Chương 11: Ánh Lửa Giữa Mảnh Vỡ

Mảnh kính rạn nứt nằm im lìm trong lòng bàn tay Khiêm, mép gãy sắc lạnh tì vào những vết chai sần chưa lành. Ráng chiều đỏ ối hắt qua ô cửa sổ tròn hình vòm, rọi vào đường nứt xé toạc ngang tâm, tách chùm ánh sáng thành hai vệt méo mó lem nhem trên mặt gỗ mục.

Bên cạnh, Đình Hoàng vẫn quỳ rạp trên nền gạch, hai bả vai run lên từng hồi trong tiếng nấc tự trách nghẹn ngào. Cậu bạn không dám ngẩng mặt lên nhìn, chỉ biết vò chặt gấu áo lấm lem dầu mỡ.

Khiêm khẽ thở ra một hơi dài, nỗi đau thắt nơi lồng ngực dần lắng xuống nhường chỗ cho sự tĩnh lặng quen thuộc. Cậu không buông lời trách mắng nào, chỉ khẽ xoay nhẹ mảnh kính vỡ dưới ánh hoàng hôn, chăm chú quan sát từng ranh giới khúc xạ “Đừng khóc nữa, Hoàng. Đứng dậy đi.”

Hoàng sững lại, ngước đôi mắt đỏ hoe, đẫm nước nhìn Khiêm “Mày… mày không ghét tao à? Tao đã làm vỡ mô hình của trường, hại mày bị phạt dọn dẹp cả tháng trời, giờ lại đập nát cả thấu kính mày mài suốt ba tuần…”

“Nếu mắng cậu mà tấm kính này liền lại được thì tớ đã mắng rồi,” Khiêm điềm đạm đáp, giọng nói trầm tĩnh đến lạ kỳ. Cậu đưa mảnh kính lớn lên sát mắt, chỉ tay vào một phần rìa còn nguyên vẹn. “Cậu nhìn xem. Dù tâm quang học bị nứt đôi, nhưng nửa mảng kính bên này vẫn giữ nguyên độ cong mặt cầu lồi mà tớ vừa đánh bóng bằng bột mịn hôm qua. Rìa ngoài hai milimét ba, không hề bị mẻ.”

Hoàng quệt ngang tay áo lau nước mắt, ngơ ngác nhìn theo ngón tay Khiêm “Nhưng… nó đã vỡ đôi rồi mà? Thầy Tùng bảo kính nứt thì làm sao gom sáng được nữa?”

Khiêm rút từ túi quần ra chiếc kính lão cũ kỹ có viền đồng sáng bóng – kỷ vật của bố mà cậu luôn mang bên mình. Cậu đặt thấu kính viền đồng nằm đè lên nửa mảnh kính vỡ còn nguyên vẹn, nhẹ nhàng nghiêng theo một góc nghiêng nhất định “Đường nứt khiến một thấu kính đơn lẻ bị tán xạ sai lệch. Nhưng nếu ta dùng một thấu kính hội tụ phụ trợ để bù tiêu cự, ghép thành một cụm thấu kính phức hợp thì chùm tia sáng đi qua tâm phụ trợ vẫn có thể hội tụ lại một điểm nhỏ. Bố tớ từng ghi chép lại cách ghép quang sai này trong sổ tay khi sửa kính viễn vọng cũ.”

Nhìn ngón tay Khiêm thoăn thoắt so khớp hai mảnh thủy tinh, Hoàng ngơ ngẩn như không tin vào mắt mình, vẻ dằn vặt trên gương mặt cậu bạn dường như giãn ra đôi chút “Khiêm… Mày giỏi thật đấy. Tao thề, tối nay tao sẽ về lấy bộ đục cơ khí với kẹp chữ G của anh trai tao sang xưởng gỗ ven đê. Tao sẽ đẽo cho mày một cái khung gá bằng gỗ keo thật khít để giữ chặt hai mảnh kính này lại trước sáng mai!”

“Cảm ơn cậu,” Khiêm mỉm cười, ánh mắt lấp lánh sự kiên định. “Chúng mình cùng làm.”

Đêm hôm đó, dưới ánh đèn pin leo lét trên căn gác xép, tiếng đục gỗ lách cách và tiếng giấy ráp mài nhẵn vang lên bền bỉ. Mùi nhựa thông và mùi gỗ keo nồng ấm xua tan đi cái lạnh đầu đông.

Sáng hôm sau, sương sớm còn đọng mờ trên những mái ngói rêu phong ven đê sông Đáy. Đúng bảy giờ ba mươi phút, tiếng bước chân quen thuộc cất lên đều đặn trên cầu thang gỗ. Thầy Tùng xuất hiện ở cửa gác xép, trên tay cầm theo chiếc thước kẹp kim loại và một tập phiếu đánh giá. Lê Hà Linh cũng vừa vội vã chạy lên, chiếc ba lô nơ xanh còn đeo lệch một bên vai, ôm chặt cuốn sổ nhật ký ghi chép thông số.

Thấy Hoàng cũng có mặt với đôi mắt thâm quầng và đôi bàn tay dính đầy dăm gỗ, thầy Tùng thoáng ngạc nhiên nhưng ánh mắt vẫn đượm vẻ ấm áp “Đã hết thời hạn ba tuần rồi. Các em đã chuẩn bị xong phôi thấu kính để đo tiêu cự chưa?”

Linh lo lắng nhìn sang Khiêm. Đình Hoàng bặm chặt môi, định bước lên phía trước nhận lỗi thì Khiêm đã nhẹ nhàng cất lời:“Thưa thầy, chiều qua thấu kính phi sáu mươi milimét đã xảy ra sự cố nứt vỡ ngoài ý muốn.”

Thầy Tùng khẽ biến sắc, bước nhanh lại gần bàn gỗ. Trên mặt bàn phủ vải nhung, chiếc khung gá bằng gỗ keo tròn trịa do Hoàng đẽo gọt suốt đêm đang giữ chặt nửa mảnh kính vỡ ghép liền với chiếc thấu kính viền đồng cổ điển. Vết nứt ngang tâm được che phủ khéo léo bằng một vòng đệm giấy đen để chặn các tia sáng nhiễu xạ.

Hoàng lập tức cúi gập người, giọng run lên vì xúc động “Thưa thầy, là lỗi do em! Chiều qua em lén lên đây và bất cẩn làm rơi kính của Khiêm. Cả… cả mô hình con lắc khúc xạ ba tuần trước ở phòng thực hành cũng là do em nghịch ngợm làm vỡ rồi đổ oan cho bạn… Em xin nhận mọi hình phạt của thầy và nhà trường, xin thầy đừng phạt Khiêm, đừng niêm phong căn gác này ạ!”

Căn gác xép bỗng chốc lặng phắt. Tiếng lá xà cừ xào xạc bên ngoài khung cửa vòm dường như cũng ngừng lại. Thầy Tùng nhìn Hoàng thật lâu, ánh mắt từ nghiêm nghị chuyển dần sang ngạc nhiên, rồi dừng lại trên bàn tay lấm lem bột cát của Khiêm “Khiêm, em không giấu thầy chuyện kính vỡ, và cũng không bỏ cuộc?”

“Dạ không ạ,” Khiêm tự tin nhìn thẳng vào mắt thầy giáo. “Em và Hoàng đã dùng thấu kính lão của bố em để bù quang sai, tạo thành một hệ thấu kính ghép. Em xin phép được thử nghiệm tiêu cự ngay bây giờ.”

Khiêm quẹt que diêm, thắp sáng mẩu nến nhỏ đặt cách mặt bàn một khoảng cố định. Cậu cẩn thận cầm khung gá gỗ đưa ra trước ngọn lửa, hướng chùm sáng về phía trang vở trắng mà Linh đang run rẩy giữ thẳng tắp trên vách gỗ.

Khiêm nhẹ nhàng dịch chuyển khung kính từng milimét. Chùm sáng nhòe nhoẹt ban đầu dần co lại, gom gọn thành một quầng tròn rực rỡ, rồi bất ngờ thu nhỏ lại thành một đốm sáng chói lọi, sắc nét như một hạt ngọc lấp lánh ngay chính giữa trang giấy.

“Hội tụ rồi!” Linh khẽ reo lên, khóe mắt hoe đỏ. “Tiêu cự chuẩn xác tám trăm năm mươi milimét!”

Thầy Tùng đứng lặng trước đốm sáng rực rỡ. Đôi mắt sau cặp kính lão của người thầy từng gắn bó cả tuổi trẻ với ngành Vật lý thiên văn chợt ánh lên niềm xúc động sâu sắc. Thầy đặt bàn tay ấm áp lên vai Khiêm, rồi lại vỗ nhẹ vào vai Hoàng “Khoa học không chỉ là những mảnh thủy t*nh h**n hảo không tì vết. Bản lĩnh của người làm khoa học chính là tìm ra ánh sáng ngay giữa những mảnh vỡ gãy đổ. Em đã làm rất tốt, Khiêm à.”

Thầy quay sang nhìn Hoàng, giọng trầm ấm nhưng đầy nghiêm trang “Còn Hoàng, việc em dũng cảm nhận lỗi về mô hình con lắc chứng tỏ em đã bắt đầu trưởng thành. Chiều nay, thầy sẽ cùng em gặp cô chủ nhiệm và thầy Hiệu trưởng để giải trình rõ ràng mọi chuyện, trả lại sự công bằng cho Khiêm.”

Hoàng nghẹn ngào gật đầu, những giọt nước mắt lăn dài nhưng gương mặt đã rạng rỡ hẳn lên. Thầy Tùng mỉm cười nhìn cả ba đứa trẻ “Thầy chuẩn y cho nhóm các em giữ lại căn gác xép, chính thức bước vào giai đoạn chế tạo thân kính để kịp ngắm mưa sao băng.”

Cả căn gác như vỡ òa trong niềm hân hoan. Nhưng đúng khoảnh khắc ấy, tiếng giày nện dồn dập trên bậc cầu thang gỗ bỗng vang lên xé toạc bầu không khí. Tiếng quát gay gắt của lớp trưởng Trần Nhật Nam vọng thẳng vào phòng “Các cậu đang tụ tập làm trò gì trái phép trên gác xép thế này hả?”