Chương 11: Mầm Xanh Bén Rễ

Trần Chấn hét lớn một tiếng, quăng mạnh cán cuốc sắt xuống vệ cỏ rồi vọt người lao ra phía trước, dang rộng hai cánh tay vạm vỡ chắn trước những khay mạ non. Đàn chuột đầm đói ăn từ bãi lau lác ngửi thấy mùi mầm thóc ngọt liền điên cuồng ùa tới, hàng trăm đôi mắt đỏ quạch sọc máu sáng quắc trong bóng nắng, móng vuốt cào rào rào trên đất bùn. Thím Hai Lành thất thần ôm chặt bé Mận vào lòng, mặt cắt không còn giọt máu.

“Chớ có hoảng!”

Giọng cụ Vân Chiêu Khôi vang lên đanh gọn, trầm tĩnh mà uy nghiêm giữa cơn hỗn loạn. Cụ bước nhanh tới, đôi mắt quắc thước đảo qua mé cỏ “Chấn, cùng anh em vác phên nứa quây kín mé bờ! Thím Lành, bảo chị em bốc tro bếp ấm trộn bột vôi nung trong sọt hắt tạt xuôi chiều gió! Khua mâm đồng, gõ thùng thiếc thật mạnh lên!”

Mệnh lệnh dứt khoát của cụ như chiếc neo sắt ghìm chặt nỗi hoảng sợ của mọi người. Trần Chấn lập tức cùng mấy trai làng giật phăng những tấm phên nứa cắm phập xuống mép rãnh, dựng thành bức tường che chắn giàn mạ. Cùng lúc đó, thím Hai Lành và phụ nữ xóm Cồn Cát vội vã vốc từng nắm tro bếp trộn bột vôi tôi ấm nồng hắt tạt về phía trước.

Gió biển thổi thốc mang theo đám bụi trắng xám xộc thẳng vào đàn chuột hung hãn. Bột vôi cay nồng kết hợp tro bếp mịn xộc buốt vào mắt mũi loài gặm nhấm, khiến chúng rít lên từng hồi the thé. Tiếng khua mâm đồng, tiếng gõ thùng thiếc từ tay dân xóm Đồng Phèn vang lên rầm rập như sấm động giữa trưa hè.

Bị cay xè mắt mũi lại gặp tiếng khua gõ chấn động, đàn chuột đầm mất phương hướng, giẫm đạp lên nhau tán loạn. Chưa đầy nửa tuần trà, cả đàn chuột hoảng sợ quay đầu, rào rào tháo chạy thục mạng về bãi lau sậy rậm rạp phía tây.

Bờ ruộng yên ắng trở lại. Cụ Khôi bước tới, cẩn thận nâng từng khay tre đựng mạ non được ươm ủ kỳ công từ gùi thóc giống sạch phèn lên xem xét. Đôi bàn tay thô ráp của cụ khẽ vuốt những ngọn lá xanh mướt mượt mà. Dưới đáy khay, lớp bùn ngấu giữ ẩm vẫn nguyên vẹn; những sợi rễ non trắng muốt đan cài chằng chịt, không hề bị dập nát. Mùi sữa lúa thoang thoảng bốc lên, thanh khiết và căng tràn nhựa sống.

Chòm râu bạc của cụ hơi rung lên vẻ an lòng. Cụ quay sang bảo thím Hai Lành “Thím nó chăm khéo lắm. Mạ non cứng cáp, rễ đâm khỏe thế này thì đất mặn phèn chua nào hại nổi. Đàn chuột đầm chỉ là cái họa nhỏ, đã qua cả rồi.”

Thím Lành gạt vội giọt nước mắt lăn trên má, nghẹn ngào “Đội ơn cụ! Nếu không có cụ bày cách, ngần này mầm giống của cả xóm đã tan tành dưới răng lũ chuột rồi.”

Cụ Khôi vỗ nhẹ lên vai thím, rồi nhìn về phía ba mẫu ruộng phèn vừa thau chua rửa mặn. Sau khi nước ròng rút kiệt mang theo cặn gỉ sắt ra biển sâu, mặt ruộng trơ ra lớp bùn non nâu mịn, phẳng phiu như tấm lụa mềm. Dòng nước ngọt thượng nguồn vẫn róc rách chảy đều qua mương trục, cuốn theo từng mảng bèo hoa dâu xanh ngắt vào các rãnh xương cá.

Ánh mắt cụ già lưu đày bừng sáng vẻ kiên nghị “Đất sạch phèn rồi, mạ cũng đã cứng cáp. Không thể chần chừ thêm nữa. Bà con chia nhau nhổ mạ, ta xuống đồng cấy lúa!”

Tiếng reo mừng vang dội khắp mé đầm Cồn Cát. Từng bó mạ non nhanh chóng được chia đều cho bà con hai xóm.

Cụ Khôi không đứng trên bờ chỉ trỏ. Cụ xắn cao ống quần nâu sồng quá gối, bước chân trần lội xuống lòng ruộng. Bùn non mịn màng luồn qua kẽ ngón chân, mát rượi và êm ái, không còn cảm giác rát bỏng của chất chua gắt ngày nào. Cụ cầm sợi dây thừng có buộc những mẩu rơm đánh dấu khoảng cách đều đặn, cùng Trần Chấn căng thẳng tắp ngang mặt ruộng.“Cấy lúa trên đất mới thau chua phải giăng dây cho thật thẳng hàng,” cụ Khôi vừa thoăn thoắt cắm từng dảnh mạ xuống bùn vừa trầm ấm bảo bà con. “Khoảng cách giữa các khóm phải thoáng để gió biển lùa qua, xua bớt hơi ẩm độc. Ngón tay chỉ ấn rễ mạ sâu chừng một lóng tay, đủ cho bùn ôm lấy gốc non. Chớ cắm ngập quá mà nghẹt thở rễ mầm, cũng đừng nông quá kẻo sóng nước xô trôi.”

Nhìn bóng lưng còng của cụ già miệt mài cắm từng khóm lúa, bà con hai xóm nghèo như được tiếp thêm sinh khí. Hàng chục con người cùng lội xuống ba mẫu ruộng. Đôi tay thô ráp của những nông dân quanh năm đứt bữa thoăn thoắt đưa lên hạ xuống theo nhịp giăng dây. Từng hàng mạ xanh biếc mọc lên ngay ngắn, thẳng tắp trên nền bùn tơi xốp.

Đến cuối buổi chiều, hoàng hôn dát vàng lên dòng Hàm Giang, nhịp nước lớn lại từ từ dâng ngập bờ cống. Nhờ hệ thống mương xương cá điều tiết khéo léo, dòng nước ngọt chở nặng phù sa thượng lưu hòa cùng đỉnh triều đưa thảm bèo hoa dâu dập dềnh phủ kín các ngấn nước. Mặt nước trong vắt soi rõ bóng rặng phi lao đung đưa, lớp váng gỉ sắt đỏ quạch ngàn năm đã hoàn toàn biến mất.

Ba ngày sau.

Trời đất tổng Bạch Nham trải qua những ngày nắng dịu sau cơn dông mùa hạ. Gió biển thổi đều mang theo vị mằn mặn mát lành mơn man khắp xóm nghèo.

Sáng sớm tinh mơ, cụ Khôi chắp tay sau lưng ra mé ruộng mẫu. Từ xa, một màu xanh non mơn mởn trải dài đập vào mắt cụ. Cụ ngồi xổm bên bờ rãnh, chăm chú nhìn vào một khóm mạ non vừa cấy.

Sau ba ngày ngâm mình trong bùn non đã tôi vôi khử chua, những dảnh mạ không hề bị úa vàng hay cháy xém đầu lá như những vụ mùa trước. Từng lá lúa dựng đứng thẳng tắp như mũi tên xanh vươn lên trời biếc. Cụ khẽ luồn tay lay nhẹ gốc lúa; chùm rễ mới trắng ngần, mập mạp đã đâm sâu bám chặt vào tầng bùn ngọt, bung ra những chồi non đầu tiên.

“Bén rễ rồi! Mạ non đã thực sự bén rễ rồi!”

Tiếng reo của bác Ba Còng vang lên từ bờ đê, kéo theo dân hai xóm Cồn Cát và Đồng Phèn ùa ra quanh mé ruộng. Mọi người nhìn vạt đồng xanh rờn, nhìn lớp nước trong veo nuôi dưỡng từng mầm sống mà nghẹn ngào không thốt nên lời.

Trần Chấn đứng cạnh cụ Khôi, lồng ngực phập phồng xúc động. Giờ đây, trong lòng chàng trai trẻ và toàn thể người dân Bạch Nham, lời cụ Khôi chỉ dạy chính là niềm tin sắt đá cứu vớt sinh mệnh của cả vùng bãi trũng phèn mặn này.

Thế nhưng, giữa lúc niềm hân hoan đang ngập tràn, từ phía con đường độc đạo dẫn từ huyện nha về tổng bỗng dội lên những hồi thanh la inh ỏi “Chong... chong... chong!”

Tiếng kim loại chát chúa xé toạc bầu không khí yên bình. Kèm theo đó là tiếng vó ngựa dồn dập nện trên nền đất cát, cuốn tung màn bụi mịt mù.

Một toán nha dịch mặc áo nẹp đỏ, tay lăm lăm gông cùm, xích sắt và gậy đầu bịt sắt hùng hổ xông tới. Đi đầu là viên Đề lại Nguyễn Tòng ngồi vắt vẻo trên lưng ngựa nâu gầy, tay phe phẩy roi da.

Nguyễn Tòng ghìm cương sát mé ruộng mẫu, đôi mắt ti hí quét qua vạt mạ xanh mướt với vẻ kinh ngạc tột độ, rồi lập tức chuyển sang nét độc địa. Hắn rút từ bọc áo ra cuộn giấy điều viền vàng đóng triện đỏ chót, giơ cao lên trời rồi quát the thé “Lũ tiện dân Bạch Nham to gan lớn mật! Ai cho phép chúng bay tự ý đào kênh xẻ mương, làm xáo trộn long mạch và địa bạ quan điền của triều đình? Bản chức phụng mệnh huyện nha, đem trát đỏ tới đây cưỡng thu toàn bộ điền địa!”