Chương 8: Đắp Kênh Đón Nhịp Triều

Cụ Vân Chiêu Khôi bước vội ra mé mương, khom lưng lắng tai nghe ngóng. Đêm khuya thanh vắng, bốn bề chỉ còn tiếng than nổ lách tách từ ba bễ lò đất và tiếng gió thổi qua rặng phi lao. Tuyệt nhiên không còn tiếng róc rách của dòng nước ngọt chảy về, lòng mương tối om, mặt nước phẳng lặng đến rợn người. Dù linh tính báo điềm chẳng lành, cụ Khôi vẫn nén sự âu lo. Phía sau lưng cụ, ba bễ lò dã chiến đang cuồn cuộn bốc khói, ánh than hồng rực sáng bãi cát ven sông Hàm Giang. Vỏ sò bắt đầu ngấu nhiệt, lửa lò không được phép nguội lạnh dù chỉ nửa khắc.

Cụ quay lại dặn dò thím Hai Lành “Thím Lành cùng các bác trông nom cửa gió. Cứ cách một tuần hương lại cời tro đáy bễ, thêm cành phi lao và rễ đước giữ ngọn lửa thở đều. Vỏ sò phải ủ đủ nhiệt qua đêm nay thì mai mới rã thành vôi bột trắng xốp được.”

Thím Lành siết thanh cời củi, kiên định đáp “Cụ cứ yên lòng! Chị em chúng con thức trắng canh lửa, quyết không để nguội một tàn than!”

Giao xong việc giữ lò, cụ Khôi quay sang bảo Trần Chấn “Lò ủ cần thời gian, ta không thể ngồi chờ suông. Chấn, con dẫn anh em vác cuốc xẻng ra ba mẫu ruộng sau lều thím Lành, xẻ mương đắp bờ trước khi con nước triều sớm mai tràn vào cửa Hàm Giang.”

Đoàn người đốt đuốc nứa, theo bước cụ Khôi ra vạt ruộng phèn. Dưới ánh đuốc bập bùng, ba mẫu đất trũng hiện ra hoang tàn, vũng nước đọng đỏ quạch như máu trâu nổi váng gỉ sắt vàng ệch, cỏ năn còi cọc mọc trên nền đất chua nồng nặc mùi tanh rỉ.

Cụ Khôi nhặt cành tre vót nhọn, cắm mạnh xuống bùn rồi vạch những đường rãnh dứt khoát “Muốn hạt lúa cấy xuống sống được, trước tiên phải đả thông kinh mạch cho đồng đất, không thể để nước tù làm thối rễ mạ.”

Cụ chỉ cành tre vào sơ đồ vừa vẽ “Ngay chính giữa, ta đào mương trục rộng ba thước, sâu hai thước, trổ thẳng ra ngòi nhánh sông Hàm Giang. Từ mương trục này, cứ cách năm trượng lại xẻ những rãnh nhánh xiên chéo sang hai bên tỏa khắp mặt ruộng hệt như xương cá trích. Đất đào dưới mương xúc lên đắp bờ bao vững chãi chạy dọc bờ vùng bờ thửa.”

Trần Chấn chống cuốc sắt xuống bùn, ngắm nhìn nét vẽ “Cụ ơi, xưa nay dân mình chỉ quen đắp bờ vuông giữ nước mưa, sao cụ lại bắt xẻ mương rãnh ngang dọc chằng chịt thế này?”

Cụ Khôi ôn tồn giảng giải “Đó là vì bà con chưa thấu cái lẽ của trời đất. Sông Hàm Giang theo nhịp bán nhật triều, ngày hai lần nước lớn, hai lần nước ròng. Khi con nước ròng rút kiệt ra biển sâu, mặt sông hạ thấp, ta mở cống cho nước chua phèn và váng gỉ sắt trên ruộng theo rãnh xương cá đổ về mương trục, cuốn sạch ra biển lớn. Đến khi con nước lớn dâng lên, dòng ngọt thượng nguồn bị triều biển đẩy ngược dồn về, ta đóng cống xả, mở cống dẫn nước ngọt tràn vào thau rửa mặt ruộng. Ngày hai lượt nhịp nhàng, nước ngọt vào đuổi phèn, nước mặn ròng kéo độc đi xa, đất chua mấy cũng phải nhả hết độc mà nuôi cây lúa.”

Những lời khúc chiết của cụ Khôi như mở cờ trong bụng đám trai làng. Trần Chấn cười lớn một tiếng hào sảng “Chí lý! Cụ dạy chí lý lắm! Anh em ơi, vung cuốc lên nào!”

Trần Chấn cởi phăng chiếc áo nâu rách bươm vì gai cào, để lộ bờ vai vạm vỡ màu đồng hun cùng những thớ thịt cuồn cuộn, đôi bàn tay trầy xước vẫn siết chặt cán cuốc. Anh cắm phập lưỡi cuốc sắt xuống bùn, vồng lên từng tảng đất sét nặng trịch. Trai tráng hai xóm lập tức tỏa ra các luống, tiếng cuốc bập bập chan chát vang rộn cánh đồng đêm.

Mùi bùn phèn chua khé cổ bốc lên nồng nặc, nước gỉ sắt bắn tung tóe lên da thịt, nhưng không ai chùn bước. Người vỡ đất tạo lòng mương, người dùng xẻng vét bùn đắp bờ bao. Cụ Khôi chống gậy đi lại giữa các luống, chỉ dẫn chỗ nào cần khơi sâu cho dòng chảy xuôi thuận, chỗ nào cần nện đất bờ thật chặt để giữ nước thau rửa.Đến cuối canh tư, khi sương đêm buông dày buốt giá hai bờ vai cụ Khôi, công việc trên ba mẫu ruộng đã cơ bản hoàn tất. Hệ thống mương máng hình xương cá sâu hoắm hiện rõ trên đồng, từng bờ bao đắp cao lừng lững chạy dài thẳng tắp.

Thế nhưng, khi đứng trên bờ mương trục ngắm nhìn thành quả của bà con, mối bận tâm từ đầu đêm trong lòng cụ Khôi lại nhói lên. Con mương trục nối lên ngòi thượng nguồn cạn khô, không có lấy một giọt nước chảy vào. Cụ bước xuống lòng mương, bốc một vốc bùn non dưới đáy. Bùn đã se quắt, nứt nẻ từng đường chân chim xám xịt. Dòng ngòi vốn đưa nguồn nước ngọt mát lành về làng đã tắt dòng từ lâu.

Cụ phủi sạch bùn khô trên tay, ngoắc tay gọi Trần Chấn “Chấn, con cầm theo cây rựa, đi ngược dòng lên phía thượng nguồn với ông. Nước ngòi tắt bặt cả nửa đêm nay, chuyện này tuyệt đối không phải do trời hạn.”

Trần Chấn giắt vội cây rựa vào lưng quần, rảo bước theo sau cụ già.

Hai bóng người lặng lẽ rảo bước trong sương sớm. Vượt qua cồn cát hoang ranh giới giữa xóm nghèo và phần điền trang trù phú, họ tiến sát địa giới Tiền gia trang. Đến khúc quanh rậm rạp tre gai, tiếng nước ầm ào bỗng vọng lại từ phía trước, nhưng dòng nước ấy không chảy về hướng Bạch Nham mà bị bẻ ngoặt sang lối khác.

Cụ Khôi vén cành lau sậy nhìn ra mé ngòi. Dưới ánh rạng đông lờ mờ, một con đập đất đá kiên cố dài hơn ba trượng, cao lút đầu người hiện ra sừng sững. Hàng trăm cọc tre đực cắm chìm, lèn chặt đất sét đỏ và đá tảng đã chặn ngang dòng chảy tự nhiên, bịt kín hoàn toàn lối nước ngọt đổ về xóm nghèo. Toàn bộ dòng nước ngọt trong veo từ thượng lưu bị ép chuyển dòng vào con mương mới đào, cuồn cuộn chảy thẳng vào khu ao cá mênh mông và vườn tược của dinh cơ Tiền gia trang!

Trần Chấn siết chặt chuôi rựa, hai mắt đỏ ngầu giận dữ “Lão Tiền độc ác! Quân cướp nước! Lão muốn b*p ch*t đồng ruộng của làng mình! Cháu phải vác rựa bổ nát con đập này ngay bây giờ!”

Trần Chấn toan lao tới thì bàn tay gầy guộc nhưng cứng cáp của cụ Khôi đã giữ chặt bả vai anh “Chấn, đừng manh động! Con nhìn kỹ quanh mé đập xem.”

Cụ chỉ tay về phía rặng chuối sát chân tường hoa. Dưới bóng cây, bốn tên gia nhân to béo đang quây quanh đống lửa, tay lăm lăm gậy gộc và giáo mác canh giữ con đập cẩn mật.

“Con xông ra lúc này, chúng sẽ hô hoán vu cho con tội phá hoại điền trang rồi kéo người ra vây bắt. Rơi vào bẫy của chúng thì công sức cả làng đổ sông đổ biển.”

Cụ Khôi nheo mắt nhìn dòng nước ngọt cuồn cuộn chảy vào ao cá họ Tiền. Trong đầu cụ, dã tâm thâm độc của Tiền Bá Vạn hiện lên rõ mồn một. Lão Tiền biết rõ muốn thau chua rửa phèn thì bắt buộc phải có dòng nước ngọt hòa cùng con nước triều. Mất nguồn nước ngọt này, khi triều dâng lên, nước mặn chát của biển sẽ tràn vào đồng. Nước mặn gặp đất phèn chua gắt sẽ biến ba mẫu ruộng thành bãi bùn chết chóc, hủy hoại mầm mạ non. Lão Tiền muốn bức tử mùa vụ, ép cụ nộp mạng và cướp bằng khoán đất của thím Lành!

“Thâm hiểm thật... Chặn dòng nước ngọt thì nước triều dâng chỉ mang mặn về hủy hoại đồng ruộng...” Cụ Khôi lẩm bẩm, chòm râu bạc khẽ rung lên trước thủ đoạn tàn độc của loài sâu mọt.

Đúng lúc cụ Khôi thấu suốt hiểm họa khôn lường ấy, một cơn gió biển lạnh buốt từ phía cửa Hàm Giang bất thần thốc mạnh tới, làm rặng tre gai kêu ken két chói tai.

Phía chân trời đông, những dải mây đen kịt như mực từ biển sâu đã cuồn cuộn vần vũ kéo tới che kín bầu trời. Gió biển mỗi lúc một giật dữ dội, không khí đặc quánh hơi ẩm lạnh căm căm.

Một tia chớp rạch ngang nền trời đen đặc, theo sau là tiếng sấm nổ ran rúng động cả mặt đất. Những hạt mưa nặng trịch bắt đầu quất rát rạt xuống cồn cát. Một trận mưa dông mùa hè giận dữ bất thình lình ập đến!

Cụ Khôi bàng hoàng quay phắt người nhìn về phía mé sông Hàm Giang, lòng thắt lại như có lửa đốt “Nguy rồi! Mưa dông thế này thì ba bễ lò nung vôi ngoài mé bãi sẽ bị dập tắt mất!”