Chương 9: Đêm Trắng Chờ Lệnh

Bác Vượng thu ánh mắt đanh thép lại, dứt khỏi cái bóng béo núc ních đang đứng tựa cột quán nước đối diện. Bác cúi xuống mảnh giẻ lau giắt bên hông chiếc áo gilê bảo hộ, chậm rãi lau sạch từng ngón tay còn vương muội than và dầu luyn đen nhánh. Tiếng quạt nan của Toàn Dầu Gió phe phẩy nhịp nhàng từ xa như một lời khiêu khích vô hình, nhưng người thợ già từng kinh qua mưa bom bão đạn Trường Sơn không để lộ nửa nét nao núng.

Bác ngẩng đầu nhìn thẳng vào ông Trưởng bến, giọng trầm tĩnh “Đồng chí Trưởng bến, chuyện cơm áo gạo tiền của cả đoàn xe lẫn mối làm ăn của bà con không thể đứng giữa bãi đất bụi bặm này mà phán xét. Ta vào văn phòng nói chuyện cho ra ngô ra khoai.”

Ông Trưởng bến khẽ gật đầu, đưa tay làm hiệu mời vào trong.

Trong căn phòng làm việc lợp ngói phibrô ximăng của Ban quản lý bến xe Bến Sỏi, chiếc quạt tai voi cũ kỹ kêu rè rè phả luồng gió hanh hao vào không gian ngột ngạt. Bác Vượng ngồi xuống chiếc ghế gỗ mộc, đón lấy tờ đơn khiếu nại nặc danh từ tay ông Trưởng bến.

Tờ giấy pơluya mỏng tang được đánh máy chữ cẩn thận, nét mực tím than sắc lẻm. Bác Vượng nheo mắt đọc từng dòng. Càng đọc, khóe mắt hằn sâu nếp nhăn của bác càng nhíu chặt lại. Từng câu chữ trong đơn đều sặc mùi quy kết độc địa: chiếc Desoto biển số 22A0414 chạy bằng khí than củi nghiến bị vu là “phương tiện rệu rã cản trở văn minh mậu dịch”, “xả khí độc hại đe dọa trực tiếp tính mạng hành khách”, “nguy cơ cháy nổ buồng đốt làm mất an toàn giao thông trên toàn tuyến đèo”. Cuối đơn là hàng chục chữ ký nguệch ngoạc mạo danh “tập thể hành khách và tiểu thương vùng cao”.

Bác Vượng đặt tờ giấy xuống mặt bàn gỗ, bật cười khan một tiếng khô khốc “Cái văn chương thâm hiểm, xảo quyệt này thì tôi lạ gì! Chỉ có đứa ngày nào cũng xức dầu cù là đầy người, mồm mép trơn như bôi mỡ mới nặn ra nổi từng ấy từ ngữ vu vạ. Nó không chèn ép nổi Con Voi Già bằng vé phá giá hay đinh bẫy trên đèo Gió, giờ lại định mượn tay cơ quan chức năng để bức tử bát cơm của thợ thuyền!”

Đúng lúc ấy, cánh cửa gỗ bật mở kẽo kẹt. Thược hớt hải bước vào, theo sát phía sau là cô giáo Ngân. Cô giáo trẻ vừa từ huyện trở về sau chuyến đi lấy thêm giáo trình lớp một và sách vở cho điểm trường Mường Khau. Trên trán Ngân còn lấm tấm mồ hôi, cặp kính cận tròn trễ xuống sống mũi, nhưng ánh mắt toát lên vẻ quả quyết lạ thường.

“Bác Vượng! Chúng cháu nghe tin bến xe tạm giữ giấy tờ nên chạy vội sang đây ngay!” Thược lo lắng cất tiếng, hai bàn tay siết chặt quai chiếc ba lô con cóc.

Cô giáo Ngân đặt chiếc cặp táp da lên bàn, lễ phép chào ông Trưởng bến rồi mở khóa kéo, cẩn thận rút ra một xấp tài liệu cùng tờ báo Nhân Dân còn thơm mùi mực in. Ngân lật giở từng trang văn bản, ngón tay thanh mảnh chỉ vào các điều khoản được gạch chân bằng mực đỏ “Thưa đồng chí Trưởng bến, cháu xin phép được trình bày cơ sở pháp lý. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ sáu đã nêu rất rõ tinh thần Đổi Mới: triệt để xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, chuyển mạnh sang hạch toán kinh doanh, đồng thời khuyến khích mọi sáng kiến cải tiến kỹ thuật, tự lực cánh sinh nhằm giải quyết khó khăn chung về vật tư nhiên liệu. Chiếc xe của bác Vượng hoán cải sang chạy than từ năm 1978, đã qua kiểm định định kỳ của Ty Giao thông vận tải và phục vụ bà con suốt chín năm qua. Việc một lá đơn nặc danh không rõ địa chỉ đòi đình chỉ khẩn cấp một phương tiện giao thông dân sinh là hoàn toàn thiếu căn cứ pháp lý.”

Ngân ngẩng cao đầu, giọng trong trẻo và đanh thép “Nếu viện cớ xe than xả khói để cấm đoán, thì hàng vạn lò vôi, lò gạch và xí nghiệp thủ công mậu dịch đang dùng củi than thay xăng dầu trên toàn miền Bắc cũng phải đóng cửa hết hay sao? Chiếc xe của bác Vượng không hề chở hàng cấm, cước phí lại rẻ, chính là chiếc cầu nối nghĩa tình cho đồng bào vùng sâu vùng xa.”

Nghe cô giáo trẻ lập luận khúc chiết, có tình có lý, sắc mặt ông Trưởng bến dịu đi đôi phần. Ông thở dài, nhấp một ngụm nước chè xanh rồi gõ gõ ngón tay xuống xấp hồ sơ “Cô giáo Ngân nói không sai. Nhưng khốn nỗi lá đơn này không chỉ gửi cho bến xe, mà còn gửi vượt cấp lên tận Ty Giao thông vận tải và Công an huyện. Ban lãnh đạo huyện đang chỉ đạo rất gắt gao về công tác an toàn giao thông mùa khô. Tôi vừa nhận điện thoại trực tiếp từ Ty: Sáng mai, một Đoàn kiểm tra liên ngành gồm đại diện thanh tra Ty Giao thông và đội cảnh sát giao thông huyện sẽ lập trạm kiểm soát lưu động đột xuất ngay trên đỉnh đèo Gió.”

Bác Vượng khẽ nhướng đôi mày rậm “Họ định kiểm tra những gì?”

“Họ sẽ dừng xe đo nồng độ khí xả từ buồng đốt, kiểm tra áp suất bình sinh khí và thẩm định độ an toàn thực tế khi xe cõng tải leo dốc cao.” Ông Trưởng bến nhìn sâu vào mắt bác Vượng, hạ giọng: “Nếu Con Voi Già đạt chuẩn kỹ thuật và xả khói trong ngưỡng an toàn, Ty Giao thông sẽ ký giấy thông hành đặc cách, vô hiệu hóa toàn bộ đơn tố cáo nặc danh. Nhưng nếu xe bị rò rỉ khí độc hoặc áp suất không bảo đảm, chiếc xe sẽ bị niêm phong tại chỗ và tước giấy phép lưu hành vĩnh viễn.”Bác Vượng đứng phắt dậy, lồng ngực vạm vỡ ưỡn thẳng. Đôi mắt người tài xế già ngời lên ánh thép kiên định “Được! Vàng thật không sợ lửa! Ngày mai, tôi sẽ cho Con Voi Già l*n đ*nh đèo Gió để các đồng chí trên Ty thẩm định công tâm!”

Đêm ấy, bến xe Bến Sỏi chìm vào giấc ngủ muộn màng. Gió từ lòng sông Sỏi thổi thốc qua những rặng phi lao, mang theo cái lạnh se sắt của đêm cuối thu. Dưới vòm trời tối thẫm, khu bãi đậu xe vắng tanh chỉ còn độc một quầng sáng vàng vọt hắt ra từ ngọn đèn dầu hoa kỳ treo lủng lẳng bên hông chiếc Desoto.

Thằng Cò sau một ngày chạy lăng xăng phụ việc đã mệt lử, nằm cuộn tròn ngủ say sưa trên lớp bao tải gai ấm áp sau sàn xe, tiếng thở đều đặn êm ái.

Bên ngoài, bác Vượng cởi chiếc áo gilê bảo hộ vắt lên cản xe, chỉ mặc chiếc áo lót bộ đội màu cỏ úa đã sờn rách hai bên sườn. Bác cùng Thược hì hục tháo dỡ toàn bộ bầu lọc hình trụ phía sau gầm xe. Những con buloong mười bảy hoen rỉ ken dày muội than lần lượt được tháo rời dưới ngàm cờlê chắc nịch của Thược.

Khi nắp bầu lọc bật mở, mùi hăng nồng của muội than bết dính bốc lên. Toàn bộ lớp xơ mướp cũ bên trong đã đen kịt như hắc ín, bám đầy tro bụi sau hàng nghìn cây số đèo dốc.

“Thược, mang đống xơ mướp mới ra đây!” Bác Vượng ra lệnh, tay quệt vệt mồ hôi rịn trên trán.

Thược nhanh nhảu bưng tới một rổ xơ mướp khô vàng óng. Đó là mớ xơ mướp già, ruột dai như xơ dừa mà bà Năm Dược vừa vội vã chạy sang trao tận tay hai thầy trò lúc chập tối. Thược đã cẩn thận giặt sạch bụi qua ba lần nước giếng khơi, đem hong se gió bên bếp lửa để sợi mướp vừa dẻo vừa thông thoáng.

Bác Vượng tỉ mỉ hướng dẫn đệ tử xếp từng lớp xơ mướp vào bầu lọc theo cấu trúc zíczắc. Lớp dưới cùng nén chặt để chặn muội thô, lớp giữa xốp hơn để bẫy bụi mịn, còn lớp trên cùng tẩm một chút nước vôi trong pha loãng để trung hòa các khí độc hại phát sinh từ gỗ cháy.

“Chú mày nhớ kỹ,” bác Vượng vừa siết lại vòng đệm cao su vừa trầm giọng dặn dò, “cái nghề chạy xe than củi này, cái tâm của người thợ nằm ở buồng lọc. Mình nghèo vật tư, không có lọc dầu nhập khẩu như xe bãi của thằng Toàn, thì từng sợi xơ mướp này phải sạch tinh tươm. Khí than vào buồng đốt có sạch thì máy mới khỏe, hơi thở phì ra ngoài vách núi mới không làm cay mắt bà con.”

Thược gật đầu lia lịa, ánh mắt lấp lánh niềm khâm phục. Chàng lính trẻ cầm kìm mỏ quạ cùng bác Vượng siết chặt van xả an toàn và căn chỉnh lại cổ van hồi khí phụ chế từ vỏ bình cứu hỏa Liên Xô. Tiếng kim khí lách cách va chạm vang lên đều đặn, hòa nhịp cùng tiếng dế rỉ rả bên mé sông. Hai thầy trò thức trắng đêm, kiên nhẫn lau chùi từng khớp nối, tra mỡ bò vào từng ren ốc.

Cữ gà gáy đầu tiên xé toạc màn sương sớm. Chân trời phía đông ửng lên màu hồng nhạt. Bác Vượng quẹt một que diêm Thống Nhất châm lửa vào lò. Luồng khói trắng thơm mùi gỗ nung cuộn tròn bốc lên thanh khiết, không còn chút muội đen hay mùi khét lẹt.

Thược trèo lên buồng lái, dán mắt vào mặt đồng hồ cơ khí. Áp suất buồng đốt nhích lên vững vàng, kim đo chỉ thẳng tắp vào vạch 2 kgf/cm2.

“Máy êm lắm thầy ạ! Khí sạch bong!” Thược reo lên khẽ khàng nhưng tràn trề hứng khởi.

Con Voi Già từ từ lăn bánh rời bến Sỏi, chở theo niềm tin và danh dự của người thợ già hướng thẳng về phía cung đường đèo hiểm trở.

Chiếc Desoto phì phò vượt dốc Bò Lăn, luồn lách qua những khúc cua tay áo hiểm hóc ngập tràn sương lạnh của đèo Gió. Động cơ gầm vang nhịp nhàng, bốn bánh cắn chặt mặt đá lởm chởm đưa xe chạm tới đỉnh đèo khi bình minh vừa hé rạng.

Thế nhưng, vừa chớm thoát khỏi khúc quanh mù mịt sương muối, tiếng còi xe bỗng nghẹn lại.

Ngay trước mặt Con Voi Già, thanh barie sơn hai màu đỏ trắng của Đoàn kiểm tra liên ngành đã sừng sững hạ xuống chắn ngang toàn bộ lòng đường. Bên lề đá dăm, chiếc xe con bốn chỗ bóng lộn của Toàn Dầu Gió đỗ chực sẵn từ bao giờ. Cửa kính xe hạ xuống, Toàn ngả người ra ngoài, khóe môi nhếch lên một nụ cười đắc thắng lạnh tanh.