Chương 20: Cán Cân Đồng Thấu Suốt

Thôi Thuần Trực thu trọn vào tầm mắt nét mặt tái mét của Vương Đôn cùng vẻ run rẩy của Trần Bách Hựu. Sảnh đường Đô sát viện ngột ngạt đến mức chỉ còn nghe tiếng thở dồn dập của quan viên Hộ bộ. Ánh nến chập chờn rọi xuống án thư gỗ mun, hắt lên vẻ sáng lạnh của chiếc ống đong chuẩn ngạch và cán cân đồng thau cổ.

Dựa chiếc gậy trúc vào mép bàn, cụ Thôi ra hiệu cho hai giáp sĩ Cấm quân: – Rạch bao thóc thứ nhất, đổ đầy vào chiếc hộc bến sông!

Mũi dao rạch mép bao tải mang dấu niêm phong son “Thường Bình quốc khố”. Hạt thóc vàng óng ào ào tuôn xuống lòng hộc gỗ bọc đồng. Cụ Thôi nâng thước tre gạt phẳng ngang miệng hộc, thóc thừa rơi rào rào xuống khay dưới.

– Đong chuẩn một thạch! – Một viên quan Đại lý tự thốt lên.

Cụ Thôi nhìn các vị đại thần ba bộ: – Chiếc hộc này dùng nhận thóc tại bến Vạn Phước, nhìn qua ngỡ đủ một thạch mười đấu. Nhưng hãy xem trút sang ống đong chuẩn triều đình thì ra sao!

Hai thư lại cẩn trọng múc thóc trút sang ống đong chuẩn Cảnh Hưng nguyên niên. Cứ mỗi đấu đầy, cụ Thôi lại dùng thước tre gạt phẳng rồi đổ sang cót đối chứng. Đến đấu thứ tám, hộc bến sông đã cạn trơ. Trút nốt những hạt cuối vào ống thứ chín, mức thóc chỉ dừng ở bảy thăng.

Cả sảnh đường ồ lên kinh ngạc. Cụ Thôi đặt thước tre xuống bàn, cất giọng đanh thép: – Hộc này đáy lót chì dày hai phân, lòng khoét nông, quét sơn then ngụy trang. Một thạch thóc đong vào đây khi trả ra chỉ còn tám đấu bảy thăng, ngậm bớt đúng một đấu ba thăng của dân nghèo! Cứ một trăm thạch thóc, các người đã cắt xén trót lọt mười ba thạch!

Trần Bách Hựu nghe như sét đánh ngang tai, hai gối nhũn ra, gục trán xuống nền gạch buốt lạnh.

Cụ Thôi đặt quả cân đồng thau lên cán cân, khẽ gõ nhẹ ngón tay: – Chưa hết, Trần chủ sự còn vận dụng quy chế khảo hạch do lão hủ soạn ba mươi năm trước. Luật định mỗi quý ngũ cốc lưu kho chỉ được hao hụt tự nhiên tối đa hai phần trên mỗi trăm thạch. Nhưng suốt tám quý liên tiếp, Trần chủ sự đều ghi kịch trần hai thạch hao hụt trên mỗi trăm thạch, bất kể thời tiết!

Cụ chỉ vào cán cân đồng thau, giọng vang như chuông: – Mười ba phần bòn rút từ hộc đáy kép, cộng với hai phần hao hụt khai khống, tạo thành đúng mười lăm thạch thâm hụt trên mỗi chuyến một trăm thạch thuyền tải! Ba vạn thạch thóc biến mất không phải do thiên tai hay đắm thuyền, mà chính do công thức mười lăm phần thâm hụt này rút ruột mà ra!

– Ngụy biện! – Vương Đôn run rẩy đứng bật dậy. – Hộc đong sai lệch là do phu phen tắc trách, Hộ bộ sao quản xuể? Còn hao hụt là việc nội bộ của ty phòng! Ngài không có chữ ký của bản quan thì đừng hòng vu cáo!

Cụ Thôi nhìn thẳng vào đôi mắt hoảng loạn của Vương Đôn: – Vương thượng thư nghĩ không ký tên là phủi sạch can hệ sao? Thôi Hạc, dâng tráp!

Thôi Hạc mở tráp hoàng dương. Cụ Thôi rút ra bức mật thư mang tư ấn ngọc hạc cùng cuốn sổ cái thu được dưới hầm Lạc Điền.Cụ giơ cao bức thư trước bàn hội thẩm: – Bức thư mang nét chữ hành thảo và tư ấn ngọc hạc của chính ngài gửi Tiền Thế Đức, giao kèo chia ba phần trong mười phần bạc lời khi giá gạo bị đẩy lên quá một ngàn văn một đấu! Thậm chí ngài còn lệnh tưới dầu trẩu thiêu hủy ba vạn thạch thóc tại Lạc Điền để diệt khẩu! Còn cuốn sổ này ghi rõ năm vạn lượng bạc ròng Tiền gia hối lộ ngài qua tay Trần chủ sự! Bút tích rành rành, ngài chối cãi thế nào?

Trần Bách Hựu hoàn toàn sụp đổ, đập đầu rầm rầm xuống thềm gạch: – Khâm sai đại nhân tha mạng! Là Vương thượng thư ép buộc hạ quan… Mọi việc lập hộc đáy kép và toan đốt kho đều do Vương thượng thư sai khiến…

Tiền Thế Đức cũng run lẩy bẩy sụp lạy: – Thảo dân xin khai hết… Bạc trắng gom được từ việc đẩy giá gạo lên tám trăm văn đều chia cho Hộ bộ… Ba vạn thạch thóc ở Lạc Điền đúng là thóc quốc khố… Xin tha tội chết!

Vương Đôn thấy hai kẻ đồng mưu khai sạch, lại thấy bức mật thư phơi bày trước mắt bá quan, toàn thân rụng rời. Chiếc mũ cánh chuồn lệch sang một bên, sắc mặt xám ngắt, ngã vật ra ghế quan không thốt nổi nửa lời.

Xoảng! Tiếng ngọc châu va nhau lanh lảnh vang lên sau bức rèm ngũ sắc. Hoàng đế Cảnh Hưng sải bước ra chính đường trong long bào thêu rồng ẩn mây, ánh mắt uy nghiêm lẫm liệt nhìn lũ sâu mọt dưới chân.

Bá quan cùng tướng sĩ Cấm quân đồng loạt quỳ rạp: – Bệ hạ vạn tuế, vạn vạn tuế!

Cụ Thôi toan chống gậy hành lễ, nhưng Hoàng đế đã bước tới, hai tay cung kính đỡ lấy khuỷu tay cụ: – Thôi ái khanh miễn lễ! Nhờ có sự thấu suốt và cán cân công chính của Thầy, chân tướng đại án kho Thường Bình mới sáng tỏ như ban ngày!

Hoàng đế nhìn xuống đám can phạm, phán truyền sang sảng tựa sấm sét: – Vương Đôn nắm giữ quốc khố lại cấu kết gian thương rút ruột kho lương, toan đốt ba vạn thạch thóc cứu mạng muôn dân! Lập tức lột bỏ quan phục, tước đoạt phẩm hàm, tống giam thiên lao chờ ngày xử trảm! – Trần Bách Hựu trực tiếp điều hành gian lận, ép cung người vô tội, hạ lệnh xử trảm thị chúng vào giờ Ngọ ngày mai! – Tịch thu toàn bộ gia sản Tiền Thế Đức sung công quỹ; phạt lưu đày biệt xứ ngàn dặm! – Thư lại Chu Hoài An giữ trọn khí tiết, bảo vệ chứng từ, tuyên bố vô tội và rửa sạch mọi hàm oan!

Hoàng đế nhìn về phía cổng thành rực nắng, giọng chan chứa lòng trắc ẩn: – Truyền nghiêm chỉ của Trẫm: Ngay lập tức mở niêm phong ba vạn thạch thóc tại hầm Lạc Điền, điều xe chở thóc về nội thành, lập mười hai đàn chẩn tế khắp kinh đô, nổi lửa nấu cháo nóng cứu đói cho muôn dân!

– Thánh thượng anh minh! Vạn tuế, vạn tuế, vạn vạn tuế!

Tiếng hô vang dậy của bá quan ba bộ và tướng sĩ Cấm quân làm rung chuyển sảnh đường Đô sát viện.

Cụ Thôi Thuần Trực nâng hai tay đón nhận thánh chỉ mở kho cứu tế, nghe ngoài xa tiếng chiêng trống truyền tin phát chẩn rộn rã vọng lại từ các cửa ô thành lũy. Ánh nắng ban mai ấm áp xé tan màn u ám bấy lâu, chan hòa rọi xuống khắp kinh kỳ, thắp lại ngọn lửa hồi sinh cho hàng vạn nạn dân.