Chương 19: Đất Lành Mở Lối

Bùi Khắc Chẩm vội vã đưa hai tay đón lấy phong bì thư dán kín giấy xi măng, cẩn thận dùng ngón tay cái xé mép gấp rồi rút ra tờ công văn còn thơm mùi mực in roneo. Cụ Mâu Thế Trực chống gậy trúc bước chậm rãi tới cạnh chiếc bàn mộc, nheo đôi mắt già nua nhìn từng nét mặt biến chuyển của người chủ nhiệm hợp tác xã. Đôi lông mày rậm rạp của Chẩm giãn dần ra, khuôn mặt chữ điền khắc khổ bỗng bừng sáng một nụ cười rạng rỡ hiếm thấy.

“Báo cáo cụ Trực, báo cáo bà con!” Chẩm quay phắt lại, giọng run lên vì phấn khởi tột cùng. “Huyện ủy và Ủy ban nhân dân huyện gửi thư khen ngợi bản Nà Pùng ta! Đồng chí Chủ tịch huyện nhiệt liệt biểu dương mô hình tự lực cánh sinh cứu đói gắn liền với việc giữ vững rừng nghiến đầu nguồn. Đặc biệt hơn nữa, huyện giao chỉ tiêu thu mua tròn năm tạ miến dong mộc cho cửa hàng mậu dịch để phục vụ cán bộ, bộ đội và nhân dân ăn Tết Quý Hợi này!”

Lời Chẩm vừa dứt, cả gian kho vỡ òa trong tiếng reo hò rền vang. Đội trưởng Quách đập mạnh bàn tay thô ráp xuống đùi kêu đét một tiếng, đám thanh niên nhảy cẫng lên ôm lấy nhau. Người cán bộ huyện quệt mồ hôi trên trán, đưa mắt nhìn quanh nồi canh miến đồng năm quai vẫn còn nghi ngút khói thơm ngào ngạt, đôi mắt ánh lên vẻ tò mò thán phục.

Cụ Trực mỉm cười hiền từ, giơ bàn tay gân guốc ra hiệu mời: “Đồng chí cán bộ vượt đèo lội suối vào đây chắc bụng dạ đã cồn cào. Mời đồng chí lên nhà sàn uống bát nước chè tươi, nếm thử chút hương vị miến mộc của dân bản chúng tôi.”

Trên gian giữa nhà sàn rực than hồng, người cán bộ huyện đón lấy bát canh miến gà đồi nóng hổi từ tay Thảo. Anh ngập ngừng gắp từng sợi miến trong veo như thạch, thổi khẽ rồi đưa vào miệng nhai chậm rãi. Đôi mắt anh mở to ngạc nhiên “Sợi miến mộc này dai giòn lạ lùng, vị ngọt đậm đà mà không hề vướng chút vị chua hay chát lợ! Dưới huyện chúng tôi từng ăn thử nhiều loại miến củ dong dưới xuôi gửi lên, nhưng chưa từng thấy thứ miến nào giữ trọn được hương thơm thanh khiết của thảo mộc tự nhiên thế này.”

Chủ nhiệm Chẩm tự hào đỡ lời: “Đấy là nhờ nguồn nước khe ngầm trong vắt từ lòng núi Khau Vang mà cụ Trực dẫn dắt bà con khơi thông đấy đồng chí ạ. Bột dong đỏ rừng hoang được thau rửa bằng nước khe đá vôi, không cần pha trộn bất cứ thứ gì mà tự kết tinh trắng ngần như tuyết núi.”

Người cán bộ huyện gật đầu tấm tắc, cẩn thận ghi chép vào cuốn sổ tay cài túi ngực: “Tuyệt vời lắm! Lãnh đạo huyện đánh giá rất cao tinh thần giữ rừng của bà con Nà Pùng. Tôi sẽ báo cáo tường tận lên Ban Thường vụ Huyện ủy để sớm đưa miến dong mộc suối Vó Boong thành mô hình nông sản mẫu mực của toàn huyện Đà Bắc, nhân rộng cho các xã vùng cao học tập!”

Tin vui như ngọn gió lành thổi khắp ba mươi sáu nóc nhà sàn. Ngay chiều hôm ấy, không khí lao động hăng say bùng lên rộn rã bên triền suối Vó Boong. Toàn bộ thanh niên trong bản được huy động thu hoạch nốt vạt dong riềng đỏ còn lại. Tiếng cuốc bạt đất xôn xao xen lẫn tiếng cười đùa vang vọng cả thung lũng. Thiết và Luân khỏe như đôi trâu mộng, thoăn thoắt gùi từng gùi củ nặng trĩu từ chân đồi về lán mó nước. Dưới bàn tay chỉ huy tháo vát của Tỏ, tiếng chày giã củ ùng ục nện vào cối đá hòa cùng tiếng nước khe chảy róc rách qua hệ thống máng nứa ba tầng tạo nên bản hợp xướng rộn ràng suốt ngày đêm.

Những tảng tinh bột dong đỏ trắng nõn sau khi lắng lọc được Thảo cùng đám phụ nữ cẩn thận đem phơi trên các nong tre phẳng phiu. Bếp lò hơi dựng bên hiên lán đỏ lửa không ngơi nghỉ. Thảo thoăn thoắt láng từng muôi bột sánh mịn lên mặt vải căng, hơi nước mịt mù bốc lên mang theo hương thơm ngọt ngào của củ rừng ngậm sương. Từng lá bánh trong veo được bàn tay khéo léo của Tỏ nhấc ra, xếp đều tăm tắp lên phên nứa rồi giăng dài trên các sào đón gió đông.Đến ngày thứ ba của đợt làm miến, gió heo may hong khô nỏ những nong bột cuối cùng. Nắng đông rực rỡ vàng óng như mật ong trải dài khắp khoảng đất trống ven bờ suối, soi rọi lên hàng chục sào miến mộc buông dài thướt tha mang sắc vàng ngà hổ phách.

Cụ Trực khoác chiếc áo chàm bạc màu, chống gậy trúc đứng tựa gốc vầu già nhìn ra giàn phơi. Cụ thấy Tỏ và Thảo đang cùng nhau đỡ lấy một giàn miến khô ráo để gỡ xuống bó lại. Gió thung lũng thổi bay bay làn tóc mai của cô gái Mường, để lộ đôi gò má ửng hồng e ấp.

Bỗng Tỏ dừng tay lại, ngực phập phồng như dồn hết can đảm bấy lâu. Nó lúng túng thò tay vào túi áo ngực chàm, rút ra một chiếc vòng bạc chạm trổ hoa văn cành hoa dong uốn lượn sắc sảo. Chiếc vòng bạc sáng lấp lánh dưới ánh nắng hanh – kỷ vật thiêng liêng mà mẹ Tỏ để lại trước lúc qua đời, từng được cụ Trực cất giữ cẩn thận dưới đáy hòm gỗ tếch.

“Em Thảo...” Tỏ ngập ngừng, giọng run run nhưng ánh mắt sáng ngời vẻ chân thành. “Mẹ anh mất sớm, chỉ để lại chiếc vòng này cho đứa con dâu sau này bước lên cầu thang nhà sàn họ Mâu. Mấy tháng qua, cùng em thức trắng đêm canh máng nước, cùng em tráng bánh miến mộc giữ hạt bột cho bản làng, bụng dạ anh chỉ hướng về một mình em thôi. Em cầm lấy, cùng anh giữ lửa bếp nhà sàn, giữ lấy nghề miến dong này trọn đời nhé?”

Thảo sững sờ trong giây lát, đôi mắt đen láy ngân ngấn nước nhưng rạng ngời niềm hạnh phúc. Cô khẽ cắn bờ môi mềm, gật đầu đón lấy chiếc vòng bạc rồi để Tỏ run run lồng vào cổ tay thon thả.

Từ phía sau giàn nứa, mẹ Thảo cùng bác Luận và Chủ nhiệm Chẩm bước ra từ lúc nào, trên môi ai nấy đều nở nụ cười rạng rỡ. Mẹ Thảo đưa tay chấm khóe mắt rưng rưng vì vui sướng, nhìn Tỏ đầy trìu mến: “Thằng Tỏ chí thú làm ăn, biết nghe lời ông nội giữ đất giữ rừng, gả con Thảo cho cháu thì cái bụng người làm mẹ này yên tâm lắm rồi!”

Chủ nhiệm Chẩm vỗ vai Tỏ bôm bốp, cười ha hả: “Thế là Tết này bản ta có hai mối hỷ sự lớn nhé! Vừa hoàn thành chỉ tiêu năm tạ miến giao cho mậu dịch huyện, vừa lo xong việc trăm năm cho đôi thợ cả của bản làng!”

Tiếng reo hò, vỗ tay chúc phúc của bà con lối xóm vang động cả một khúc suối. Cụ Trực đứng nhìn cảnh tượng ấy, khóe mắt già nua cay xè vì một niềm xúc động vô bờ bến. Cụ đưa tay vuốt chòm râu bạc dài đến ngực, nhìn dòng nước suối Vó Boong trong vắt đang êm ả lách qua từng gờ đá rêu phong, phản chiếu bóng cây nghiến đại ngàn xanh biếc trên đỉnh Khau Vang.

Trải qua cơn hạn hán cháy da thịt của năm 1983, trải qua những đêm giông bão ngập tràn hiểm nguy và cả sự dao động của lòng người trước cám dỗ, mảnh đất Nà Pùng heo hút này rốt cuộc đã níu giữ được những đứa con của nó. Cây dong riềng đỏ chắt chiu từ kẽ đá không chỉ cứu đói ba mươi sáu nóc nhà sàn, mà còn gột rửa bao vẩn đục, nhen nhóm lại tình làng nghĩa xóm đầm ấm và đạo lý muôn đời của tổ tiên. Đôi chân cụ tuy đã mỏi sau gần một thế kỷ đi qua giông gió, nhưng cụ biết thế hệ thằng Tỏ, con Thảo đã thực sự cắm rễ sâu bền vào đất mẹ quê hương như rễ nghiến già trên vách núi.

Gió lạnh chiều đông tràn về mang theo mùi khói nứa thơm nồng nàn quyện cùng hương miến dong ngọt dịu. Đêm ba mươi Tết năm 1983 đang đến rất gần, ánh lửa bập bùng từ ba mươi sáu nóc nhà sàn Nà Pùng đồng loạt bừng sáng sưởi ấm cả thung lũng đá vôi.