Chương 2: Dấu Chân Trên đồng Rạ

Bách nín thở nép sát mé ván ghe mục, nhìn xoáy vào màn đêm mịt mù nơi rạch Cây Gáo. Tiếng nước quẫy “lủm bủm” rộ lên dưới đáy sâu rồi ngớt dần sau tiếng đập cánh phành phạch của con vịt Khoang Cổ đầu đàn. Thò đầu qua mép bạt rách, Bách nén cơn buốt nhói nơi gót chân vừa bị dằm đâm, thở phào nhẹ nhõm. Hóa ra chỉ là một dề lục bình trôi vướng vào mành mùng, bầy cá rô đớp bọt nước phù sa làm bầy vịt giật mình. Cậu dùng đầu sào gạt dề lục bình trôi xuôi dòng rồi huýt sáo trấn an. Con Khoang Cổ rúc đầu vào cánh, cả bầy hai ngàn con lại ngủ vùi. Dưới khoang ghe, chú Tám ho lục khục rồi chìm vào giấc ngủ mê mệt. Bách rón rén ngồi xuống sạp, cắn chặt môi lặng lẽ chờ trời sáng.

Gà rừng le te gáy gọi ban mai. Sương sớm giăng mùng bảng lảng trên những đọt tràm già. Bách thức dậy từ sớm, lấy mảnh vải vụn quấn quanh gót chân che kín chỗ dằm đâm để ba không hay biết. Thấy ba còn nằm thiếp đi vì mệt, Bách ghé sát mui ghe thưa nhỏ — Ba ráng nghỉ ngơi nghen ba, con lùa vịt xuống bãi gốc rạ mót lúa rụng!

Chú Tám hé mở đôi mắt trũng sâu, mệt mỏi gật đầu — Đi cẩn thận nghen con... coi chừng mé mương sâu...

— Dạ, con biết rồi mà ba!

Bách cầm cây sào tre vót nhẵn buộc túm giẻ đỏ, nhảy phóc xuống mé bãi bồi. Cơn buốt nhói xộc thẳng lên sống lưng khiến thằng nhỏ khựng lại, hai hàm răng cắn chặt đến run run. Cậu bấm mười đầu ngón chân xuống lớp bùn nhão, kiên quyết không để bước chân xiêu vẹo. Tháo chốt cọc rào, Bách vung sào lên không trung — Cạp... cạp... xua... mau lên mấy đứa!

Nghe lệnh, con Khoang Cổ ưỡn cao chiếc ức có vệt lông trắng hình vành trăng khuyết, cất tiếng khè vang dội dẫn đường. Hai ngàn con vịt cỏ túa ra như thác lũ, rẽ nước bơi ùa sang bãi gốc rạ của cánh đồng Lung Mây. Cánh đồng hè thu trơ gốc rạ vàng hoe sâm sấp nước. Đàn vịt háu đói sục mỏ lùng sục từng kẽ đất, tranh nhau mót những hạt lúa vàng rơi vãi và bầy ốc bươu non vùi dưới bùn. Tiếng mỏ lách cách hòa cùng tiếng vỗ cánh ràn rạt rộn rã. Bách thoăn thoắt vung sào điều bầy vịt, mắt ngắm nhìn tuyến bờ bao Lung Mây dài ba cây số đỏ au che chở một trăm năm mươi hécta lúa vụ ba đang lấm tấm chín đỏ đuôi bên trong.

Đến trưa đứng bóng, nắng gắt như đổ lửa xuống mặt ruộng trũng. Bách cắm sào tre xuống bờ mương, đứng tựa người th* d*c vì gót chân ngâm bùn đau buốt. Bỗng từ mé bờ bao rợp bóng tràm vang lên tiếng chân bước lạo xạo trên cỏ khô, kèm giọng hát líu lo — Chiều chiều ra đứng bờ bao... ngó về Lung Mây...

Bách ngẩng lên, thấy một cô bé trạc tuổi mình mặc chiếc áo bà ba hoa màu vàng nghệ đã sờn vai, hai bím tóc đuôi gà lúc lắc theo nhịp bước, tay xách giỏ tre đựng đầy rau muống đồng non mướt. Cô bé dừng lại trên triền đê, đôi mắt tròn xoe sáng rỡ nhìn bầy vịt trắng phau rợp cả góc đồng, rồi cất tiếng hỏi trong veo — Ê ai đằng mình ơi! Bầy vịt đông dữ thần hen! Mấy ngàn con lận vậy?

Bách bối rối giấu bàn chân quấn vải xuống bùn sâu, ấp úng — Dạ... đúng hai ngàn con lận đó Mận.

Cô bé tròn mắt ngạc nhiên, hai má lúm đồng tiền xinh xắn hiện rõ — Ủa, sao bạn biết tên tui hay vậy nè?

— Hồi chiều qua ghé ghe cắm sào bên rạch Cây Gáo, tui thấy bác Tư Đước ngoắc tay gọi tên Mận nên tui nhớ... — Bách gãi đầu, thật thà giải thích.

Mận bật cười giòn tan, bước thoăn thoắt xuống triền đê đứng sát mé ruộng — Ba tui đó! Ba tui làm Trưởng ấp ở đây. Còn bạn tên chi? Ghe nhà bạn từ đâu tới chạy đồng vậy?— Tui tên Bách... Sơn Văn Bách. Ghe cha con tui từ miệt Hồng Ngự trôi dạt xuống chạy đồng hà... — Bách khẽ cúi đầu, giọng chùng xuống vì mặc cảm kiếp dân ngụ cư không tấc đất cắm sào.

Thấy bạn ngập ngừng, Mận chẳng hề xa cách. Cô bé thích thú nhìn con vịt Khoang Cổ đang lội lại rỉa cỏ nước sát mép dép mình — Coi con vịt này khôn ghê chưa nè Bách! Cổ nó có khoanh lông trắng y như đeo kiềng bạc vậy á. Nó tên gì vậy bạn?

— Nó là vịt Khoang Cổ, vịt đầu đàn của tui đó. Nghe tiếng huýt sáo của tui là nó dẫn bầy liền à.

Nhắc đến bầy vịt, mắt Bách sáng bừng lên, vẻ tự ti tan biến tự lúc nào. Mận vỗ tay khen ngợi — Hay quá chừng luôn! Mà Bách chăn vịt dầm bùn vầy có mệt hông? Bách học tới lớp mấy rồi? Trường tiểu học của tui ở ngay đầu ấp kìa, qua mùa lũ này là tui lên lớp ba rồi đó nghen!

Câu hỏi vô tư của Mận khẽ chạm vào nỗi niềm sâu kín trong lòng Bách. Nghĩ đến cuốn sách tiếng Việt lớp Một rách bìa giấu dưới sạp dừa mục và những đêm thắp đèn hột vịt học chữ, Bách ngập ngừng — Tui chưa được đi học trường... nhưng tui cũng biết đánh vần chữ O, chữ Ô rồi đó!

Mận reo lên thích thú — Giỏi dữ ta! Bữa nào rảnh, tui mang tập viết với bút chì ra đây bày cho bạn viết chữ nghen! Ba tui biểu học chữ mới thành người tài giỏi được đó!

Nụ cười hồn nhiên của cô bé làm nỗi mặc cảm trong Bách tan biến tựa làn khói sớm.

Nắng xế nhuộm đỏ quạch cả dòng rạch Cây Gáo. Bách khua sào gom bầy vịt no đẫy diều lúa rụng lội bì bõm quay về bãi quây bên mé ghe. Vết dằm tre dưới gót chân nhức buốt từng cơn, nhưng cậu cắn chặt môi, cố bước thật vững để ba không phát hiện.

Về gần tới bến, Bách nhìn thấy chiếc ghe tam bản quen thuộc dưới rặng tràm. Chú Tám đang đứng tựa vào mũi ghe ngóng con, manh áo bà ba đen rách vai bay phần phật trong gió chướng. Bách vừa toan cất tiếng gọi thì bước chân bỗng khựng lại.

Dưới ráng chiều đỏ ối, Bách nhìn thấy chú Tám bất giác rùng mình một cái. Toàn thân người cha run bắn lên bần bật giữa cơn gió lạnh. Hai bàn tay to bè nứt nẻ bấu chặt lấy mé be xuồng mục nát, các đốt ngón tay gồng cứng trắng bệch, run rẩy từng chặp không sao kìm lại được. Khuôn mặt người đàn ông ba mươi tám tuổi hốc hác, xám ngoét như màu tro bếp.

— Ba... ba lạnh hả ba? — Bách hoảng hốt níu lấy be ghe.

Nghe tiếng con, chú Tám giật mình giấu vội đôi tay run rẩy ra sau lưng, gượng gạo cười — Đâu có... gió chướng thổi tạt qua lạnh sống lưng chút thôi hà. Vịt ăn no hết chưa con?

— Dạ no căng diều hết rồi ba...

Bách cúi xuống lúi húi cột lại mành mùng, lòng thắt lại đầy âu lo. Cậu ngước nhìn lên, thấy chú Tám không nhìn đàn vịt hay con trai, mà đăm đăm nhìn về phía chân trời xa xăm phía thượng nguồn. Nơi ấy, những mảng mây xám xịt đang đùn lên cuồn cuộn tối sầm một góc trời. Ánh mắt người cha trĩu nặng một nỗi âu lo thăm thẳm mà một đứa trẻ chín tuổi như Bách chưa thể nào hiểu hết.