Chương 8: Đất Núi Mật Mía

Bác Vượng không kịp chớp mắt, hai bàn chân lập tức phản xạ như lò xo thép. Bác giẫm lút chân côn, chân phải đè mạnh hết tầm lên bàn đạp phanh hãm, đồng thời giật phăng cần phanh tay đánh “khục” một tiếng khô khốc. Hai bàn tay gân guốc ghì chặt vô lăng, bác bẻ ngoặt mũi xe ép sát mép lốp bên phụ vào rãnh taluy dương sát vách đá để chống trôi dốc. Chiếc Desoto đời 1954 trượt một quãng ngắn chừng nửa sải tay rồi khựng lại vững chãi.

“Thược! Tống chèn bánh sau mau!” Bác rướn cổ quát to qua ô cửa kính nứt.

Thược lao vụt xuống đường, hai tay vần đôi khúc gỗ lim chèn chặt sau bánh kép. Thằng Cò trên sàn xe cũng nhoài đầu ra hoa tiêu: “Bánh cắn chặt đá rồi bác Vượng ơi!”

Trong khoang khách, bà con tiểu thương hoảng hồn nhao nhao. Mấy mẹt cá khô xô lệch, lũ gà trong lồng kêu quàng quạc. Bà Năm Dược nhổm dậy, hai tay bám chặt lưng ghế buồng lái, giọng the thé lo lắng “Ối giời đất ơi, lại làm sao thế hả ông thợ lò? Vừa hót xong đống đinh của quân cướp ngày, sao xe lại nằm đực ra giữa dốc thế này?”

Bác Vượng quệt mồ hôi trên trán, cố giữ giọng bình thản để trấn an hành khách “Không việc gì phải hoảng! Con Voi Già chỉ hơi tức ngực nghẹn khí tí thôi. Bà con cứ ngồi yên vị trên ghế, chớ có nhốn nháo bước xuống mép vực!”

Mùi luyn cháy khét lẹt quyện với khói than nồng nặc xộc lên buồng lái qua từng khe sàn xe. Bác Vượng vớ chiếc đèn pin vỏ nhôm trong hộc táplô, nhảy phắt xuống mặt đường đá dăm rồi trải tấm bao tải rách trườn vào gầm máy. Thược cũng lách người chui vào theo sau, tay lăm lăm chiếc kìm mỏ quạ Liên Xô bọc chuôi đỏ. Luồng sáng vàng vọt rọi dọc ống sinh hàn bằng thép chạy dưới khung sátxi, dừng lại ở cổ nối giáp bình lọc bụi xơ mướp.

Ngay cổ ống thép dày dặn, một vết nứt toác hình chữ Y dài gần đốt ngón tay đang xì khí than “phì phì” từng chặp. Luyn máy rỉ từ đáy cácte nhỏ trúng cổ xả nung đỏ bốc khói cay xè mắt. Hóa ra lúc rà đinh dọn đường, đá dăm sắc nhọn bắn lên cọ xát dữ dội, cộng thêm những chấn động sau cú tạt đầu mấy hôm trước đã xé rách mối hàn cũ. Khí than thoát sạch ra ngoài trời, chẳng còn chút áp lực nào nạp vào buồng đốt khiến chiếc kim đồng hồ trên táplô cắm đầu về số không tròn trĩnh.

“Bác Vượng ơi, nứt toác thế này thì lấy gì ép khí vào máy?” Thược lo lắng hỏi, giọng nghẹn lại vì hít phải khói than.

Chui ra khỏi gầm xe, bác Vượng dựa lưng vào vách đá tảng, sắc mặt đanh lại. Giữa đoạn đèo Gió heo hút, bốn bề núi đá vôi dựng đứng mịt mùng sương gió, cách thị trấn Bến Sỏi hơn ba mươi cây số đường rừng, tìm đâu ra mỏ hàn hơi hay trạm cơ khí quốc doanh nào để vá kim loại? Nếu quấn tạm bằng săm lốp cao su, khí than nóng hàng trăm độ sẽ thiêu rụi cao su thành tro trong chớp mắt.

Mặt trời vùng cao chìm dần sau sườn núi, gió đèo rít từng cơn lạnh buốt. Nếu để xe nằm lại qua đêm giữa đèo vắng, hàng chục con người đói rét, hàng hóa buôn chuyến có nguy cơ bị kẻ gian rình mò khoét sạch. Bác Vượng gõ chiếc cờlê mười bảy vào cản xe, sốt ruột vò chòm ria mép hoa râm.

Bỗng nhiên, Thược vỗ mạnh vào bắp đùi, mắt sáng rực lên “Thầy ơi! Cháu nhớ ra rồi! Hồi ở Vị Xuyên, xe Zin130 chở đạn bị mảnh cối phạt thủng cổ góp xả giữa rừng. Các bác thợ già công binh dạy tụi cháu một mẹo dã chiến: lấy đất sét non nhào mật mía quấn vải gai đắp lò nung chịu nhiệt!”

Bác Vượng giật mình, khóe mắt nhăn lại cười rạng rỡ “Tổ sư bố chú mày! Đất sét chịu nhiệt, mật mía gặp lửa sẽ cháy keo lại đóng men thành khối sành cứng đanh như đá nung lò gốm! Mẹo thời chiến thế mà tao suýt quên béng!”

Nói là làm, Thược thoăn thoắt vớ chiếc bay thợ xây trong hòm đồ nghề dưới gầm rồi lao sang mé taluy dương có mạch nước ngầm rỉ ra quanh năm. Chỗ này lắng đọng một vỉa đất sét vàng óng, dẻo mịn như bột bánh, tuyệt không lẫn một hạt sỏi cát. Thược mắm môi xắn từng tảng đất non, túm gọn vào mảnh vải bạt kéo về lòng đường.

Nhưng đào đâu ra mật mía giữa chốn đèo heo hút gió này? Bác Vượng ngửa cổ nhìn lên thùng xe Desoto, cất giọng sang sảng “Bà Năm Dược ơi! Mấy ghè hàng chuyến của bà có ghè mật mía nào không?”

Bà Năm Dược vén khăn rằn nhảy thoăn thoắt xuống bậc cửa xe, xăm xăm bước lại “Có! Ghè mật mía làng gốm dưới xuôi tôi vừa cất buôn hai chục cân đây! Ông thợ lò hỏi mật làm cái giống gì giữa lúc dầu sôi lửa bỏng thế?”

“Mượn bà một bát tô to để cứu xe!” Bác Vượng phân bua nhanh.

Chẳng thèm đắn đo nửa lời, bà Năm trèo phắt lên thùng xe, giật phăng nút lá chuối khô bịt miệng chiếc ghè sành da lươn. Bà nghiêng ghè, rót ồng ộc vào chiếc bát tô sành một dòng mật nâu sẫm, đặc sánh, bốc mùi ngọt lịm ngào ngạt át cả mùi khói than.“Cứ lấy mà dùng! Cứu được Con Voi Già qua đèo thì tôi biếu không cả ghè mật, ai thèm tính toán mấy đồng bạc lẻ!” Bà Năm hào sảng chìa bát mật cho Thược.

Thược lập tức đổ bát mật mía vào đống đất sét non trên nắp thùng tôn. Đôi bàn tay gân guốc của chàng lính trẻ nhào bóp liên hồi. Mật mía và khoáng sét quyện chặt vào nhau thành một hợp chất dẻo quánh, dính như keo da trâu và sực nức hương thơm ngọt bùi.

“Được rồi đấy! Đưa tao chiếc bay!” Bác Vượng hô lớn.

Hai thầy trò lại chui tọt vào gầm xe. Dưới sự chỉ dẫn tỉ mỉ của người thợ già từng trải, Thược khéo léo dùng bay trét từng mảng đất mật dẻo quánh áp chặt vào cổ ống, bịt kín mít toàn bộ vết nứt hình chữ Y. Bác Vượng lấy cuộn dây kẽm dẻo quấn ken dày nhiều lớp quanh khối đất để tạo cốt thép chịu lực, rồi lấy thêm một dải bao tải gai nhúng đẫm nước suối bọc chặt ngoài cùng, khóa chết hai đầu bằng dây kẽm xoắn.

Bác Vượng trườn ra khỏi gầm, vỗ mạnh vào thành xe “Cò! Bật quạt gió thổi lò! Thược, tiếp thêm củi dẻ nung yếm khí! Cho Con Voi Già lên lửa thử lò!”

Thằng Cò hăng hái quay tít chiếc quạt con sò thổi gió, Thược dùng kẹp sắt ném từng thanh củi dẻ chắc nịch vào đáy nồi sinh khí. Ngọn lửa bùng lên đỏ rực, luồng khí than nóng rực cuồn cuộn tràn qua đường ống xả.

Dưới nhiệt độ cao của khí than, nước trong lớp bao tải gai bốc hơi xèo xèo. Lớp mật mía bên trong sôi bùng lên, cháy quện chặt cùng đất sét nung chín. Chỉ sau năm phút, toàn bộ khối đất trám đã biến thành một lớp vỏ sành cứng đanh như đá tảng, nhẵn thín và ôm chặt khít rịt lấy cổ ống thép, không để lọt một tia khói nào.

Bác Vượng nhảy tót lên buồng lái, dán chặt mắt vào bảng táplô.

Chiếc kim đồng hồ đo áp suất bắt đầu khẽ rục rịch. Kim nhích từ vạch số không lên nửa ký, một ký, rồi phóng thẳng tắp chạm mốc 2 kgf/cm2!

“Áp suất lên đủ rồi! Máy no khí rồi bà con ơi!” Bác Vượng reo to, tiếng cười sảng khoái vang vọng khắp vách núi.

Bà con tiểu thương vỗ tay rầm trời. Bà Năm Dược khoái chí đập đùi cười ngặt nghẽo: “Tổ sư cái ông thợ lò! Đến đất núi với mật mía của bà già này mà ông cũng biến thành đồ vá xe được thì tài thật!”

Bác Vượng giẫm côn, vào số, giật còi hơi ba tiếng vang rền. Con Voi Già rùng mình gầm vang, bốn bánh xe lại bám chặt mặt đường đá dăm, phì phì nhả khói trắng thơm mùi gỗ nung rồi hiên ngang vượt qua đỉnh đèo Gió mù sương.

Chiếc Desoto bon bon đổ dốc, nuốt trọn những cung đường đèo lởm chởm. Khi ráng chiều đỏ quạch buông xuống đôi bờ sông Sỏi, cỗ xe đò đốt than củi cập bến xe Bến Sỏi an toàn tuyệt đối. Khói than trắng bảng lảng bay trên nóc những sạp nứa, bến xe bừng lên không khí tấp nập, ấm cúng của phiên chợ chiều muộn.

Hành khách hể hả dỡ hàng bước xuống xe. Thược và thằng Cò phụ dỡ mấy sọt măng nứa giúp bà con. Bác Vượng bước xuống đất, lấy góc khăn lau quệt vội mồ hôi và vệt dầu luyn đen nhẻm vương trên trán.

Bác vừa thò tay định rửa vào xô nước lã bên quán chè xanh thì một bóng người vội vã rẽ đám đông tiểu thương bước tới.

Đó là ông Trưởng bến xe Bến Sỏi. Gương mặt ông ta đanh lại nghiêm nghị, dưới nách cắp chiếc cặp da phẳng phiu, trên tay cầm xấp công văn dán giấy niêm phong còn tươi màu mực.

“Bác Vượng, dừng tay lại đã!” Ông Trưởng bến cất giọng lạnh tanh, chặn ngang trước mũi Con Voi Già.

Bác Vượng ngạc nhiên chớp mắt “Có chuyện gì thế đồng chí Trưởng bến? Xe tôi vừa đưa bà con về bến an toàn, máy móc chạy êm ru...”

“Không ngon lành gì đâu!” Ông Trưởng bến giơ cao tờ quyết định có con dấu đỏ tươi của Ty Giao thông vận tải, đọc dõng dạc từng lời: “Tôi chính thức trao lệnh đình chỉ hoạt động khẩn cấp đối với chiếc xe Desoto biển số 22A0414 của ông! Chiều nay, Ty Giao thông và Huyện ủy vừa nhận được đơn khiếu nại nặc danh có chữ ký tập thể, tố cáo xe than củi của ông xả khí độc hại, gây nguy cơ cháy nổ kinh hoàng và uy h**p trực tiếp trật tự giao thông công cộng trên toàn tuyến đèo!”

Bác Vượng sững sờ, hai bàn tay dính dầu mỡ cứng đờ giữa không trung.

Đúng lúc ấy, qua kẽ đám đông buôn chuyến nhốn nháo, bác Vượng thoáng thấy một bóng người béo núc ních đang đứng dựa cột quán nước đối diện. Chiếc mũ cối sùm sụp che nửa khuôn mặt, nhưng hàm răng bọc vàng lóe lên tia cười đắc thắng hiểm độc, tay phe phẩy chiếc quạt nan sực nức mùi dầu cù là.