Chương 19: Mùa Yến Già Thượng Phẩm

Mặt trời ngày mười bảy tháng Bảy từ từ nhô lên khỏi ngọn sóng biếc, dát một dải vàng óng ả lên vách đá mẹ Hang Hạc. Luồng gió chướng hung hãn đêm qua đã lặn tăm, chỉ còn ngọn gió nồm hiền hòa thổi lùa qua khe đá, mang theo hơi thở mát lành của đại dương sau cơn cuồng nộ. Đàn chim non sau một đêm nép mình tránh bão giờ đây cất tiếng ríu rít rộn rã, từng vạt cánh lông tơ đã cứng cáp đồng loạt rời tổ, chao liệng rợp cả vòm trời ngoài cửa hang.

Đứng trên bệ đá hai mươi sải, Lê Định đưa tay vuốt chòm râu quai nón đượm muối, khớp gối chân trái dù vẫn còn âm ỉ ê ẩm nhưng gương mặt ông rạng ngời vẻ kiêu hãnh khôn cùng. Ông nghiêng đầu nhìn con trai, giọng trầm ấm ngân vang át cả tiếng sóng vỗ: — Chim non cất cánh bay chuyền hết rồi con! Đúng như lời con nói, lộc biển đã chín muồi. Bắt tay gỡ tổ thôi anh em!

Tiếng dạ ran của mười hai người thợ bạn làm chấn động cả lòng hang đá. Không ai bảo ai, từng tốp thợ chia nhau thoăn thoắt bám gióng tre đực leo lên cao. Lê Hải Bằng mang chiếc sọt mây đan khít lót sẵn lớp lá chuối khô sau lưng, giắt chiếc nạo tre cật sắc bén bên đai gai rồi cùng chú Bảy Sậy men theo hệ thống giàn tre vươn thẳng lên vòm trần bốn mươi sải.

Dưới bàn chân trần chai sạn của Bằng, từng gióng tre đực phơi sương ba tháng cùng mối chằng dây mây luộc dầu rái vẫn vững chãi như bàn thạch. Cậu vươn tay chạm vào vòm đá mẹ. Từng chiếc tổ yến già khum khum hình tai ngựa bám chặt vào vỉa đá hoa cương, trắng ngần tinh khiết như ngọc thạch. Bằng dùng chiếc nạo tre lách khẽ vào chân tổ, lựa theo thớ đá mà tách nhẹ. Một tiếng “tách” giòn tan vang lên, chiếc tổ yến già nằm gọn trong lòng bàn tay cậu. Tổ dày cộp, sợi yến đan ken đặc quánh, nặng trịch tinh túy dãi chim ngậm gió biển ròng rã suốt mấy tuần trăng, tuyệt nhiên không dính một sợi lông tơ hay vệt ố đỏ nào.

— Yến quang thượng hạng! Đúng là yến cụ thượng phẩm rồi Bằng ơi! — Bảy Sậy ở gióng giàn bên cạnh reo lên khe khẽ, nâng niu chiếc tổ trắng muốt mà hai khóe mắt rưng rưng.

Suốt hai khắc, phường thợ Bãi Làng cẩn trọng gỡ từng chiếc tổ già. Từng sọt mây đầy ắp được dòng dây thả êm ái xuống bệ đá cho Năm Cát và Sáu Vược đón lấy. Khi chiếc tổ già cuối cùng được xếp ngay ngắn vào sọt, cả trần Hang Hạc sạch bóng nhưng chân tổ vẫn còn nguyên một lớp màng mỏng để đàn chim mùa sau tiếp tục về làm tổ mới.

Thu hoạch xong xuôi, Bằng cùng cha và chú Bảy phối hợp tháo giàn. Nhờ cấu tạo chốt nêm kép bằng gỗ nghiến khéo léo, chỉ cần dùng sống rựa cùn gõ ngược chiều mộng hãm, chiếc nêm đực liền trượt ra êm ru, giải phóng vòng mây dầu rái nguyên vẹn mà không hề làm mẻ toác một góc đá mẹ nào. Toàn bộ gióng tre đực và mây dầu rái được hạ xuống kết thành bè kéo theo sau thuyền, sẵn sàng cho những mùa thu hoạch trường cửu mai sau.

Hai chiếc thuyền nan chở đầy những sọt yến thượng phẩm rẽ sóng vượt qua Vực Sóng Thần. Mặt biển xanh trong văn vắt in bóng mây trời thanh bình, ghềnh đá ngầm tai mèo hiền hòa đón những mạn thuyền trĩu nặng lộc biển lướt qua.

Khi mũi thuyền rẽ vào bãi cát Bãi Làng, tiếng tù và từ đ**m canh trên bờ bất thần gióng lên từng hồi dồn dập. Cả xóm chài như bừng tỉnh sau những ngày nơm nớp lo sợ bão dữ cướp mất người thân. Tiếng hò reo, tiếng gọi tên nhau vang dội khắp bến bãi. Già trẻ gái trai ùa ra mép sóng, ngỡ ngàng nhìn đoàn thuyền mười bốn con người cùng hai cha con thợ cả trở về vẹn nguyên, không thiếu một ai.

Từ trong đám đông, mẹ Mùi buông rơi chiếc rổ đan dở, chân trần chạy ào ra mép nước mát lạnh. Vạt áo nâu thô bay phần phật trong gió, đôi mắt người mẹ nhòe đi vì ngấn lệ. Khi mũi thuyền vừa chạm cát, Bằng đã nhảy thoăn thoắt xuống làn nước xâm xấp, lao tới ôm chầm lấy mẹ: — Má ơi! Con và cha đưa cả phường thợ bình an trở về rồi đây má!

Mẹ Mùi run rẩy ghì chặt lấy tấm lưng rắn rỏi của con trai, rồi vươn tay nắm lấy bàn tay gân guốc của Lê Định vừa bước xuống mạn thuyền. Những giọt nước mắt nghẹn ngào kìm nén suốt mấy đêm bão bùng giờ đây vỡ òa thành nụ cười rạng rỡ như ánh mai. — Trời phật tổ nghề che chở... Mình và con về đủ cả là phúc đức ngút trời rồi! — Mẹ nghẹn lời, miết nhẹ lên vạt áo còn nồng mùi muối của hai cha con.Tại sân đình Bãi Làng, dưới bóng râm che chở của cây bàng biển cổ thụ, chiếc cân đồng lớn đã được tuần đinh dựng sẵn trên giá gỗ lim. Toàn thể dân đảo đứng vây quanh nín thở theo dõi.

Cai đội Tạ Đô mặc áo chẽn lụa xanh đã nhàu nhĩ, tay lăm lăm cuốn sổ bộ bọc da, mặt mày hốc hác sau một đêm mất ngủ vì lo sợ bão quét sạch phường thợ khiến mình mất đầu vì thiếu cống phẩm. Thấy cha con Lê Định áp những sọt yến nặng trịch vào sân đình, mắt gã đảo liên hồi, giọng the thé gượng gạo: — Bản chức... cứ ngỡ lũ thợ các ngươi đã vùi thây nơi Hang Hạc rồi chứ! Nào, mau đưa lên bàn cân xem có đủ một trăm hai mươi cân cống nạp nộp về kinh đô Phú Xuân hay không! Thiếu một lạng, bản chức cũng chiếu theo quân lệnh giam thuyền phạt trượng!

— Xin thầy cai cứ thong thả soi xét! — Lê Định dõng dạc đáp, giọng hào sảng vang rền như sóng vỗ.

Từng sọt yến già được Năm Cát và Bảy Sậy khiêng lên móc cân đồng. Bằng đứng bên cạnh, đôi mắt sáng rực bình thản dõi theo từng nấc vạch. Quả cân đồng trượt dần về phía đuôi cán, phát ra tiếng chạm kim loại đanh gọn: — Sọt thứ nhất, hai mươi lăm cân! — Sọt thứ hai, hai mươi lăm cân! — Sọt thứ ba, hai mươi lăm cân! — Sọt thứ tư, hai mươi lăm cân! — Sọt thứ năm, hai mươi lăm cân! Tổng cộng tròn trĩnh một trăm hai mươi lăm cân yến già thượng phẩm!

Tiếng thợ xướng cân vừa dứt, cả sân đình Bãi Làng vỡ òa trong tiếng reo hò sấm dậy. Dân xóm đảo ôm chầm lấy nhau, mừng đến trào nước mắt. Một trăm hai mươi lăm cân! Không những đủ định mức mà còn vượt hẳn năm cân yến hảo hạng!

Tạ Đô sững sờ há hốc mồm, không tin vào mắt mình. Gã vứt quạt lông ngà xuống phản gỗ, xăm xăm bước tới bên sọt yến, thọc bàn tay run rẩy bới xem từng lớp. Nhưng càng bới, mặt gã càng biến sắc. Từng chiếc tổ già đều tăm tắp, cánh tổ dày cộp trắng ngần như hoa bưởi, mùi tanh mặn thanh khiết bốc lên thơm ngát. Không có một chiếc tổ non vấy máu, không lẫn một sợi rác mục hay lông tơ, khác hẳn thứ yến non nát vụn mà Mã Thầu từng gom góp kiếp trước.

Bằng bước lên một bước, chắp tay rành rẽ cất lời: — Bẩm thầy cai, đây là yến già thu gỡ sau khi chim non cất cánh, ngậm trọn phong vị của ngàn trùng sóng gió. Thứ yến này dâng lên ngự thiện kinh đô Phú Xuân, quan Trấn thủ cùng quan Cai bạ chỉ có ngợi khen chứ không ai bắt bẻ được nửa lời. Đạo nghề của phường thợ Bãi Làng xưa nay lấy chữ tín và gốc biển làm đầu, chưa từng dối trên lừa dưới.

Dưới ánh mắt kiên nghị thâm trầm của Bằng cùng mười bốn tay thợ gân guốc và hàng trăm dân đảo đồng lòng đứng che chở phía sau, ngọn lửa hung hăng hách dịch trên mặt Tạ Đô hoàn toàn tắt ngấm. Nhận ra thứ kỹ nghệ phi thường và tinh thần keo sơn này không quyền uy nào có thể bẻ gãy, gã bẽ bàng pha lẫn kính nể, cúi đầu nuốt khan một ngụm nước bọt.

— Giỏi... Giỏi lắm! Phường thợ Bãi Làng các ngươi quả không hổ danh thợ yến xứ Quảng! — Tạ Đô lúng búng thốt lên.

Gã run run cầm lấy quản bút lông, cẩn thận chấm mực viết tờ biên nhận nạp đủ cống phẩm, rồi cất giọng tuyên bố: — Bản chức tuyên bố giải tỏa lệnh đe phạt, trả lại sự thanh thản cho xóm đảo!

Ngay lúc Tạ Đô vừa cầm con dấu đồng ấn mạnh dấu son đỏ chói xuống sổ bộ thì một hồi tù và trầm hùng từ ngoài vụng biển bất thần dội vào chân sóng. Từ cửa biển Bãi Làng, một chiếc thuyền tuần mũi cong to lớn lộng lẫy mang cờ hiệu của dinh Quảng Nam rẽ sóng lướt thẳng vào bến cát. Trên mũi thuyền, viên thông phán áo gấm đứng nghiêm nghị, hai tay nâng cao một phong sắc chỉ bọc lụa vàng từ kinh đô Phú Xuân gửi thẳng ra cù lao.