Chương 17: Phân Tầng Thấu Quang

Hơi sương lạnh buốt của dòng sông Lục phả qua khe liếp gian nhà chính khi hồi chuông sớm từ ngôi chùa cổ phía đầu trấn vừa điểm. Cụ Quách Tố Nhàn đứng bên chõng tre, dõi mắt trông theo bóng dáng Mai nương gánh đôi bồ nan quạt phế liệu, bên trong giấu kín chiếc tráp gỗ đào bọc vải thô, thoăn thoắt bước ra ngõ đê dẫn về phía bến đò ngang.

Tiếng then cổng khẽ cài lại. Cụ Quách quay vào trong, khẽ cất lời gọi — Cháu Du, khêu thêm bấc đèn dầu trên án thư lại đây. Trời sắp tỏ rồi, xưởng ta nổi lửa quấy lại âu hồ, không để lỡ mất tiết trời êm dịu này.

Tiêu Kính Du bước ra từ chái đông, sắc mặt vẫn còn vương nét nhợt nhạt sau những canh giờ căng thẳng, vết xước nơi cổ đã khô mày. Hắn cung kính cúi đầu — Dạ, Cụ bà. Cháu đã gạn xong nước mưa trong chum sành, than hoa dưới bếp cũng bén đượm rồi ạ.

Khoảng sân gạch của xưởng Diệp Lạc dần bừng lên trong ánh rạng đông. Mấy chị em thợ quạt chia nhau quét dọn hiên nhà, khung nan tre dài năm thước của chiếc quạt đại bản Bách Niên An Lạc được khiêng đặt ngay ngắn trên chiếc sập gụ giữa gian xưởng. Mùi hồ nếp cái hoa vàng quyện với nước cốt củ sắn dây đun liu riu tỏa hương ngòn ngọt, ấm sực khắp gian phòng, xua tan nỗi âu lo lẩn khuất trong từng kẽ liếp.

Cụ Quách ngồi xuống chiếc ghế mây con quen thuộc, đặt lên mặt bàn phẳng phiến đá mài nhẵn thín. Từ chiếc túi vải chàm bên hông, cụ cẩn trọng lấy ra nửa khối đá hoa bọc đồng giả tạo cùng bức mật chiếu ngụy tạo — những thứ cụ đã giữ kín từ đêm Kính Du lén đem vào giấu nơi kho chái tây. Kế đó, cụ trải phẳng tờ văn khế cổ mang dấu triện son nội đình bảy mươi năm trước.

Cụ Quách ngước mắt nhìn Kính Du, từ tốn nói — Cháu Du, lại gần đây. Trước khi phết hồ bồi lớp giấy thứ nhất lên khung quạt bách niên, già muốn cháu tận mắt nhìn thấu lớp giấy này. Nghề quạt nan bồi giấy dó trọng nhất ở chữ “thấu”. Nan tre phải thẳng, giấy bồi phải phẳng, và lòng người thợ thì không được mờ ám.

Kính Du bước tới bên bàn, hai bàn tay đan chặt vào nhau, chăm chú nhìn từng vật phẩm bày trước mắt.

Cụ Quách nâng ngọn đèn dầu hạt đỗ lại gần, khẽ tách mép một tờ giấy dó Kinh Bắc loại mỏng như cánh ve. Bàn tay cụ gầy guộc nổi rõ từng khớp xương, vậy mà khi miết lên mép giấy lại êm ru, nhẹ nhàng tựa hồ lông ngỗng lướt trên mặt nước. Cụ đặt tờ văn khế cổ bảy mươi năm trước lên trên ngọn đèn.

Dưới ánh lửa vàng rực xuyên qua từng thớ sợi dướng trắng ngà, dấu triện son phượng hoàng nội đình hiện lên rực rỡ, đường nét chim loan múa lượn thanh thoát, từng góc cạnh triện son ăn sâu vào xơ giấy cổ, dẫu trải qua bảy mươi năm sương gió vẫn ngời ngời khí tiết trang nghiêm.

Đoạn, cụ Quách đặt bức mật chiếu ngụy tạo cùng nửa khối đá hoa bọc đồng kề sát bên. Dưới ánh sáng thấu quang, những vết lem luốc của mực son pha tạp lập tức lộ rõ. Nét khắc trên mặt đá hoa bọc đồng thô thiển, đường diềm phượng hoàng cụt ngủn, xơ giấy dó mới nhuộm khói giả cổ bị mực đọng thành từng vệt thâm đen, bết dính loang lổ.— Cháu nhìn xem, — giọng cụ Quách trầm ấm, rành rọt từng tiếng giữa chái nhà yên ắng. — Giấy dó thật ngâm nước vôi trong, giã bằng cối đá, thớ dướng đan cài chặt chẽ như tình nghĩa xóm làng. Dấu triện son hoàng cung khắc từ ngọc tỷ thật thì sắc sảo, thanh nhã, mực son chu sa thấm tận ruột giấy mà không nhòe thớ. Còn mảnh đá hoa bọc đồng này thô kệch, vết đục nham nhở, dùng mực tạp đóng lên tờ giấy dó non dối trá. Kẻ ngụy tạo có thể gạt được mắt trần nơi bóng tối, nhưng há giấu nổi ánh lửa soi qua thớ giấy phân tầng?

Kính Du nhìn trân trối vào hai vết triện son đối lập dưới ánh đèn, đôi vai gầy run lên từng chặp. Hắn như thấy rõ toàn bộ những lời dụ dỗ ngọt ngào, những mưu toan kích động của đám gia tướng tàn dư bấy lâu nay bỗng chốc vỡ tan thành tro bụi. Sự dối trá rành rành ngay trước mắt, không còn một kẽ hở nào để chấp niệm bấu víu.

— Cụ bà... — Kính Du nghẹn ngào, hai gối khuỵu xuống nền gạch mát lạnh. — Cháu u mê quá đỗi! Mấy năm ròng rã cháu ôm mối hận thù hư ảo, cứ ngỡ mình gánh vác mối thù của tổ tiên, nào ngờ chỉ là con cờ trong tay lũ người mưu đồ phản nghịch. Nếu không có lòng bao dung của Cụ bà chỉ dạy, cháu đã vùi thân nơi vực thẳm tội lỗi...

Cụ Quách nhẹ nhàng đặt phiến giấy xuống, đưa mắt nhìn người thanh niên đang quỳ dưới chân mình, ánh mắt đong đầy sự cảm thông của bậc trưởng lão đã đi qua dâu bể — Biết được chỗ sai mà sửa, ấy là cái phúc lớn nhất đời người. Nước sông Lục đục ngầu phù sa rồi cũng có lúc lắng trong, cớ sao lòng người lại cứ mãi khuấy bùn lên mà tự làm khổ mình? Đứng dậy đi cháu, giữ lấy đôi bàn tay sạch để cùng chị em bồi cho xong mặt quạt.

Tiếng bước chân gấp gáp ngoài ngõ cắt ngang lời cụ. Cánh cổng gỗ kẹp mở hé, Mai nương nhanh nhẹn bước vào, hai ống quần xắn cao còn lấm tấm bùn non nơi bờ đê. Gương mặt người phụ nữ từng trải ánh lên niềm an tâm rõ rệt. Chị bước nhanh vào gian giữa, khẽ nghiêng mình thưa — Thưa Cụ bà, con đã gặp được quan Tri huyện rồi ạ! Quan phụ mẫu xem xong chiếc thẻ bài sắt và thư tay của Cụ thì kinh ngạc lắm. Ngài đã hạ lệnh cho huyện úy lập tức điều hai mươi nha binh cải trang thành dân chài, chèo thuyền nan ngầm áp sát bãi bồi sau xưởng từ giờ Thân. Ngoài ra, quan còn cử người giám sát chặt chẽ mọi động tĩnh của Đỗ Thất bên đ**m tuần, quyết không để một tên nghịch tặc nào lọt lưới!

Cụ Quách khẽ gật đầu, nét mặt vẫn bình thản như mặt nước mùa thu — Tốt lắm. Trời cao có mắt, lòng người hướng thiện thì lẽ phải ắt được che chở. Chị em ta cứ an lòng làm việc.

Suốt buổi trưa và buổi chiều hôm ấy, xưởng Diệp Lạc vẫn vang lên những âm thanh quen thuộc của làng nghề bách nghệ. Kính Du cẩn thận bưng từng âu hồ ấm, kính cẩn đỡ từng nan tre lớn để cụ Quách cùng Mai nương vuốt phẳng từng nếp giấy dó phân tầng lên khung quạt đại bản. Từng lớp giấy mỏng manh quyện lấy nan tre già ngâm bùn, dần dần kết thành một khối vững chãi, phẳng phiu như tấm bình phong che chở bình yên.

Hoàng hôn buông xuống nhanh chóng, nhuộm tím ngắt dải phù sa ven sông. Gió bấc bắt đầu tràn về, thổi ràn rạt qua rặng tre già đầu bến.

Bé Mộc Miên bưng âu cháo hoa tía tô vào chái đông rồi ngoan ngoãn nép sau lưng mẹ. Cả xưởng quạt Diệp Lạc chìm dần vào tĩnh mịch, ngọn đèn dầu nơi gian chính được vặn nhỏ bấc, hắt ra thứ ánh sáng leo lét mờ ảo qua kẽ liếp.

Đêm dần về khuya. Làn sương lạnh từ sông Lục dâng lên đặc quánh, nuốt chửng những rặng ngô đồng ven bãi bồi. Giữa không gian vắng lặng như tờ, bỗng vang lên những tiếng bước chân lạo xạo giẫm lên lá khô, mỗi lúc một dồn dập, lén lút áp sát bờ giậu sau xưởng.