Chương 3: Những Chuyển Động Số Tám

Trần Nhật Nam tiến thêm một bước, chiếc kính gọng đen khẽ rung lên theo cái nhíu mày gay gắt. Đầu ngón tay cậu ta chỉ thẳng vào vệt vôi trắng bám loang lổ trên ống quần đồng phục của Khiêm “Cậu vừa trốn đi đâu suốt hai mươi phút giờ tự quản thế hả Khiêm? Đã không nộp quỹ lớp đúng hẹn, giờ lại còn bỏ đi lang thang để quần áo dính đầy mạng nhện với bụi bặm thế này. Cậu có biết tuần này lớp mình đang thi đua tuần đầu tiên của năm học mới không?”

Những ánh mắt tò mò từ các bàn học xung quanh bắt đầu đổ dồn về phía hai người. Đình Hoàng ngồi ở bàn thứ hai ngoái cổ lại, buông một câu bâng quơ “Khéo lại vừa chui rúc vào gầm kho hay xó rác nào để lượm ve chai rồi!”

Khiêm không đáp lời. Cậu chỉ hơi co ngón tay lại, giấu bàn tay còn vương chút vụn gỗ vào mép túi quần, nơi chiếc thấu kính viền đồng bọc vải nhung đang cộm lên ấm áp bên đùi. Cậu khẽ cúi đầu, nhận lấy sự quở trách bằng một vẻ nín nhịn quen thuộc. Đối diện với sự khắt khe của lớp trưởng, bất kỳ lời thanh minh nào về một căn gác xép hay giấc mơ ngắm sao đều sẽ trở nên lố bịch và lạc lõng.

“Tớ xin lỗi. Lần sau tớ sẽ không đi lung tung nữa,” Khiêm lí nhí, giọng trầm xuống vừa đủ nghe.

Nam hít một hơi sâu, nhìn vẻ cam chịu của bạn cùng lớp rồi khoát tay vẻ bực bội “Về chỗ đi. Đừng để thầy cô bộ môn nhìn thấy bộ dạng này, ảnh hưởng đến thi đua của cả lớp đấy.”

Khiêm lẳng lặng bước về góc bàn cuối cùng. Hà Linh ngồi phía trước khẽ quay xuống, ánh mắt ánh lên vẻ ái ngại nhưng Khiêm chỉ khẽ lắc đầu, ra hiệu rằng mình không sao. Suốt những tiết học còn lại của buổi sáng, Khiêm ngồi ngay ngắn, nhưng tâm trí cậu lại trôi về khoảng không ngập nắng bên ô cửa vòm trên căn gác xép.

Buổi trưa tan học, con đường đất đỏ uốn lượn ven đê sông Đáy lộng gió. Những rặng xà cừ cổ thụ trút lá vàng xao xác xuống mép nước phù sa đục ngầu. Khiêm không về thẳng nhà mà đạp chiếc xe đạp cọc cạch rẽ vào một con ngõ nhỏ dẫn tới bãi phế liệu của ông Chấn nằm sát chân đê.

Giữa những đống sắt vụn han gỉ và vỏ chai chất cao quá đầu người, Khiêm tỉ mẩn bới tìm suốt gần nửa tiếng đồng hồ. Cuối cùng, đôi mắt cậu sáng lên khi phát hiện hai chiếc đáy bình thủy tinh dày dặn từ một thùng hóa chất cũ bỏ đi. Thủy tinh của đáy bình trong veo, độ dày hơn một xăngtimét, phẳng phiu và không hề có bọt khí lớn bên trong.

Khiêm vét sạch túi quần, gom những đồng tiền lẻ nhàu nhĩ mà mẹ gửi cho đợt trước.

“Cháu gửi ông mười nghìn đồng tiền mua hai mảnh đáy bình này ạ,” Khiêm lễ phép chìa hai bàn tay đưa tiền cho ông Chấn.

Người đàn ông luống tuổi nhìn hai mảnh thủy tinh vụn rồi nhìn cậu bé gầy gò, phẩy tay nhận lấy tờ tiền “Cầm cẩn thận kẻo đứt tay đấy nhóc con.”

Cậu bọc kỹ hai phôi kính vào chiếc khăn tay cũ, cẩn thận đặt vào ngăn giữa ba lô rồi đạp xe về nhà ăn vội bát cơm nguội chan canh rau muống luộc.

Đến chiều muộn, khi sân trường vắng bóng học sinh và các dãy phòng học đã khóa cửa im lìm, Khiêm quay trở lại Trường THCS Yên Đoài. Nhờ dáng người nhỏ thó và bước chân nhẹ tênh, cậu dễ dàng lách qua góc tường rêu phía sau phòng bảo vệ, men theo dãy hành lang vắng ngắt để leo lên gác xép tầng hai.

Không gian trên căn gác xép vẫn tĩnh mịch như buổi sớm. Nắng chiều nhuộm một màu vàng mật ong qua khung cửa kính vòm, soi rõ từng hạt bụi li ti lơ lửng trong không khí.Khiêm đặt hai phôi thủy tinh lên mặt chiếc bàn gỗ dài. Cậu kéo ngăn kéo lấy cuốn sổ bọc giấy xi măng của bố ra, mở đúng trang hướng dẫn kỹ thuật mài quang học. Cậu chuẩn bị sẵn một chậu nước nhỏ, một mảnh kính phẳng dùng làm đĩa mài cố định dưới mặt bàn, và một túi bột cát silicon carbide màu xám đen mịn như tro tàn mà cậu từng xin được từ xưởng cơ khí cũ của bố.

Hít một hơi thật sâu, Khiêm rắc một nhúm bột cát mài lên bề mặt đĩa mài, nhỏ vài giọt nước tạo thành lớp bùn nhão sền sệt. Cậu áp chặt phôi thủy tinh dày lên trên, hai bàn tay đè một lực vừa phải, bắt đầu di chuyển.

Đó là chuyển động hình số tám.

Hai tay Khiêm đẩy phôi kính lướt tới mép trên, lượn một đường vòng cung sang góc đối diện rồi uốn lượn trở lại tâm đĩa mài, tạo thành một quỹ đạo số tám vát tròn đều đặn quanh rìa kính. Động tác này giúp phần rìa của phôi kính được mài vát đều đặn, giữ cho tâm kính dày hơn mép để tạo thành mặt cầu lồi hội tụ chuẩn xác.

“Sột... soạt... sột... soạt...”

Tiếng ma sát khô khốc, ràn rạt vang lên đều đặn giữa căn phòng áp mái tĩnh lặng. Từng hạt cát mài li ti cắn vào thớ thủy tinh cứng ngắc, vỡ vụn ra và bào mòn bề mặt phôi kính theo từng vòng xoay kiên nhẫn.

Nửa tiếng, rồi một tiếng trôi qua.

Mồ hôi túa ra trên trán Khiêm, lăn dài xuống gò má xanh xao rồi rơi tí tách xuống mặt bàn gỗ mục. Các đầu ngón tay của cậu bắt đầu đỏ ửng lên vì tỳ đè liên tục, những vết phồng rộp mỏng manh xuất hiện dưới lòng bàn tay cọ xát với gờ kính thô ráp. Nước bột mài dính vào kẽ móng tay mang lại cảm giác xót buốt như bị kim châm.

Nhưng Khiêm không dừng lại. Cậu nhớ từng lời bố dặn trong cuốn sổ mực tím: Mài kính không thể vội vàng. Mỗi vòng số tám là một bước rút ngắn khoảng cách với bầu trời.

Đến khi nắng chiều bắt đầu nhạt dần, chuyển sang sắc cam sẫm của ráng hoàng hôn, Khiêm mới dừng tay. Cậu nhúng miếng phôi thủy tinh vào chậu nước trong, dùng giẻ mềm lau sạch lớp bùn xám xịt.

Đưa tấm kính lên hứng luồng sáng cuối ngày rọi qua khung cửa vòm, đôi mắt Khiêm khẽ ánh lên niềm xúc động nghẹn ngào. Mặt kính lúc này đã mất đi độ bóng trơn ban đầu, thay vào đó là một bề mặt mờ mịn như sương đọng, và rõ ràng nhất là một độ cong hình cầu lồi tuyệt đẹp đã dần thành hình ở chính giữa tâm kính. Vết cong ấy gom lấy ánh ráng chiều le lói, tụ lại thành một đốm sáng lung linh trên lòng bàn tay cậu.

Mọi mệt mỏi, đau rát nơi bàn tay dường như tan biến hết. Cậu đã bước được bước đầu tiên trên hành trình dựng chiếc kính thiên văn khúc xạ cho đêm mưa sao băng.

Bóng tối chập choạng dần tràn vào bao trùm khắp căn gác xép. Tiếng ve sầu sót lại ngưng bặt ngoài rặng xà cừ, nhường chỗ cho tiếng gió thổi qua mái ngói rêu phong.

Khiêm cẩn thận cất đĩa mài vào ngăn bàn, thu dọn chậu nước và gói phôi kính vào lớp vải mềm. Cậu toan bước xuống cầu thang để ra về thì ở tầng dưới bỗng vang lên tiếng bước chân nặng nề.

Khiêm khựng lại, nín thở lắng nghe.

“Cạch! Rắc!”

Tiếng then sắt thô bạo va vào ổ khóa vang lên chát chúa. Cánh cửa phòng thiết bị thực hành tầng dưới – lối thoát duy nhất dẫn ra hành lang – vừa bị một bàn tay nào đó khép chặt lại và cài then từ bên ngoài.