Chương 6: Đại Bản Thử Lửa

Từng đợt gió đêm từ mạn sông Lục thốc vào khoảng sân rộng, mang theo hơi sương lạnh buốt và mùi khói đuốc nồng nặc. Cánh cổng tre xưởng Diệp Lạc vừa bị đẩy tung ra kèm theo tiếng then cài rơi cùm cụp xuống nền đất. Ánh lửa bập bùng hắt lên vách gỗ ba gian nhà, rọi rõ gương mặt hằm hằm của viên sai dịch Đỗ Thất cùng dăm ba tên lính đ**m tuần lăm lăm giáo mác trong tay. Đi lảo đảo phía trước bọn chúng chính là Tiêu Kính Du, chiếc áo tù rách tơi tả ướt đẫm sương đêm, hai gò má đỏ rực một cách bất thường vì cơn sốt rét đang hành hạ.

Kính Du bước hụt một bước nơi bậc tam cấp, bàn tay run rẩy bám chặt lấy cọc gỗ hàng rào. Hắn th* d*c từng cơn, đôi mắt vằn lên những tia máu đỏ lòm chằm chằm nhìn về phía cụ Quách Tố Nhàn, cất giọng the thé đến lạc cả đi — Đỗ sai nha, chính là nơi này! Mụ già họ Quách… ỷ vào danh nghĩa xưởng quạt nửa thế kỷ để che mắt thiên hạ… Chiếc quạt bách niên kia có ống cán rỗng, bên trong chính là ngọc ấn trấn quốc của Tiêu thị chúng ta bị mụ đánh cắp bảy mươi năm trước! Mau lục soát, phá tan ống cán quạt ra sẽ thấy tang chứng rành rành!

Tiếng quát tháo chát chúa xé toạc đêm thanh vắng khiến cả xóm bến xao động. Chẳng mấy chốc, lác đác những người dân chài và bà con lối xóm quanh trấn Thanh Ba đã túa ra đứng lấp ló ngoài bờ dậu, tiếng xì xào bàn tán nổi lên như ong vỡ tổ.

Bên trong sân, Mai nương biến sắc. Nàng lập tức vung chiếc chày giã vỏ cây dó chắn ngang lối đi, hai mươi mốt chị em thợ quạt cũng nhanh chóng ùa ra, tay cầm thanh nẹp, tay giữ đòn gánh, ken đặc thành một bức tường người che chắn trước chiếc ghế mây của cụ Quách. Mai nương cất giọng đanh thép — Lũ các người ngậm máu phun người! Cụ bà sớm hôm làm phúc, xưởng quạt này mở ra che chở cho biết bao phận đời khốn khó, hà cớ gì để một kẻ tù tội mê sảng kéo quân đến đây làm càn? Muốn động đến Cụ bà, trước hết phải bước qua đám đàn bà góa bụa này đã!

Mấy tên lính đ**m tuần rút phắt lưỡi gươm sáng loáng ra khỏi bao, tiếng sắt thép va nhau chan chát dưới ánh lửa đỏ quạch. Đỗ Thất cười gằn, nhổ toẹt bãi nước bọt xuống luống rau sam — To gan! Tội nhân chỉ điểm có tang chứng triều đình thất lạc, các ngươi dám cản trở công vụ thì một mồi lửa đốt rụi xưởng này cũng chẳng oan đâu!

Giữa lúc gươm giáo lăm lăm chực đổ máu, một bàn tay gầy guộc khẽ chạm vào vai Mai nương. Cụ Quách Tố Nhàn chống chiếc gậy gỗ đào, từ tốn rẽ lớp người bước lên phía trước. Mái tóc bạc trắng như mây của cụ khẽ lay nhẹ trong gió đêm. Ánh mắt cụ sáng trong, phẳng lặng nhìn thẳng vào Đỗ Thất rồi dừng lại nơi gương mặt xám ngoét đang th* d*c của Tiêu Kính Du, không hề gợn một tia giận dữ.

— Mai nương, lùi lại đi con. Chốn cửa thiền hay xưởng thợ, nếu lòng ngay thẳng thì gió độc nào thổi đổ được rui mè?

Cụ Quách cất giọng ôn tồn nhưng âm vang trầm ấm lạ thường, át cả tiếng xao xác của rặng tre ven bờ. Cụ hướng về phía viên sai dịch — Đỗ thầy sai, bản xưởng nửa thế kỷ nay sống nhờ hạt gạo bãi bồi, tấc lòng son sắt với vương triều chưa từng dám vấy bẩn. Tiêu công tử nói già này giấu ngọc ấn trong ống cán quạt bách niên, vậy xin hỏi thầy sai, ngọc ấn hoàng gia lớn chừng nào, mà nhét vừa vào một nan quạt nan bồi giấy dó?

Đỗ Thất nheo mắt hồ nghi, gạt phắt Kính Du sang một bên — Bớt dài dòng! Chiếc quạt đại bản một trăm lẻ tám nan các người rêu rao đâu? Mau mang ra đây cho bản chức khám xét!

Cụ Quách khẽ nghiêng đầu ra hiệu. Mai nương cắn môi, chạy vào chái tây bưng ra chiếc khay gỗ lớn, bên trên đặt một bó nan tre dài năm thước óng ánh sắc nâu trầm của bùn ao đã ngấu. Cụ Quách đưa tay nhấc lấy thanh nan cái dày dặn nhất—phôi cán chính chịu lực cho toàn bộ khung quạt đại bản. Cụ bước tới gần ngọn đuốc của tên lính canh, giơ cao thanh nan tre lên trước mắt bàn dân thiên hạ.

— Trấn Thanh Ba này đời đời làm quạt, ai cũng biết quy cách gia truyền của xưởng Diệp Lạc: nan tre chọn từ tre già đực bánh tẻ, ngâm bùn đủ ba tháng để thịt tre dẻo quánh, xơ tre kết chặt ngừa mối mọt. Cán quạt là nan đặc ruột, không bao giờ dùng tre bương rỗng ruột hay chắp vá vỏ ngoài.

Nói đoạn, bằng một động tác dứt khoát không ngờ ở một người đã sống qua tuổi trăm mười lăm, cụ Quách tì thanh nan mẫu vào mép cối đá, dùng sức bẻ đôi. Một tiếng “rắc” giòn giã vang lên. Thớ tre gãy để lộ phần ruột vàng sẫm, đặc khít từng thớ dăm ken chặt, phẳng phiu từ đầu đến ngọn, tuyệt nhiên không có lấy một kẽ hở bằng nửa hạt thóc, huống chi là giấu nổi một khối ngọc hay vật phẩm cấm kỵ.

Cụ Quách giơ hai nửa thanh nan gãy về phía đám đông ngoài ngõ, giọng rành rọt từng tiếng:— Một trăm lẻ bảy thanh còn lại cũng cùng một thân tre già này chẻ ra, đặc ruột từ gốc tới ngọn. Đạo lý bách nghệ của già này là: Nan thẳng lòng mới ngay, hồ trong nếp mới bền. Cán quạt đặc ruột để chịu gió đời, chứ xưởng Diệp Lạc không làm thứ quạt rỗng ruột để chứa chấp dối gian!

Tiếng ồ của dân làng Thanh Ba vang lên râm ran khắp ngõ xóm. Những cái chỉ trỏ, những lời chê bai đồng loạt dội ngược về phía đ**m tuần.

Tiêu Kính Du đứng chôn chân tại chỗ. Hắn nhìn chòng chọc vào mặt cắt đặc khít của thớ tre dưới ánh đuốc, cả người run lên bần bật. Trò vu cáo mà hắn toan tính, bức màn dối trá mà hắn định dùng để kéo sập xưởng quạt hòng thỏa cơn hận thù, hóa ra lại ngô nghê và nực cười đến thế trước sự thật rành rành của nghề thủ công trăm năm. Sự thật ấy như một cú đánh giáng thẳng vào tâm can, xé toạc chút kiêu hãnh cuối cùng của kẻ mang dòng máu trâm anh sa cơ.

Cơn sốt rét ập tới như một trận cuồng phong. Toàn thân Kính Du run rẩy kịch liệt, răng đánh vào nhau lập cập, ngực nghẽn lại không thở nổi. Hắn ú ớ thốt lên vài tiếng đứt quãng rồi trượt dài theo mép rào, ngã gục bất tỉnh xuống nền sân lát gạch rêu phong ẩm ướt.

Đỗ Thất thấy mưu kế đổ bể lại bị bẽ mặt trước đám đông, liền biến sắc giận dữ. Hắn đá mạnh mũi giày vào ống chân Kính Du một cái đau điếng, mắng mỏ thậm tệ — Đồ súc sinh vô dụng! Dám lừa gạt bản chức giữa đêm hôm khuất mắt! Quân bay đâu, mặc xác thằng giẻ rách này ở đây, kéo về trại! Sáng mai trình quan huyện gông cổ nó tống vào ngục tối, đánh cho một trận nhừ tử vì tội dối gạt quan nha làm càn!

Mấy tên lính chán nản tra gươm vào bao, quay lưng toan rảo bước theo Đỗ Thất.

— Đỗ thầy sai, xin dừng bước.

Tiếng cụ Quách khẽ cất lên ngăn lại. Đỗ Thất cau mày quay phắt lại — Cụ bà còn muốn gì nữa? Chẳng lẽ muốn bản chức tống cả mụ già trăm tuổi này vào ngục vì tội chứa chấp nan tre?

Cụ Quách không đáp lời xẵng giọng ấy. Cụ thong thả thò tay vào trong bọc áo chàm, lấy ra một chiếc túi vải điều được thêu chỉ cẩn thận. Mở túi ra, bên trong lấp lánh mười thỏi bạc nhỏ tích cóp từ bao mùa bán quạt, vừa vặn mười lượng bạc bảo chứng. Cụ đặt chiếc túi vào chiếc đĩa đồng trên bàn đá, giọng bình thản mà dứt khoát — Triều đình định lệ, tội nhân lưu đày lao dịch nếu có bô lão địa phương nộp đủ mười lượng bạc bảo chứng thì được phép nhận về xưởng làm công ích chuộc tội. Đây là mười lượng bạc mồ hôi nước mắt của chị em xưởng Diệp Lạc tích cóp. Già này muốn bảo lãnh tội nhân Tiêu Kính Du về xưởng chẻ nan, phơi nứa.

Mai nương thất kinh kêu lên — Cụ bà! Hắn vừa muốn hại chết chúng ta, cớ sao cụ lại đem số bạc dưỡng lão ra cứu hắn?

Dân làng chung quanh cũng ngơ ngác không tin vào tai mình. Ngay cả Đỗ Thất cũng sững sờ, nhưng tròng mắt hắn lập tức sáng rực lên trước ánh bạc trắng. Nhìn vẻ mặt hắn, cụ Quách thừa hiểu tên sai dịch đang tính toán món hời bỏ túi riêng: một gã tội nhân ốm đói ngoài bãi bồi giữ lại chỉ tốn manh chiếu bó xác, nay đổi được mười lượng bạc trắng thì việc gì phải từ chối. Hắn nhanh nhảu chộp lấy túi bạc, nhét tọt vào thắt lưng rồi cười khà khà — Được! Cụ bà họ Quách đã có lòng vì dân vì nước, bản chức há lại hẹp hòi! Giấy cam kết bảo lãnh mai ta sai người đem tới! Từ giờ thằng nghịch tặc này sống hay chết là việc của xưởng quạt các người!

Dứt lời, Đỗ Thất vẫy tay thúc giục toán lính rút khỏi xưởng Diệp Lạc, ngọn đuốc đỏ dần khuất sau rặng tre đầu ngõ bến sông, trả lại cho màn đêm sự tĩnh mịch vốn có.

Gió lạnh lại thổi qua sân gạch. Tiêu Kính Du vẫn nằm mê man bên thềm đá ẩm ướt, đôi môi khô nứt nẻ lẩm bẩm những tiếng mê sảng không rõ lời. Cụ Quách Tố Nhàn chậm rãi bước lại gần, cúi nhìn gương mặt trẻ tuổi phong trần đang lấm lem bùn đất và nước mắt tủi nhục, ánh mắt đượm buồn nhưng chan chứa vẻ bao dung của một người đã đi qua trăm năm thế sự.