Chương 8: Thử Thách Của Thầy Tùng

Tiếng cọt kẹt khẽ khàng phát ra từ bậc thang gỗ cuối cùng khiến Đỗ Gia Khiêm giật mình thót tim. Cậu vội vã quay phắt người lại, theo phản xạ giang hai cánh tay che chắn trước mặt bàn gỗ cũ, nơi tấm phôi kính và cuốn sổ tay sờn góc của bố vẫn còn nằm mở rộng. Lê Hà Linh cũng hốt hoảng khép vội cuốn sổ tay nhiều màu, lúng túng đứng nép sát vào mép tường vôi loang lổ.

Từ khoảng tối chân cầu thang, thầy Tùng chậm rãi bước lên. Chiếc áo sơ mi giản dị đã sờn mép cổ của thầy đượm mùi phấn trắng quen thuộc. Ánh mắt hiền từ sau cặp kính lão quét qua hai đứa trẻ đang chết lặng vì sợ hãi, rồi dừng lại trên chiếc bàn đầy bụi mài và khay nước đục ngầu.

Khiêm thấy tim mình đập dồn dập sau lồng ngực. Bàn tay cậu túm chặt vạt áo đồng phục, chờ đợi một lời quở trách nghiêm khắc về việc tự ý leo lên căn gác xép cấm, hay tệ hơn là một biên bản kỷ luật mới nối tiếp sự cố con lắc quang học.

Thế nhưng, thầy Tùng không hề lên tiếng trách phạt. Thầy bước đến bên chiếc bàn mục, cẩn thận vươn tay nhấc phôi thủy tinh tròn phi 60mm lên khỏi khay nước. Thầy đưa tấm kính lên ngang tầm mắt, hướng thẳng về phía vệt nắng trưa rực rỡ rọi qua ô cửa vòm.

Dưới ánh sáng mặt trời, những vệt xước li ti hình mạng nhện nơi rìa kính hiện lên rõ mồn một, nhưng phần tâm kính đã bắt đầu lồi lên một đường cong mềm mại và trong mờ. Thầy Tùng xoay nhẹ mép kính trên những đầu ngón tay thô ráp, khẽ gật đầu “Mài bằng cát mịn silicon carbide theo chuyển động hình số tám đúng không? Tâm cầu tương đối đều, độ vát mép chuẩn xác. Em làm khéo lắm, Khiêm.”

Khiêm ngẩng phắt đầu lên, đôi mắt mở to ngỡ ngàng. Cậu không ngờ người thầy dạy môn Khoa học tự nhiên lại chỉ nhìn qua đã đọc vanh vách từng thao tác thủ công mà cậu dày công thực hiện suốt bao ngày qua.

Thầy Tùng khẽ đặt tấm kính xuống mặt bàn, kéo chiếc ghế đẩu phủ bụi lại gần rồi ngồi xuống. Ánh mắt thầy nhìn ra dòng sông Đáy mênh mông ngoài ô cửa sổ, giọng trầm ấm đượm vẻ hoài niệm “Trước khi về dạy học ở trường Yên Đoài, thời trẻ thầy từng theo học ngành Vật lý thiên văn tại trường Đại học Tổng hợp. Ngày ấy, phòng thí nghiệm thiếu thốn đủ bề, thầy cùng các bạn cũng từng gom góp từng mảnh chai lọ vỡ, chà xát đến rát bỏng cả mười đầu ngón tay chỉ để tạo ra một chiếc thấu kính có thể nhìn thấy vành đai sao Thổ. Nhìn thấy em cặm cụi ở đây, thầy như thấy lại chính mình của hơn hai mươi năm trước.”

Khiêm nuốt khan một ngụm nước bọt, nỗi lo âu ban nãy dần nhường chỗ cho sự xúc động sâu lắng. Cậu lí nhí “Thầy ơi… em không phá hỏng con lắc. Em chỉ muốn làm một chiếc kính thiên văn để ngắm sao…”

“Thầy biết,” thầy Tùng ngắt lời, giọng chùng xuống đầy thấu hiểu. “Thầy đã nghe hết những gì hai em vừa nói. Thầy tin em, Khiêm à. Nhưng lòng tin của thầy chưa đủ để bảo vệ các em trước những quy định khắt khe của nhà trường.”

Thầy Tùng thở dài, nét mặt thoáng vẻ ưu tư. Thầy nhìn Khiêm rồi nhìn sang Linh “Sáng nay, Ban Giám hiệu đã họp đột xuất. Sự cố mô hình con lắc khúc xạ bị rơi vỡ cộng với việc phụ huynh phản ánh học sinh lén lút ở lại trường quá muộn đã khiến Hội đồng thi đua rất bất bình. Thầy Hiệu trưởng đang xem xét quyết định giải tán Câu lạc bộ Em Yêu Khoa Học. Tuần tới, bác Thành sẽ nhận lệnh khóa then và niêm phong toàn bộ khu vực phòng thiết bị cùng căn gác xép này để làm kho lưu trữ hồ sơ cũ.”

Linh hốt hoảng kêu lên:“Thầy ơi, không được đâu ạ! Nếu niêm phong gác xép thì Khiêm biết đi đâu để mài kính nữa? Bạn ấy chỉ còn thời gian đến ngày mười bốn tháng mười hai thôi!”

Khiêm siết chặt hai bàn tay, những vết chai sạn và vết cứa chưa lành nhói buốt. Mọi công sức, niềm hy vọng và lời hứa với bố chẳng lẽ lại tan thành mây khói ngay khi vừa tìm thấy một người bạn đồng hành?

Thầy Tùng giơ tay ra hiệu cho hai đứa trẻ bình tĩnh. Ánh mắt thầy ánh lên vẻ cương nghị “Thầy đã đứng ra cam kết bảo lãnh với Ban Giám hiệu. Thầy xin hoãn việc niêm phong gác xép và hoãn quyết định giải tán câu lạc bộ trong vòng ba tuần, với lý do các thành viên đang thực hiện một dự án khoa học thực nghiệm có tính ứng dụng cao.”

Thầy quay sang nhìn thẳng vào mắt Khiêm, giọng nói trở nên nghiêm cẩn “Nhưng đi kèm với đó là một điều kiện rất ngặt nghèo. Trong vòng đúng ba tuần lễ, em phải tự tay mài hoàn chỉnh phôi vật kính hội tụ này đạt tiêu chuẩn quang học tuyệt đối. Mặt kính phải nhẵn mịn, không còn một vết xước mờ, tiêu cự chín trăm milimét phải chuẩn xác để khi đưa ra Hội đồng nghiệm thu, chiếc thấu kính này có thể tạo ra hình ảnh sắc nét rõ ràng. Nếu em làm được, thầy sẽ có lý lẽ để thuyết phục Ban Giám hiệu công nhận đề tài chế tạo kính thiên văn và giữ lại câu lạc bộ. Còn nếu thất bại, gác xép sẽ bị khóa chặt, và câu lạc bộ sẽ giải thể vĩnh viễn. Em có dám nhận thử thách này không?”

Không gian căn gác xép bỗng chốc lặng phắc như tờ. Ba tuần lễ để hoàn thiện một thấu kính quang học từ phôi đáy bình thô kệch là một khối lượng công việc khổng lồ, đòi hỏi hàng chục tiếng đồng hồ kiên trì mài giũa và đánh bóng không ngừng nghỉ.

Khiêm nhìn xuống bàn tay hãy còn rớm vệt máu khô của mình, rồi nhìn sang ánh mắt khích lệ, tin tưởng của Linh. Cậu hít một hơi thật sâu, dõng dạc trả lời “Thưa thầy, em nhận ạ! Em nhất định sẽ làm được!”

Nụ cười ấm áp lại nở trên gương mặt điểm hoa râm của thầy Tùng. Thầy thò tay vào túi áo, lấy ra một chiếc lọ thủy tinh nhỏ chứa thứ bột màu nâu đỏ mịn màng đặt lên bàn “Đây là bột cerium oxide chuyên dụng để đánh bóng quang học mà thầy giữ từ thời sinh viên. Sau khi mài tinh bằng cát mịn số một nghìn hai trăm, em hãy pha loại bột này với nước ấm theo tỉ lệ vừa đủ sệt để đánh bóng mặt kính. Nó sẽ giúp bề mặt thủy tinh đạt độ trong suốt hoàn hảo.”

Thầy Tùng rút tiếp trong túi ra một mẩu nến nhỏ và chiếc bật lửa, đặt cạnh lọ bột “Để kiểm tra độ cong mặt cầu và tiêu cự trong quá trình mài, em hãy thắp ngọn nến này trong bóng tối, đặt cách thấu kính một khoảng nhất định rồi dùng một tờ bìa trắng đón ảnh. Khi nào ảnh ngọn lửa thu nhỏ sắc nét và đảo ngược hoàn toàn trên giấy, tâm quang học của em mới thực sự chuẩn xác.”

Khiêm run run đón lấy chiếc lọ thủy tinh nhỏ. Lớp bột mịn màu nâu đỏ khẽ lay động bên trong thành lọ, tựa như chứa đựng cả ngọn lửa ước mơ mà thầy Tùng trao gửi lại cho cậu. Trách nhiệm nặng nề bỗng chốc đè nặng lên đôi vai gầy của cậu học trò mười hai tuổi. Ba tuần tới đây sẽ là cuộc chạy đua nghiệt ngã với thời gian, quyết định sự tồn tại của góc trú ẩn rêu phong và số phận giấc mơ ngắm sao băng của cuộc đời cậu.