu một lát.”

Hùng bước nhanh ra mé cổng xưởng, nơi bánh xe tải từng dừng đỗ. Trên mặt đất lạo xạo cát sông Lu, vẫn còn đọng lại vệt bụi mịn màu xám tro rơi rớt từ gầm xe. Hùng quỳ một chân xuống nền đất, bấm nút khởi động máy đo. Đầu cảm biến phát ra chùm tia X hẹp quét thẳng vào lớp bụi xám. Màn hình tinh thể lỏng lập tức chớp sáng, những biểu đồ cột huỳnh quang nhảy múa liên hồi.Một tín hiệu cảnh báo màu vàng cam hiện lên góc màn hình, kèm theo các chỉ số kim loại nặng dao động ở ngưỡng bất thường. Đôi mày Hùng nhíu chặt lại. Tín hiệu này chỉ điểm sự hiện diện của tạp chất khoáng vô cơ nặng, nhưng vì vệt bụi bị pha lẫn cát đường và đất mặt, máy chưa thể cho ra kết quả định lượng chuẩn xác tuyệt đối.

Hùng cẩn thận tắt máy rồi đứng dậy, đôi mày nhíu lại đầy trầm tư. Kết quả quét nhanh ngoài đường làng chỉ ra kim loại nặng bất thường, nhưng muốn có chứng cứ khoa học chuẩn xác và đầy đủ giá trị pháp lý, anh bắt buộc phải trực tiếp thu thập thêm mẫu thử độc lập từ kho bãi của bọn họ.

Vừa lúc Hùng cất máy vào balo quay lại sân xưởng, tiếng xe máy quen thuộc vang lên trước ngõ. Đàng Thị Như Mây chạy xe vào, chở chiếc thùng xốp lớn chằng dây chắc chắn phía sau yên.

Cô gái hai mươi sáu tuổi dựng chân chống, khệ nệ bê chiếc thùng đặt lên bệ gỗ me già giữa sân. Dù khóe mắt vẫn phảng phất nét căng thẳng chưa tan biến, Mây lại cố nở nụ cười rạng rỡ. Cô mở nắp thùng, cẩn thận nhấc ra hai chiếc bình gốm lớn.

Đó là những chiếc bình có dáng hình chuẩn xác từng milimét, bề mặt láng bóng không tì vết, phủ lớp men bóng bẩy phẳng lì như gương soi.

“Mẹ ơi, Cụ cố ơi, xem này!” Mây cất giọng ríu rít, bàn tay v**t v* thân bình láng cóng. “Đây là gốm mẫu do máy dập khuôn của công ty Hoàng Long sản xuất thử nghiệm đấy ạ. Trăm cái đều tăm tắp như một, không tì vết, không méo mó! Bề mặt phẳng phiu thế này mới đáp ứng đúng tiêu chuẩn xuất khẩu sang châu Âu. Họ bảo một ngày dập được cả trăm chiếc, nhanh gấp hàng chục lần đôi tay nắn vuốt!”

Bà Thu Cúc bước tới, nhìn chiếc bình bóng loáng rồi lại nhìn bàn tay thô ráp của mình, trong mắt ánh lên nỗi băn khoăn “Sao... sao mặt gốm lại trơn láng khác thường thế này hả Mây? Không có dấu vỏ ốc chuốt, cũng chẳng có thớ cát sông Lu...”

“Thời buổi này người ta chuộng sự hoàn hảo, mẹ à,” Mây đáp, rồi quay sang nhìn Hùng với vẻ tự đắc. “Khách quốc tế cần mẫu mã tinh xảo, giá trị thương mại vượt trội, chứ ai mua chiếc bình méo mó nung rơm phó mặc cho trời? Hùng thấy chưa, có công nghệ mới thì người làng mình mới mong thoát nghèo!”

Nghe những lời phân bua hăng say của đứa cháu cố, cụ Đàng Thị Mai Trâm vẫn ngồi im lìm trên chõng tre. Ánh mắt cụ sâu thẳm, phẳng lặng như mặt nước sông Quao mùa cạn.

Rồi cụ chống tay lên gối, chậm rãi đứng dậy. Đôi bàn chân trần nứt nẻ, in đậm dấu tích phù sa suốt một thế kỷ, bước từng bước khoan thai mà vững chãi trên nền đất nện. Cụ tiến lại gần bệ gỗ me già, đứng sừng sững trước chiếc bình gốm bóng loáng của Hoàng Long.

Không khí trong sân xưởng bỗng chốc chùng xuống, ngột ngạt đến lạ thường. Gió bấc ngừng thổi, chỉ còn tiếng lá khô rơi xào xạc.

Sắc mặt cụ bách tuế đanh lại, đôi mày bạc nhíu chặt. Cụ đưa bàn tay gầy guộc chằng chịt gân xanh vươn ra. Khi những đầu ngón tay chai sần của cụ vừa chạm vào lớp men bóng bẩy, cụ khẽ khựng lại như vừa chạm phải tảng băng toát ra từ cốt đất lạnh tanh, ánh mắt quắc thước lập tức bừng lên ngọn lửa nghiêm khắc tột cùng.