Chương 4: Khói Thuốc Đền Mo

Tiếng lá quế khô xào xạc dưới gót giày vải khi Hoàng Văn Bằng rảo bước theo lối mòn sau gian bếp nhà Chở. Trông thấy bóng lưng gầy guộc của cụ Triệu đang đứng lặng bên bờ rào dâm bụt, tay nắm chặt vật gì vừa nhặt dưới rãnh bùn, Bằng vội bước tới đỡ lấy cánh tay áo chàm sờn bạc của cụ già — Cụ Nghiệp, có chuyện gì dưới rãnh nước thế cụ?

Cụ Triệu không quay đầu ngay, ngón tay cái vẫn miết đều lên mặt vát nhẵn thín của mảnh gỗ dẻ. Lát sau, cụ chìa vật ấy ra trước mắt anh cán bộ trẻ, giọng trầm đục — Mảnh nêm này được vót bằng lưỡi bào thép sắc ngọt, gỗ dẻ đanh quánh còn ứa mùi nhựa. Chú Bằng xem, người bản ta đốn củi nhóm bếp có ai rỗi công gọt đẽo vuông vức thế này rồi ném xuống rãnh nước dẫn lên vách Thau Chua không?

Bằng đỡ lấy mẩu gỗ, lật qua lật lại dưới ánh nắng sớm. Vết vát phẳng lì, vuông vức không một gợn dăm gỗ vụn. Từng đường bào dứt khoát chứng tỏ tay nghề của thợ mộc lành nghề hoặc kẻ có dụng cụ kim khí bén ngót trong tay. Anh siết chặt mẩu gỗ dẻ, ngực dâng lên một luồng phẫn nộ — Đúng là có bàn tay con người nhúng vào! Cháu sẽ đem mẩu gỗ này làm tang chứng, triệu tập ngay cuộc họp chi đoàn thanh niên. Chúng cháu phải vận động bà con, phá tan luận điệu ma quỷ của lão Phử.

Cụ Triệu nhìn sâu vào mắt Bằng, thở dài một tiếng thật khẽ — Chú Bằng có nhiệt huyết, nhưng chớ nóng vội. Lòng người lúc hoảng loạn tựa như cỏ khô gặp đốm tàn, càng thổi mạnh thì lửa càng bốc to. Chú cứ đi gặp đám trẻ, nhưng liệu chừng lời ăn tiếng nói.

Rời vạt đồi quế, Bằng tức tốc rảo bước về trụ sở Hợp tác xã Nặm Sương. Gian nhà sàn rộng thênh thang của Hợp tác xã lúc này vắng hoe, chỉ có sáu đoàn viên thanh niên Đội 1 và Đội 2 tề tựu đông đủ theo giấy triệu tập khẩn cấp. Mùi ẩm mốc của những bao thóc giống lưu kho quyện cùng làn gió lạnh phả qua khung cửa sổ không liếp che chắn.

Bằng bước lên bục gỗ, đặt mạnh chiếc xà cột bằng vải bạt lên bàn, giọng rành rọt vang khắp gian phòng — Các đồng chí! Đêm qua cả bản náo loạn vì tiếng động trên vách Thau Chua, suýt nữa xảy ra chuyện xô xát, ép uổng mẹ con chị Chở dọn nhà vào rừng sâu. Chúng ta là thanh niên, là lực lượng xung kích văn hóa mới, tuyệt đối không thể để hủ tục mê tín làm lung lay tinh thần đoàn kết bản làng. Chi đoàn phải lập đội tuyên truyền, đến từng nóc nhà giải thích rõ cho bà con hiểu!

Mấy thanh niên ngồi dưới nhìn nhau, nét mặt ai nấy đều lộ vẻ ngần ngại. Cầm Văn Toàn, một đoàn viên Đội 2 vốn nhanh nhảu nhất, khẽ co vai, lí nhí đáp — Nhưng cán bộ Bằng ơi… tiếng gõ ấy rợn người lắm. Thầy mo Phử đã gieo quẻ rồi, thầy bảo quẻ bói ra toàn xương trắng. Ma rừng trên vách đá đang giận dữ đòi huyết tế vì có người phạm vào đất cấm. Đêm qua lũ chó săn bản ta rúc gầm sàn sủa khan suốt mấy canh giờ, ai mà không hãi!

— Đúng đấy cán bộ à! — Một nữ đoàn viên áo chàm tiếp lời, giọng run run — Người già bảo vách Thau Chua xưa nay thiêng lắm, ai dám lên đó mà trêu ma? Chị Chở góa bụa, mệnh mang vận hạn, thầy mo bảo phải đuổi đi thì bản mới yên ổn làm ăn được.

— Mê tín dị đoan cả thôi! — Bằng đập tay xuống mặt bàn gỗ nghiến, mắt quắc lên sau cặp kính cận gọng đồi mồi — Thầy mo Phử lấy quyền gì phán xét số phận một con người? Tiếng gõ ấy phát ra từ khe đá đón gió, có kẻ đang mượn gió chướng để dọa nạt bà con! Các đồng chí không tin khoa học, lại đi tin mấy lời nhảm nhí của thầy cúng hay sao?

Gian nhà sàn rơi vào im lặng nặng nề. Những ánh mắt thanh niên lẩn tránh, cúi gằm xuống mặt sàn nứa. Bằng nhận ra sự bất lực đang bóp nghẹt lồng ngực mình. Những bài học tuyên truyền sách vở, những khẩu hiệu thi đua không đủ sức xua tan bóng ma u ám đã bám rễ sâu trong tâm thức người dân từ bao đời qua lời gieo rắc của Vàng Seo Phử.Muốn chặt cành, phải tìm tận gốc. Bằng dứt khoát khoác lại túi bạt, quyết định một mình tìm đến lán cúng của Vàng Seo Phử.

Căn lán của lão thầy mo nằm tách biệt hẳn ở rìa rừng vầu, nép dưới chân dốc đá trơn trượt phủ đầy rêu phong ẩm ướt. Mái lán lợp bằng cỏ tranh mục nát ngả màu đen thẫm, khói lam từ bếp lò tỏa ra cay xè mù mịt cả lối vào.

Bằng bước qua bậc cửa thấp lè tè, mùi thuốc lào khét lẹt xộc thẳng vào mũi quyện cùng mùi tanh nồng của rượu trắng ngâm nanh lợn lòi và chân gà phơi khô. Trong góc lán tối tăm tù mù ánh lửa, Vàng Seo Phử đang ngồi xếp bằng trên chiếc sạp nứa cáu bẩn. Lão chừng bốn mươi lăm tuổi, thân hình gầy đét như khúc củi khô, cổ đeo lủng lẳng chuỗi hạt xâu nanh thú bóng loáng. Đôi mắt sâu hoắm của lão nheo lại qua làn khói thuốc đặc quánh, ngón tay vàng khè vì nhựa thuốc lào chầm chậm vê một vê thuốc tròn vo.

Thấy Bằng bước vào, Phử chẳng buồn nhổm dậy, chỉ nhếch mép cười nhạt, giọng khàn đục lơ lửng — Cán bộ Bằng đấy à? Chân mang giày vải mậu dịch, tay cầm sổ công tác thì đến cái lán rách của Phử này làm gì? Hay là cũng sợ ma rừng gõ cửa nên đến xin thầy một lá bùa trừ tà?

Bằng đứng thẳng lưng giữa gian lán chật chội, giọng đanh thép — Bác Phử, tôi đến đây với tư cách cán bộ văn hóa xã. Tối qua bác dựa vào đâu mà dám đứng trước sân nhà chị Chở rêu rao chuyện ma rừng đòi huyết tế, xúi giục dân bản kéo đi bức hại người vô tội?

Phử đặt ống điếu nứa xuống sàn, ngửa cổ nhả một ngụm khói xám xịt lên mái tranh, đôi mắt ti hí lóe lên tia ma mị — Chú Bằng còn trẻ, chưa thấy rừng thiêng nước độc bao giờ nên mới mạnh miệng. Phử này hành nghề cúng tế thay mặt dân bản thưa chuyện với thần núi, quẻ âm dương đã chỉ rõ: vách Thau Chua bị động chạm, ma rừng đòi nợ máu. Nhà con Chở ở ngay chân đồi quế, vía dữ rước xúi quẩy về bản. Không đuổi mẹ con nó đi trước tuần trăng khuyết tháng sau, thì ngô trên nương sẽ thối bắp, lúa dưới ruộng sẽ nghẹn đòng, cả bản Nặm Sương này sẽ tuyệt diệt mùa màng!

— Bác đừng đem chuyện ma quỷ ra hù dọa cán bộ! — Bằng bước tới một bước, chỉ tay vào lão — Nặm Sương là hợp tác xã tiên tiến, pháp luật không cho phép ai lợi dụng cúng bái để trục xuất xã viên trái phép. Nếu bác còn tiếp tục tụ tập phao tin đồn nhảm phá hoại trật tự trị an, tôi sẽ báo cáo lên Ủy ban xã xử lý nghiêm!

Phử cười khẩy một tiếng the thé, nhặt chiếc nanh thú trên ngực mân mê — Cán bộ cứ việc báo. Nhưng lòng dân đã sợ thì có mười cái loa truyền thanh cũng không cản được đâu. Cứ đợi đêm hai mươi hai tháng sau xem, tiếng gõ trên vách đá vang lên thì ông cụ Nghiệp với mẹ con con Chở tự khắc phải cuốn gói khỏi đất này thôi!

Cơn giận bốc lên ngùn ngụt, Bằng toan cất lời vạch trần thì chân anh vô tình va phải mép sạp nứa. Cú va chạm làm tấm vải chàm cũ rách che góc sạp trượt sang một bên, để lộ chiếc hòm gỗ mun đựng đồ tế lễ đang hé mở nắp.

Ánh lửa bập bùng từ bếp lò hắt vào góc tối, soi rõ một vật phẩm nằm chơ vơ bên trong. Mắt Bằng bỗng khựng lại.

Nằm khuất sau mớ bùa chú giấy bản là một túi bánh quy bọc giấy thiếc óng ánh viền hoa đỏ. Đó là loại bánh quy thượng hạng của nhà máy bánh kẹo quốc doanh, thứ hàng phân phối đặc quyền chỉ có tại cửa hàng bách hóa mậu dịch trên thị xã, nơi mà ngay cả cán bộ cấp huyện cũng phải có tiêu chuẩn tem phiếu đặc biệt vào dịp lễ tết mới mua nổi.

Một kẻ nghèo túng, quanh năm chỉ biết ăn bám vào vài xâu thịt cúng và mấy bát rượu lậu như Vàng Seo Phử, lấy đâu ra tiền và tem phiếu đặc biệt để mua món hàng xa xỉ ấy nếu không có người đứng sau chu cấp?