Chương 20: Phơi Sương Đanh Giấy

Hơi ấm từ bàn tay gầy guộc của cụ Quách Tố Nhàn truyền qua lớp áo chàm mộc mạc, thấm sâu vào da thịt Kính Du tựa như dòng suối mát lành gột rửa mọi u uất bao năm. Hắn cúi đầu tạ ơn, rồi khẽ khàng đứng dậy dưới ánh mắt trìu mến của những người thợ nữ xưởng Diệp Lạc. Nồi hồ nếp trên bếp than hồng rực vẫn tỏa khói thơm ngào ngạt, khép lại bóng ma của quá khứ tăm tối.

Thoắt cái, ngày mới đã gõ cửa bãi bồi.

Canh năm sáng hôm sau, khi tiếng gà gáy le te vừa rộ lên từ các xóm chài ven sông Lục, màn sương thu mỏng tang còn giăng kín ngọn cỏ ven bờ, Kính Du đã trở dậy. Vết đao chém nơi bả vai sau nhiều ngày đắp lá thuốc nam đã khép miệng khô ráo, chỉ còn hơi nhói buốt mỗi khi vươn vai quá đà. Hắn hít một hơi thật sâu làn gió mát rượi thoảng hương phù sa, bước nhanh ra gian giữa.

Cụ Quách cùng Mai nương và các chị em thợ quạt đã tề tựu đông đủ bên chiếc quạt đại bản Bách Niên An Lạc. Một trăm lẻ tám nan tre đặc ruột dài năm thước sau khi được bồi tầng tầng lớp lớp giấy dó thấu quang nay nằm im lìm trên hai chiếc bàn dài ghép lại, tựa như một cánh chim phượng khổng lồ đang chờ đón gió mai.

Mai nương buộc lại dải yếm lụa, ngoảnh sang dặn dò — Chú em chú ý bước chân, tuyệt đối không được để đầu quạt chạm đất. Giờ Dần ba khắc sương đượm nhất, đưa ra sân phơi lúc này mới kịp đón ngọn gió lành.

Kính Du gật đầu cung kính — Chị Mai nương cứ yên tâm, em xin nâng phần chuôi quạt.

Dưới sự chỉ dẫn điềm tĩnh của cụ Quách, bốn người thợ phụ trách hai bên mép, Kính Du cùng Mai nương cẩn trọng nâng lấy thân và chuôi chiếc quạt đại bản. Từng bước chân nhịp nhàng bước qua ngưỡng cửa, tiến thẳng ra khoảng sân rộng thênh thang trước cửa đình làng Thanh Ba nằm liền kề xưởng quạt. Nơi đây, một giàn phên nứa phẳng phiu đã được kê sẵn trên những chiếc đôn gỗ vững chãi.

Họ đặt chiếc quạt bách niên lên giàn phơi. Làn sương mai lành lạnh lập tức ùa tới, phủ một lớp bụi nước li ti mỏng như khói lên bề mặt giấy dó.

Cụ Quách chống gậy trúc bước chậm rãi tới bên cạnh, ngước nhìn vòm trời đang hắt lên những vệt hồng đào đầu tiên — Nghề bồi quạt cốt ở chỗ giữ cho giấy và tre hòa làm một. Ban ngày đón nắng hanh để hồ khô giòn, nhưng nếu thiếu cữ sương sớm thì mặt quạt dễ giòn gãy, tiếng phe phẩy nghe khô khốc. Phơi sương chính là lúc giấy dó ngậm lấy tinh hoa của trời đất, lớp bột nếp sắn dây co thắt vừa độ, thớ giấy mới đanh dai, căng bóng như mặt lụa quý.

Cụ quay sang Kính Du, trao cho hắn một miếng vải xô mềm đã vắt ráo nước ấm — Cháu Du, lại đây miết lại nếp quạt theo già. Phải nhẹ tay như v**t v* cánh bướm, chớ để móng tay cào xước mặt giấy.

Kính Du kính cẩn đỡ lấy miếng vải. Hắn quỳ một chân bên giàn phên nứa, nín thở đưa bàn tay lướt nhẹ theo chiều nan tre. Khi chạm vào mép giấy đang ngậm hơi sương ẩm ướt, hắn cảm nhận rõ rệt sự mềm mại lạ kỳ của từng lớp xơ dướng Kinh Bắc quyện chặt vào nhựa sắn dây thanh khiết. Dưới từng đường miết cẩn trọng, mặt giấy dó dần phẳng lỳ, căng tràn sức sống, phát ra những tiếng xột xoạt êm ái như lời ru của sông nước. Mỗi nhát miết là một lần hắn tự gột rửa tâm can, cảm tạ sự bao dung che chở của chốn điền viên.

— Chú Tiêu gầy ơi! Chú nhìn này!

Một giọng nói trong trẻo tựa tiếng chim non cắt ngang sự tĩnh lặng. Bé Mộc Miên hai búi tóc củ hành lúc lắc, đôi chân thoăn thoắt chạy từ trong ngõ nhỏ ra sân đình. Trên hai bàn tay nhỏ xíu lấm lem bột hồ, cô bé nâng niu một chiếc quạt nan con con, chỉ dài độ một gang tay. Chiếc quạt được ghép từ những mẩu nan tre thừa thô mộc, mặt quạt bồi bằng những mảnh vụn giấy dó ngũ sắc cắt tỉa vụng về nhưng dán vô cùng chắc chắn.Cô bé ngẩng khuôn mặt bầu bĩnh lên khoe — Chú xem quạt của con có đẹp không? Con tự nhặt nan tre chú chẻ hôm trước, rồi xin mẩu giấy vụn của bác Mai nương để dán đấy. Con cũng mang ra phơi sương sớm giống quạt của Cụ cố này!

Kính Du nhìn chiếc quạt nan nhỏ bé mà xúc động nghẹn ngào. Hắn ngồi xổm xuống, xoa nhẹ lên mái tóc mềm của cô bé, mỉm cười đầm ấm — Khéo tay lắm, quạt của Mộc Miên vừa xinh xắn lại vừa chắc chắn. Cụ cố nhìn thấy nhất định sẽ khen con.

Mai nương cùng mấy chị em thợ quạt đứng quanh giàn phên nứa nhìn cảnh tượng ấy, bất giác bật cười rạng rỡ. Tiếng cười trong trẻo hòa cùng tiếng gió sông xao xác qua rặng tre ngà, xua tan đi mọi nhọc nhằn, cay đắng từng đè nặng lên những kiếp người tha hương, lỡ làng. Sân đình Thanh Ba bừng lên hơi ấm chan hòa của tình thân ruột thịt.

Nắng sớm bắt đầu chiếu xiên qua màn sương, dát lên mặt quạt đại bản một màu vàng óng ả. Lớp sương thu dần tan biến, để lại mặt giấy dó căng phẳng, mịn màng và đanh chắc như da thuộc.

Cụ Quách Tố Nhàn khẽ gật đầu hài lòng. Cụ quay người về phía chiếc bàn gỗ nhỏ đặt góc hiên đình, nơi có một nghiên đá cổ và thỏi chu sa đã mài sẵn thành ngấn mực son đỏ thắm từ tinh mơ. Cụ vươn tay cầm lấy ngọn bút lông cán trúc, nhúng đẫm mực son rồi quay sang nhìn Kính Du với ánh mắt gửi gắm — Chiếc quạt bách niên này làm ra để cầu phúc cho muôn dân, che mát cho đời. Hôm nay mọi công đoạn bách nghệ đã vẹn toàn, chỉ còn thiếu nét chữ định danh. Cháu Du, con vốn xuất thân Nho nhã, hiểu rõ đạo lý cương thường. Con hãy thay mặt xưởng Diệp Lạc, đại diện cho lớp hậu sinh, đề lên đây hai chữ để dâng hội làng.

Kính Du bàng hoàng, vội chắp tay lùi lại — Cụ bà… con là kẻ mang tội được tha bổng, tài hèn đức mọn, sao dám mạo muội cầm bút trước anh linh của làng nghề?

— Xưa kia dẫu có lầm đường, nhưng tâm ngay thì nét chữ sẽ sáng, — Cụ Quách ôn tồn bảo, ánh mắt chan chứa niềm tin cậy khôn cùng. — Chiếc quạt này đứng vững được qua giông bão, cũng là nhờ có tấm lòng xả thân và sự thức tỉnh của con. Cầm lấy đi, chớ phụ lòng mong mỏi của già và chị em trong xưởng.

Mai nương cũng mỉm cười gật đầu khích lệ — Chú em cứ tự tin viết đi. Nét chữ của người đã thấu lẽ đời mới là nét chữ quý nhất.

Nhìn quanh những ánh mắt chan chứa tình thương của mọi người, Kính Du nuốt nghẹn nỗi xúc động vào lòng. Hắn bước tới trước giàn phơi, cúi mình đón lấy ngọn bút lông từ tay cụ Quách. Bàn tay từng run rẩy vì tội lỗi nay trầm tĩnh, vững vàng lạ thường.

Hắn điều hòa hơi thở, nghiêng ngọn bút lông, cẩn trọng chấm mực son thắm đượm. Hướng mũi bút về phía góc trên cùng của chiếc quạt bách niên, nơi ánh nắng sớm rọi thẳng vào thớ giấy thấu quang, Kính Du phóng bút hạ những nét chữ chân phương, vuông vắn và khoáng đạt.

Hai chữ “BÌNH AN” hiện lên đỏ thắm, rực rỡ và thanh thoát giữa nền giấy dó ngà ngọc.

Ngọn bút lông vừa dứt nét son cuối cùng nhấc lên khỏi mặt giấy đanh mịn, bỗng từ phía đầu bến sông Lục, một hồi chiêng đồng vang lên ngân nga, tiếp nối là ba hồi trống lệnh trầm hùng dội vang khắp triền đê. Tiếng chiêng trống rộn rã báo hiệu ngày hội lớn của làng Thanh Ba mừng đại thọ một trăm mười sáu tuổi của cụ Quách Tố Nhàn đã chính thức bắt đầu.