Chương 11: Cây Sào Trên Vai Nhỏ

Sau một đêm giông bão quần thảo rạch Cây Gáo, trời vừa rạng sáng thì mưa tạnh hẳn. Không gian trên bến sông còn bảng lảng hơi sương lạnh quyện với mùi phù sa nồng đậm. Dưới mái bạt dứa mới được dì Út Lành che lại tối qua, khoang ghe tam bản yên ắng lạ thường. Bách rón rén bước lại gần sạp dừa, ngồi xổm xuống nhìn ba.

Sau cơn sốt rét rừng hành hạ, chú Tám nằm thiếp đi, gương mặt hốc hác dãi dầu nổi rõ từng đường gân xanh nơi thái dương. Hơi thở của người cha tuy còn khò khè nhọc mệt nhưng vầng trán đã mát trở lại, không còn hầm hập nóng như đêm qua. Thấy mép mền dù cũ kỹ bị gió sớm hất lệch sang một bên, Bách cẩn thận vươn hai bàn tay nhỏ kéo mép vải, ém chặt lại quanh ngực ba để hơi lạnh từ mặt nước không lùa vào. Cậu nín thở, sợ một tiếng động khẽ cũng làm đứt quãng giấc ngủ hiếm hoi của người cha đã vắt kiệt sức mình suốt mấy ngày qua.

Đắp chăn xong, Bách với tay nắm lấy cây sào tre dài buộc túm giẻ đỏ dựng sát mé mui rồi nhẹ bước ra mũi ghe.

Bàn chân phải của Bách đã nhẹ nhõm đi nhiều. Nhờ mũi kim của dì Út khêu sạch mẩu dằm tre rồi đắp nắm lá thuốc nam giã nhuyễn, chỗ sưng tấy không còn buốt nhói nữa, chỉ còn cảm giác ê ẩm khi gót chân chạm xuống mặt ván gỗ. Lòng bàn tay bị sợi dây neo cứa rách đêm qua cũng đã se miệng nhờ lớp dầu mù u êm dịu. Bách siết nhẹ ngón tay quanh thân tre nhẵn bóng, thấy lòng dâng lên một sự vững tâm lạ kỳ.

Nước lũ son từ sông lớn vẫn ầm ầm đổ về rạch Cây Gáo, cuộn theo những mảng bèo lục bình trôi dập dềnh. Đàn vịt hai ngàn con bị nhốt trong quây mành mùng cắm ven bụi tràm sau một đêm chống chọi mưa gió bắt đầu xôn xao, rỉa cánh lách chách đòi ăn.

Bách đứng vững chãi nơi mũi ghe tròng trành, nâng cây sào tre gõ ba tiếng “cắc… cắc… cắc” giòn tan vào be xuồng, đồng thời chu môi huýt một điệu sáo dài trong trẻo. Nghe tiếng hiệu quen thuộc, con vịt Khoang Cổ to lớn nhất bầy liền ngẩng phắt cái đầu xanh biếc, vỗ đôi cánh phành phạch làm nước bắn tung tóe. Vạt lông trắng nổi bật ngay trước ức nó sáng lên giữa làn nước phù sa. Con vịt đầu đàn cất tiếng kêu lanh lảnh rồi rẽ nước bơi thẳng ra ngoài.

Bách tháo sợi dây lạt cột mé lưới, mở rộng cửa đăng. Tức thì, cả bầy vịt hai ngàn con túa ra như một đám mây trắng, bơi rào rào theo bóng con Khoang Cổ tiến thẳng về phía bãi cạn ven rạch. Chúng cắm mỏ sục sạo trong lớp bùn non, nuốt vội những hạt lúa rụng lẫn ốc bươu vừa trôi dạt vào bãi gốc rạ sau trận nước lớn. Bách vác cây sào tre lên vai, nhảy nhẹ xuống mé nước xăm xắp mắt cá, thoăn thoắt lội theo sau để giữ lề lối cho đàn vịt không tản mát trôi ra dòng nước xoáy ngoài xa.

Mặt trời lên khỏi rặng tràm, rải những sợi nắng vàng óng ả xuống dòng nước đỏ quạnh. Giữa lúc Bách đang lom khom khua sào gom một nhóm vịt tơ bên mé gò, tiếng khua dầm “bõm… bõm…” quen thuộc từ mé kênh bên kia vọng lại — Bách ơi! Bách!

Chiếc xuồng ba lá nhỏ xíu rẽ sóng lướt tới. Bé Mận ngồi ở mũi xuồng, hai tay cầm chiếc dầm gỗ bơi thoăn thoắt. Cô bé mặc chiếc áo bà ba màu vàng nghệ đã sờn rách hai bên vai, hai chùm tóc đuôi gà lúc lắc theo từng nhịp chèo, gương mặt tròn xoe ửng hồng dưới nắng sớm. Mận ghìm mũi xuồng vào một gốc tràm cạn, miệng cười toe toét để lộ đôi má lúm đồng tiền xinh xắn — Bách lùa vịt ra đồng sớm dữ hôn! Chú Tám đỡ sốt chưa Bách?

Bách vội chống sào bước lại gần mé nước, giọng mừng rỡ — Ba tui hạ sốt hồi nửa đêm rồi Mận. Hồi hôm dì Út dặn kỹ, sáng giờ ba còn ngủ say lắm. Nhờ bác Tư với dì Út ghìm ghe, chớ không hồi hôm sóng đánh trôi mất tiêu rồi.

Mận chìa bọc lá chuối xanh còn ấm nóng đặt trên sạp xuồng ra cho Bách — Nè, sớm mai dì Út mới nấu chõ xôi bắp có rắc đậu xanh với muối mè thơm phức, biểu tui đem qua cho hai cha con mầy lót dạ nè. Mầy ăn cho có sức mà chăn vịt!Hơi ấm từ gói xôi phả vào lòng bàn tay Bách ngào ngạt mùi bắp nếp mới quyện với đậu xanh thơm lựng. Cổ họng nghẹn lại, Bách nhìn bạn bằng đôi mắt biết ơn — Tui cảm ơn Mận với dì Út nhiều dữ lắm… Tui để dành một nửa lát ba thức dậy cho ba ăn.

Mận nhìn cây sào tre trên vai Bách rồi nhìn bầy vịt đông đúc đang kiếm ăn ngay ngắn, giọng đầy thán phục — Nhỏ thó vầy mà một mình vung sào coi nguyên bầy vịt hai ngàn con ngon ơ nghen! Ba Tư tui còn khen mầy có tài nghe tiếng vịt lặn nữa đó. Ráng chăn cho vịt no nghen, trưa nay tui phụ ba vác mấy bao đất xong, rảnh tui lại ôm cuốn tập bông sen ra mé gò tràm chỉ mầy học chữ tiếp. Bữa nay tui dạy mầy ghép vần chữ “BA”, chịu hôn?

— Chịu chớ! Tui chờ Mận nghen! — Hai mắt Bách sáng rực lên. Nhắc tới chuyện học chữ, bao mệt nhọc trong lòng cậu như tan biến đâu mất.

Mận cười giòn tan, vẫy vẫy bàn tay nhỏ rồi chống dầm chèo xuồng quay về mé bờ kênh để phụ người lớn việc xóm.

Đến giờ đứng bóng, mặt trời nung đỏ quạch cả cánh đồng Lung Mây. Bách đội chiếc nón lá rách vành ba đan cho từ mùa trước, một mình dang nắng lội bì bõm giữa bãi cạn. Bùn lầy lún sâu tới bắp chân khiến mỗi bước đi nặng trịch, nhưng cậu vẫn kiên nhẫn vác cây sào tre trên vai nhỏ, canh giữ đàn vịt không để con nào mải mê mò ốc mà trôi tuột theo con nước xiết ra vàm rạch.

Từ bãi cạn nhìn sang triền bờ bao dài ba cây số, không khí hộ đê đang diễn ra vô cùng khẩn trương. Từng đoàn người lớn trong xóm, đầu trần chân đất, lưng áo bết chặt mồ hôi và bùn non, gồng mình chuyền tay nhau từng bao đất đắp cao mặt đê. Tiếng cuốc xẻng xắn đất phầm phập hòa cùng tiếng hò dô giục giã vang dội cả một góc trời — Ráng lên bà con ơi! Đắp thêm lớp đất sét này nữa mới giữ nổi chân đê!

— Chuyền mau bao cát qua đoạn cống số Hai giùm tui coi! Nước mấp mé tràn bờ rồi nè!

Bác Tư Đước đứng trên chòi canh cao cầm loa sắt sang sảng điều phối đóng cọc tràm, trải bạt dứa gia cố những đoạn đê non. Chiếc xuồng máy đuôi tôm chạy xình xịch ngoài lạch chở từng cây tràm già tiếp viện cho mặt trận giữ đê. Cả ấp đang dốc trọn sức lực bảo vệ một trăm năm mươi hécta lúa vụ ba đang kỳ chín đỏ đuôi — mồ hôi, công sức của cả ấp Lung Mây đang trông chờ vào con đê này. Bách nhìn những tấm lưng trần cuồn cuộn gánh vác việc làng mà lòng dâng lên niềm khâm phục khôn xiết. Cậu siết chặt cây sào tre trong tay, tự nhủ mình nhỏ tuổi chưa gánh nổi bao đất thì phải cố giữ cho tròn bầy vịt, để ba yên tâm dưỡng bệnh và không làm phiền lòng bà con chòm xóm.

Nắng xế bắt đầu đổ dài trên mặt ruộng trũng, gió chướng lại thổi ràn rạt từng cơn mang theo hơi lạnh buốt giá từ phía thượng nguồn. Đàn vịt sau một ngày no mồi bắt đầu rỉa lông dồn về phía mé bờ gò.

Bách dừng chân, đứng tựa người vào thân sào tre cắm sâu dưới bãi bùn lầy, quệt vội giọt mồ hôi mằn mặn trên trán. Đôi mắt cậu bỗng thắt lại khi phóng tầm nhìn về phía vàm rạch Cây Gáo.

Dòng nước lũ từ sông lớn đang cuồn cuộn đổ về dữ dội hơn lúc ban sáng gấp bội phần. Nước son đỏ ngầu như máu, sủi bọt trắng xóa, cuốn theo những thân cây gỗ mục và mảng lục bình trôi vun vút như tên bắn. Từng con sóng đục ngầu, hung hãn chưa từng thấy cứ chồm lên, đập ầm ào vào vách đất non dưới chân bờ bao Lung Mây, l**m dần lên từng tấc đất vừa mới đắp, báo hiệu một tai ương khủng khiếp đang chực chờ nuốt chửng tuyến bờ bao vững chãi của cả xóm làng.