Chương 13: Vết Cưa Đầu Tiên

Lời hẹn của Nhật Nam vừa dứt thì tiếng chuông báo giờ truy bài bên dưới sân trường cũng gióng giả vang lên, cắt ngang bầu không khí trầm lắng trên căn gác xép. Thầy Tùng vỗ nhẹ vào vai từng đứa, dặn dò cả nhóm nhanh chóng cất gọn đồ đạc rồi theo thầy xuống lớp chuẩn bị cho buổi học mới.

Đúng như đã hẹn, ngay khi hồi trống tan trường buổi chiều vừa dứt, Nam đã có mặt trên căn gác xép. Cậu cẩn thận đặt lên chiếc bàn gỗ một chiếc hộp thiếc cũ. Bên trong là chiếc compa sắt sáng loáng và chiếc thước cuộn cơ khí vỏ thép có vạch chia sắc nét của bố cậu—một kỹ sư công trình.

Khiêm trải rộng tờ giấy bọc xi măng sờn góc, nơi sơ đồ quang học bằng mực tím đã được kẻ sẵn. Cậu ngước nhìn người bạn lớp trưởng, khẽ nói “Nam này, tiêu cự của cụm vật kính ghép là tám trăm năm mươi milimét, nhưng thân ống chính cần tính toán dư ra một khoảng để lắp ống trượt lấy nét thị kính. Chúng mình cần tính chiều dài cắt chuẩn xác nhất.”

Nam gật đầu, vẻ mặt nghiêm túc thường ngày khi chấm điểm thi đua giờ đây dồn hết vào từng con số. Cậu kéo đầu thước cuộn kim loại, dùng compa sắt vạch từng cung tròn chuẩn xác lên trang giấy nháp, ngón tay thoăn thoắt bấm máy tính cầm tay “Nếu tính cả độ dày khung gá gỗ của Hoàng và khoảng thụt lùi của thị kính tiêu cự ngắn, đoạn ống nhựa chính phải dài đúng bảy trăm tám mươi milimét. Đoạn ống trượt phụ sẽ dài một trăm năm mươi milimét để điều chỉnh cự ly khi quan sát.”

“Số đo chuẩn không cần chỉnh!” Hoàng vỗ đùi đánh đét, mắt sáng rực. “Đi thôi, bãi phế liệu nhà ông Chấn thẳng tiến!”

Bốn đứa trẻ ríu rít dắt xe đạp men theo con đường đất đỏ rợp bóng bạch đàn chạy dọc chân đê sông Đáy. Gió chiều thổi từ bãi bồi mang theo mùi phù sa nồng đượm. Tại bãi phế liệu ngổn ngang sắt vụn của ông Chấn, sau hồi lâu lục lọi dưới đống đồ cũ, Hoàng reo lên thích thú khi lôi ra một đoạn ống nhựa PVC màu xám xịt, trên thân còn in mờ dòng chữ phi sáu mươi milimét. Thành ống dày dặn, thẳng tắp, không hề bị rạn nứt hay méo mó. Linh cũng tinh mắt nhặt thêm được ba thanh gỗ thông bào nhẵn từ chiếc thùng kiện hàng bỏ đi bên góc tường.

Khi cả nhóm quay lại căn gác xép, ánh hoàng hôn vàng ruộm đã rọi xiên qua ô cửa sổ tròn hình vòm, nhuộm đỏ những mảng rêu phong bám trên mái ngói cũ.

Hoàng xắn cao tay áo đồng phục, để lộ bắp tay rám nắng khỏe khoắn. Cậu đặt đoạn ống nhựa lên gờ chiếc bàn gỗ mục, dùng chiếc cưa sắt mượn của bác Thành tỳ chặt vào vạch dấu mực đỏ mà Nam vừa đo đạc.

“Để tớ giữ ống cho cậu cưa!” Nam chủ động bước tới, hai tay ghì chặt thân ống nhựa xuống mặt bàn.

Tiếng cưa sắt rít lên từng nhịp đều đặn: “xoèn xoẹt, xoèn xoẹt”. Từng mạt nhựa xám li ti bay lả tả xuống sàn gạch. Đôi tay Hoàng thoăn thoắt đưa lưỡi cưa đều đặn, nhịp nhàng như một người thợ lành nghề. Chỉ sau chừng mười phút, đoạn ống thừa rời ra với một tiếng “cộc” khô khốc.

Khiêm cầm mẩu giấy ráp thô tiến lại, cẩn thận miết quanh mép cắt gồ ghề:“Hoàng cưa thẳng tay lắm. Giờ chỉ cần chà phẳng bavia quanh miệng ống để khi ghép khung gá không bị lệch trục quang học.”

Trong lúc Hoàng và Khiêm mải miết chà nhẵn hai đầu ống, Linh đã nhanh nhẹn mở chiếc lọ sơn đen mờ mà thầy Tùng gửi lại từ sáng. Cô bạn cẩn thận dùng chiếc chổi lông nhỏ chấm từng vệt sơn, luồn sâu vào lòng ống PVC xám xịt. Mùi sơn ngai ngái bốc lên trong không gian tĩnh mịch.

“Linh nhớ quét đều tay nhé,” Khiêm ngoảnh lại dặn dò, ánh mắt dõi theo từng đường chổi. “Phải phủ kín toàn bộ mặt trong thật mờ, không để sót mảng sáng nào. Lớp sơn đen sẽ triệt tiêu hiện tượng phản xạ ánh sáng ký sinh, để chùm sáng từ các vì sao khi đi vào ống kính không bị lóa mờ.”

“Cậu yên tâm đi!” Linh mỉm cười tự tin, má lúm đồng tiền khẽ lay động dưới vệt nắng tàn. “Tớ quét hai lớp cẩn thận lắm, bảo đảm tối như mực, một hạt sáng cũng không lọt qua được đâu!”

Công việc hoàn tất khi bóng tối bắt đầu buông xuống trên dòng sông Đáy ngoài đê. Đoạn ống kính phi sáu mươi milimét được dựng ngay ngắn bên bệ cửa sổ vòm để đón gió cho mau khô lớp sơn.

Hoàng lục trong túi áo khoác ra hai củ khoai lang nướng bọc trong giấy báo còn nóng hổi, bẻ đôi chia cho từng người. Bốn đứa trẻ ngồi bệt xuống sàn gạch bên khung cửa vòm, chia nhau từng miếng khoai thơm lừng, ngắm nhìn vòm trời đang chuyển dần sang màu tím thẫm.

Nam cầm mẩu khoai ấm sực trên tay, nhìn ngón tay mình dính lem nhem bụi than và mạt nhựa xám, khẽ cười trừ. Đôi mắt cậu sau cặp kính cận dường như dịu lại, không còn nét căng thẳng, nghiêm nghị của một sao đỏ trường học.

“Bố mẹ tớ luôn muốn tớ phải đứng đầu khối,” Nam bỗng cất tiếng, giọng chùng xuống như một lời tự sự. “Từ bé, lúc nào tớ cũng phải giữ cho mình thật hoàn hảo, không được phép mắc lỗi, không được làm bẩn áo quần hay xao nhãng việc ôn thi học sinh giỏi. Nhiều lúc tớ thấy ngột ngạt kinh khủng… Hôm nay, đứng cưa ống nhựa cùng các cậu, ngửi mùi sơn và dính mạt bụi này, tớ mới thấy nhẹ nhõm đến thế.”

Khiêm nhìn bờ vai hơi chùng xuống của người bạn lớp trưởng. Cậu khẽ đặt bàn tay gầy guộc đầy vết trầy xước lên mu bàn tay Nam “Bố tớ lúc còn sống từng bảo, những vì sao trên trời cũng không bao giờ hoàn hảo. Có ngôi sao sáng rực, có ngôi sao mờ nhạt, nhưng khi cùng đứng chung dưới một bầu trời đêm, chúng mới tạo nên dải Ngân Hà lấp lánh. Cậu không cần phải gồng mình gánh vác mọi thứ một mình đâu, Nam ạ.”

Nam ngước lên nhìn Khiêm, ánh mắt xúc động khẽ chớp sau làn kính. Linh và Hoàng cũng lặng lẽ mỉm cười, không khí căn gác xép ấm áp lạ thường giữa ngọn gió chớm đông se lạnh.

Tiếng cười nói ấm áp của bốn đứa trẻ vừa vang lên rộn rã thì tiếng đập cửa dồn dập vang lên cùng tiếng bước chân huỳnh huỵch dưới cầu thang gỗ. Cánh cửa gác xép bật mở, bác bảo vệ Thành bước vào với vẻ mặt hớt hải, chiếc đèn pin trên tay bác chao đảo “Mấy đứa còn ở đây à? Nguy to rồi! Ban Giám hiệu vừa nhận được đơn kiến nghị từ đại diện phụ huynh, họ đang họp khẩn đòi niêm phong ngay căn gác xép này đấy!”