Chương 18: Vị Ngọt Nước Khe Trong

Đầu đũa tre của Đội trưởng Quách khẽ rung lên khi và những sợi miến mộc đầu tiên vào miệng. Đôi lông mày rậm rạp của người cựu binh sườn Khau Cả đang nhíu chặt bỗng giãn ra. Quách nhai chầm chậm, chiếc quai hàm bạnh gồ ghề chuyển động nhịp nhàng, vẻ mặt đăm chiêu lúc đầu dần chuyển sang nỗi ngỡ ngàng khó giấu.

“Chà…” Một tiếng xuýt xoa trầm đục bất giác bật ra từ kẽ răng Quách.

Ngay cạnh đó, mấy ông cựu binh xóm trên cũng vội vã húp thêm một ngụm nước dùng nóng rẫy rồi nuốt đánh ực. Cả gian kho bỗng chốc rộn rã hẳn lên bởi tiếng húp canh xì xụp, tiếng đũa tre gõ lách cách vào thành bát sứ Hải Dương. Sợi miến dong đỏ gặp nước gà sôi sùng sục từ nãy tới giờ mà không hề bị trương phềnh hay bở nát; từng sợi trong vắt, lấp lánh sắc vàng ngà, đưa vào miệng nhai thấy dai giòn sần sật, mướt mát nơi đầu lưỡi và ngọt lịm một vị ngọt đậm đà, mộc mạc của thảo mộc rừng hoang.

Bác Luận buông đũa, vỗ mạnh tay xuống mặt bàn gỗ làm rung rinh cả chiếc bát, cười khà khà sang sảng “Tôi đã bảo mà! Củ dong rừng vách đá Khau Vang đem giã lọc bằng nước khe trong mó Boong thì thứ miến dưới xuôi có gánh lên đây cũng phải chào thua! Bát canh này ngâm từ lúc nãy đến giờ mà sợi miến vẫn dai đanh, cắn sần sật, ngọt thấu tận chân răng. Bà con xóm dưới chúng tôi tận mắt thấy hai ông cháu cụ Trực với cháu Thảo thức trắng đêm lọc bột, công phu thế này thì chê vào đâu được nữa!”

Đội trưởng Quách đặt bát xuống bàn, ngẩng đầu nhìn về phía cụ Trực. Người cựu binh khét tiếng khó tính hắng giọng một tiếng thật to, gương mặt vuông chữ điền hơi đỏ lên vì ngượng ngùng xen lẫn thán phục “Báo cáo cụ Trực, thưa Ban quản trị… Ban nãy mắt tôi chưa thấy, miệng chưa nếm nên trót buông lời nông nổi, nghi ngờ tấm lòng của cụ. Xưa nay tôi chỉ quen trông vào nương ngô sắn, cứ ngỡ củ dong trên đồi chỉ là giống cỏ rơm cứu đói qua bữa. Ai ngờ giọt nước khe trong với bàn tay khéo léo lại làm ra được thứ miến mộc ngon đến chừng này! Tôi xin nhận khuyết điểm trước cụ và bà con, đội xóm trên chúng tôi hoàn toàn tâm phục khẩu phục!”

Cụ Trực đứng tựa gậy trúc nơi đầu bàn, chòm râu bạc dài khẽ rung rinh. Đôi mắt già nua của cụ ánh lên nét cười ấm áp, cụ gật đầu đáp lại “Chú Quách nói thế là phải đạo rồi. Cái bụng người vùng cao mình thẳng như cây bương cây nứa, chưa thấy thì chưa tin, ấy là lẽ thường. Có điều rừng núi đất đai không phụ lòng người chịu khó. Rừng nghiến đầu nguồn cho ta giọt nước ngọt mát, đất đá kẽ nứt cho ta mầm củ ngậm sương. Giữ được cái rừng, lọc được giọt nước khe trong vắt thì hạt bột làm ra mới thơm thảo, đượm đà.”

Lời cụ già 94 tuổi vừa dứt, những tràng pháo tay giòn giã nổi lên khắp gian kho lợp tấm fibroximăng. Không khí lạnh buốt của buổi sớm đầu đông dường như tan biến trước hơi ấm nồng nàn từ nồi canh miến và sự hòa thuận của dân bản.

Lúc bấy giờ, Chủ nhiệm Bùi Khắc Chẩm đứng dậy. Chiếc áo đại cán bạc màu được ông vuốt lại phẳng phiu, cây bút máy Trường Sơn cài ngay ngắn trước ngực. Chẩm hắng giọng, mở chiếc cặp da con dấu, cầm lên tờ giấy có dòng chữ viết tay nắn nót rồi cất giọng đanh gọn, dõng dạc trước toàn thể cuộc họp “Thưa toàn thể các đồng chí trong Ban quản trị và bà con xã viên! Vụ hạn hán khốc liệt năm nay đã làm nương ngô mất trắng, nhưng nhờ sự dẫn dắt sáng suốt của cụ Trực và sức lao động không quản ngày đêm của con cháu, hai sào dong riềng đỏ ven suối Vó Boong đã cứu bản ta thoát khỏi nguy cơ đứt bữa mùa giáp hạt. Không những thế, hôm nay chất lượng sợi miến mộc đã được toàn thể các đội nhất trí công nhận. Căn cứ vào tình hình thực tế, Ban quản trị Hợp tác xã Nông nghiệp Nà Pùng trịnh trọng quyết nghị: Kể từ hôm nay, chính thức thành lập Tổ sản xuất miến dong mộc suối Vó Boong!”Tiếng reo hò phấn khởi lập tức rộ lên từ các hàng ghế phía sau. Chẩm giơ tay ra hiệu trật tự rồi dõng dạc đọc tiếp “Ban quản trị quyết định giao đồng chí Mâu Văn Tỏ đảm nhiệm vai trò thợ cả, phụ trách toàn bộ khâu đào củ, nghiền mài, gạn lọc tinh bột bằng nước khe và thái sợi; giao đồng chí Đinh Thị Thảo làm thợ tráng bánh chính, chịu trách nhiệm canh lửa nồi hơi và điều chỉnh độ dẻo của bánh miến. Hợp tác xã sẽ tính công điểm lao động loại A cho các thành viên trong tổ, đồng thời giao toàn quyền khai thác bãi mùn ven suối cạn và nguồn nước mó Khau Vang để mở rộng sản xuất!”

Thằng Tỏ đứng bên cạnh nồi đồng, đôi bàn tay to bè còn vương chút mồ hôi khẽ siết chặt lấy nhau, ngực phập phồng vì xúc động. Nó nhìn sang Thảo; cô gái Mường Nà Pùng đỏ ửng đôi gò má dưới ánh lửa bập bùng, đôi mắt đen láy lấp lánh niềm vui khôn xiết.

Từ phía góc sân kho, Thiết và Luân – hai thanh niên từng có ý định cùng Tỏ bỏ bản dạt ra bến đò sông Đà buôn lậu thuốc lá – vội vã chen lên phía trước. Thiết xốc lại vạt áo chàm, ngượng ngùng nhưng dứt khoát lên tiếng “Thưa chú Chẩm, thưa cụ Trực! Trước đây tụi cháu dại dột, đói quá hóa quẫn trí suýt nữa nghe lời rủ rê làm bậy. Nay thấy anh Tỏ với em Thảo làm ra sợi miến vẻ vang cho bản làng, tụi cháu muốn xin vào tổ sản xuất miến mộc. Chúng cháu có sức vóc, việc leo vách Khau Vang gánh củ, khiêng cối đá hay thức trắng đêm canh máng nước dẫn từ hang sâu, chúng cháu xin gánh vác hết! Chúng cháu cam đoan ở lại bản làm ăn lương thiện, cùng anh em giữ rừng, giữ nước suối trong!”

Luân đứng cạnh cũng gật đầu lia lịa, ánh mắt kiên định nhìn thẳng vào cụ Trực.

Cụ Trực mỉm cười, khẽ nhấc đầu gậy trúc đực gõ nhẹ xuống nền đất “Tốt lắm! Đất rừng Nà Pùng rộng lớn, không hẹp hòi với đứa con nào biết quay đầu. Cần cù đổ mồ hôi trên nương rẫy thì bát cơm hạt bột mới ăn ngon ngủ yên được. Các cháu cứ theo thằng Tỏ mà học việc.”

Cả gian kho vang lên những tiếng cười sảng khoái, ấm áp. Cụ Trực thong thả lùi lại, ngồi xuống chiếc ghế mộc nơi góc bàn. Cụ đưa tay vuốt chòm râu bạc, nghe trong lồng ngực già nua dâng lên một nỗi xúc động khôn cùng. Thế là xong một chặng đường gian khó. Nỗi lo cái đói dai dẳng của năm hạn 1983 đã lùi xa, lòng tin của ba mươi sáu nóc nhà sàn đã quy về một mối, không còn ai tơ tưởng chuyện bỏ bản tha phương hay lén lút vác rìu lên đốn trộm rừng nghiến đầu nguồn nữa. Mầm sống của củ dong riềng đỏ đã bén rễ thật rồi.

Cuộc họp bình xét cuối năm dần đi đến hồi kết trong niềm hân hoan rạng rỡ của từng xã viên. Mọi người chuẩn bị đứng dậy thu dọn bát đĩa và bàn ghế thì bên ngoài cổng ngõ, tiếng chuông xe đạp reo lên lanh lảnh: “Kính coong! Kính coong!”.

Một chiếc xe đạp Thống Nhất màu xanh bộ đội lấm lem bùn đất quành nhanh qua rặng tre ngà, lao thẳng vào giữa khoảng sân kho. Người thanh niên mặc chiếc áo mưa cánh dơi màu cỏ úa, chân đi ủng cao su, vội vã dựng chân chống xe rồi tháo chiếc mũ cối xuống.

“Đồng chí Bùi Khắc Chẩm có ở đây không?” Vị cán bộ thở hổn hển, một tay giữ chặt chiếc xà cột da bên hông, tay kia giơ cao một phong bì thư dán kín mép bằng giấy xi măng có đóng dấu đỏ chót. “Tôi là cán bộ Phòng Nông nghiệp huyện Đà Bắc. Trên huyện vừa nhận được báo cáo của xã, đồng chí Chủ tịch huyện cử tôi vượt đèo vào Nà Pùng ngay trong buổi sáng để chuyển công văn khẩn này!”