Chương 9: Bếp Than Và Nồi Hồ Nếp

Mảnh nan gãy nham nhở nằm chỏng chơ dưới đất, vấy một giọt máu tươi đỏ sẫm. Kính Du vẫn cúi gầm mặt, hai bờ vai gầy khẽ run lên trước khoảng lặng như tờ. Hắn ngỡ bà lão trăm tuổi sẽ buông lời quở trách thói vụng về, hay tệ hơn là nhìn thấu tâm can dối trá của một kẻ vừa làm hỏng việc. Nhưng không có lời mắng mỏ nào giáng xuống. Bàn tay khô gầy của cụ Quách Tố Nhàn chỉ lặng lẽ nhặt thanh nan gãy đặt gọn sang bên, rồi dùng vạt áo khẽ chấm lại vết máu rỉ nơi đầu ngón tay hắn. Cụ thở dài một tiếng thật khẽ, tiếng thở dài không vương chút giận dữ, chỉ đọng lại nỗi xót xa mênh mang như sương chiều buông xuống mặt sông.

Đêm ấy trôi qua trong trằn trọc. Mỗi lần nhắm mắt, Kính Du lại thấy câu nói của cụ Quách văng vẳng bên tai, từng chữ gõ nhịp vào tâm can như búa tạ nện vào đá tảng. Hắn trở mình trên chiếc chõng tre ọp ẹp nơi chái đông, vết xước ở kẽ ngón trỏ nhói buốt, nhưng chẳng thấm tháp gì so với nỗi bứt rứt ngổn ngang đang cào xé lồng ngực.

"Cốc... cốc... cốc..."

Tiếng gậy gỗ đào gõ nhịp đều đặn trên bậc đá ngoài hiên kéo Kính Du thoát khỏi cơn mộng mị chập chờn. Trời đất bên ngoài vẫn còn chìm trong màn sương dày đặc của canh tư. Gió sông thổi thốc qua khe liếp nứa mang theo hơi lạnh buốt giá. Hắn ngồi bật dậy, khoác vội manh áo chàm thô mộc, bước chân hãy còn tập tễnh vì vết lở loét ở cổ chân chưa lành hẳn.

Bên chái bếp sau xưởng Diệp Lạc, ánh lửa hồng đã bập bùng le lói qua khung cửa sổ gỗ trần. Kính Du rảo bước tới gần, khẽ nép mình nơi bậu cửa. Cụ Quách Tố Nhàn đã ngồi sẵn trên chiếc ghế mây con bên cạnh chiếc lò đất nung đỏ rực than hồng. Mái tóc cụ bạc trắng như mây trời sớm mai, được búi gọn gàng bằng chiếc trâm gỗ đào mộc mạc.

— Dậy rồi đấy ư, cháu Du? — Cụ Quách không ngẩng đầu, nhưng dường như đã sớm nhận ra tiếng bước chân ngập ngừng của hắn. Giọng cụ ấm áp, xua tan làn sương lạnh buốt. — Vào đây gắp thêm mấy thanh củi gộc, già chỉ cho mà xem cách quấy hồ. Nghề bồi quạt, cái hồ chính là phần hồn giữ cho xương thịt khỏi rã rời.

Kính Du ngập ngừng giây lát rồi bước qua bậu cửa, cúi đầu ngồi xuống bên chiếc đòn kê sát bếp lò. Hắn cầm thanh cời sắt, cẩn thận gắp từng mẩu than củi đượm hồng xếp vào đáy lò. Hơi ấm rừng rực phả lên mặt làm da dẻ xạm xanh của hắn dần ửng hồng.

Bên chiếc bàn gỗ dài cạnh bếp, Mai nương cùng ba người thợ nữ đang thoăn thoắt tay chân. Một chiếc chậu sành lớn đựng đầy thứ bột trắng mịn tỏa ra mùi thơm ngầy ngậy. Mai nương ngước mắt nhìn Kính Du, ánh mắt sắc sảo đã vơi bớt vài phần gay gắt hôm trước, giọng nói vẫn giòn giã bộc trực — Chú em nhóm lửa đều tay một chút, chớ để khói xông nhiều quá tro bay vào chậu. Bột này là bột nếp cái hoa vàng giã nhuyễn từ vụ mùa trước, gạn qua ba lần nước mưa trong mới được hạt mịn thế này đấy.

Cụ Quách đưa tay đón lấy chiếc âu sành nhỏ từ tay một thợ nữ trẻ. Trong âu là thứ nước cốt màu trắng ngà, sánh đặc. Cụ thong thả nghiêng miệng âu, rưới từng dòng nước cốt ấy vào nồi bột nếp:— Nếp dẻo làm nền, nhưng phải có nước cốt củ sắn dây này hòa vào thì hồ mới trong, mới mát. Nhựa sắn dây giữ cho giấy dó không bị ẩm mốc khi trời nồm, lại làm cho thớ quạt sau này đanh dai như lụa, dẫu qua trăm mùa mưa nắng cũng chẳng sợ mọt nghiến sâu đục.

Kính Du chăm chú nhìn từng động tác của cụ. Đôi bàn tay cụ nổi rõ từng đường gân xanh xao, run rẩy nhè nhẹ khi với lấy chiếc đũa cả bằng gỗ nghiến to bản, nhưng hễ đầu đũa chạm vào lòng nồi gang, từng vòng khuấy liền trở nên dẻo dai, nhịp nhàng lạ kỳ. Bột nếp và nước cốt sắn dây quyện vào nhau dưới ngọn lửa than liu riu, dần chuyển từ màu trắng đục sang sắc trong veo như hổ phách non. Mùi hồ nếp chín tới bốc lên ngào ngạt, ngọt lành và ấm cúng, xua tan mùi bùn ngấu ngai ngái thường ngày nơi xưởng quạt.

Mấy người phụ nữ xúm quanh mép bàn, người xắn tay áo nhào bột, người lau chùi những thanh gạt hồ bằng cật tre. Tiếng nói cười râm ran cất lên rộn rã trong chái bếp nhỏ. Người thì nhắc chuyện phiên chợ mai phải mua thêm ít vôi củ ngâm tre, người lại bông đùa về vạt áo vá vụng về của chị bạn bên cạnh. Hai mươi hai phận đời từng trải qua giông bão, góa bụa, lỡ làng, từng bị người đời hắt hủi như cỏ rác ven đê, vậy mà tề tựu dưới mái xưởng Diệp Lạc này, họ lại nhìn nhau bằng ánh mắt chan chứa tình thân, đùm bọc lấy nhau như ruột thịt.

Kính Du ngồi lặng bên đống than hồng, ngực áo phập phồng theo từng nhịp đũa khuấy của bà lão. Nỗi cô độc lạnh lẽo đè nặng suốt những tháng ngày gông cùm, xiềng xích và những trận đòn roi nơi bãi bồi sông Lục dường như đang tan biến dần trong làn khói ấm. Hắn từng nghĩ cõi trần này chỉ toàn dối trá, phản trắc và hận thù; hắn từng tin rằng chỉ có quyền thế chốn cung đình mới đem lại chỗ đứng cho con người. Thế nhưng, hơi ấm giản dị từ một nồi hồ nếp quê kiểng và nụ cười hiền hậu của những người đàn bà khốn khó này bỗng chốc làm lòng hắn chùng xuống.

Sau khi nồi hồ đã sánh lại, cụ Quách đặt chiếc đũa cả lên thành nồi, khẽ vẫy tay gọi Kính Du. Cụ chỉ vào chiếc nong tre đặt nơi góc chái bếp, nơi xếp ngay ngắn một trăm lẻ tám thanh nan tre đặc ruột đã được ngâm bùn ba tháng ròng của chiếc quạt đại bản Bách Niên An Lạc. Cụ thong thả cầm lên một thanh nan đã được chuốt bóng, dùng ngón tay cái miết nhẹ dọc theo sống tre — Cháu nhìn xem, mỗi thanh nan này đều là một nhánh tre già dãi dầu mưa nắng. Róc hết gai góc, ngâm qua bùn đen, nung qua lửa ấm, nó mới giữ được cái chất dẻo dai mà không gãy. Đời người ta cũng vậy thôi, chịu đựng bao nhiêu cay đắng khổ nhục không phải để gom góp oán hờn mà bẻ gãy chính mình, mà là để tôi rèn cái tâm cho thêm vững chãi.

Kính Du sững người, ngước nhìn gương mặt hằn sâu những nếp nhăn thời gian của cụ. Trong sâu thẳm tâm can, một sự giằng xé dữ dội bùng lên cuồn cuộn. Hắn nhớ đến bức mật chiếu ngụy tạo và nửa mảnh ngọc ấn giả mạo mà hắn từng lén giấu dưới gầm cầu thang chái tây để hãm hại xưởng quạt này. Hắn nhớ đến món nợ huyết thù dòng tộc mà những kẻ bề trên đã nhồi nhét vào đầu hắn từ thuở ấu thơ. Nhưng đối diện với hắn lúc này là gì? Là chén cháo hoa tía tô giải cảm đêm nào, là chiếc áo nâu rách vai được vá lại tỉ mỉ dưới trăng, và giờ đây là một chỗ ngồi ấm áp bên bếp lửa ban mai. Hắn thèm khát biết bao cái cảm giác được sống yên bình, được nương tựa dưới một mái nhà che chở như thế này; song gánh nặng hư danh và món nợ phục thù truyền đời lại như một sợi dây thừng siết chặt lấy cổ họng, khiến hắn nghẹt thở trong nỗi giằng xé khôn nguôi.

Làn khói bếp từ đáy lò theo cơn gió sớm bỗng chốc quẩn lên cay nồng, tạt thẳng vào gương mặt gầy gò của Kính Du. Khói phả vào mắt cay xè, làm hai khóe mi hắn ươn ướt, một giọt nước mắt nóng hổi lăn dài trên gò má xạm xanh phong trần.

— Chú Tiêu gầy ơi!

Một giọng nói trẻ thơ lảnh lót vang lên phá tan bầu không khí trầm mặc. Bé Mộc Miên từ ngoài cửa chái bếp lon ton chạy vào, hai búi tóc củ hành lắc lư theo từng nhịp chân sáo. Đôi bàn tay nhỏ nhắn lem luốc vệt bột nếp của con bé chìa ra, cẩn thận đặt vào lòng bàn tay thô ráp của Kính Du một củ dong nướng hãy còn bốc khói nghi ngút, lớp vỏ cháy sém tỏa mùi thơm lừng ngọt lịm.