Chương 11: Ánh Lửa Soi Thớ Dó

Gian buồng giữa chìm trong một cõi lặng tờ đến mức nghe rõ từng hạt bụi li ti khẽ rơi trên mặt án thư gỗ mun. Tiêu Kính Du đứng sững như pho tượng mục, bờ vai gầy rũ xuống, hai bàn tay buông thõng run lên bần bật trong làn gió sớm luồn qua khe liếp. Ánh mắt hắn vẫn găm chặt vào vết son chu sa cổ kính, đồng tử co thắt lại giữa muôn vàn bẽ bàng và cay đắng.

Cụ Quách Tố Nhàn không mở lời gặng hỏi một câu, cũng chẳng đưa mắt nhìn thẳng vào vẻ mặt tái mét của chàng trai trẻ. Cụ thong thả nhấc ngọn đèn dầu lạc đặt trên đôn gỗ lại gần mép bàn. Bấc đèn khẽ lách tách nổ một tiếng giòn tan, tỏa ra quầng sáng vàng dịu soi tỏ từng đường nét trên mặt giấy cổ.

— Đừng sợ làm rách — giọng cụ trầm ấm, chậm rãi như giọt nước rơi vào lòng giếng — Lại gần đây nhìn cho rõ, cháu Du.

Kính Du giật thót người, bờ môi mím chặt run rẩy, ngập ngừng tiến thêm nửa bước rồi dừng lại, đầu cúi gằm như kẻ phạm tội chờ ngày tuyên án. Cụ Quách nghiêng đĩa đèn, rọi luồng sáng ấm áp xiên qua mép tờ văn khế bảy mươi năm trước — Nhìn kỹ thớ dướng này xem. Giấy dó thượng hạng của đất Kinh Bắc xưa vốn được giã bằng tay hàng vạn chày, sợi dướng đan cài khít khao như màng nhện nước. Khi đem soi ngược bóng đèn, ánh sáng xuyên qua đều tăm tắp, không có chỗ nào vón cục hay gợn sạn.

Ngón tay thô ráp của bà lão nhẹ nhàng lướt trên mặt son đỏ, dừng lại ngay góc viền chạm hình mây cuộn — Dấu triện nội đình khắc trên ngọc tỉ thật cũng thuận theo cái lý ấy. Nét ngọc triều đình cắt gọt tinh vi đến từng sợi râu phượng, cánh mây, dẫu qua bảy mươi năm dãi dầu thì giọt son hạ xuống vẫn thanh thoát, mềm mại như cánh bướm chao lượn trên ngọn sóng. Còn thứ đá tạp bọc đồng của phường thợ vụng, dù có cố mài giũa cho vuông vức, đẽo gọt cho ra dáng hình rồng phượng, thì đường vân vẫn gãy khúc, góc cạnh sứt mẻ thô thiển. Giấy soi dưới lửa sẽ lộ ruột, ngọc đem áp vào son sẽ tỏ lòng ngay hay gian. Già này sống hơn trăm tuổi, thấy người đời chuộng hư danh nhiều khi tự buộc đá vào chân mà ngỡ nhặt được ngọc báu.

Dưới ánh đèn dầu lay lắt, cụ Quách thấy rõ bờ môi dưới của Kính Du cắn chặt đến rớm máu, hai đầu gối hắn run rẩy như sắp khuỵu xuống nền gạch. Vẻ kiêu ngạo sắc lạnh ngày nào giờ tan biến sạch, chỉ còn lại sự bẽ bàng và vụn vỡ của một kẻ vừa nhận ra thứ chấp niệm bấy lâu mình tôn thờ thực chất chỉ là một ảo vọng xót xa.

Đúng lúc ấy, ngoài sân vang lên tiếng bước chân rộn rã cùng tiếng cười giòn tan của bé Mộc Miên. Mai nương cất tiếng gọi với vào từ chái bếp — Cụ bà ơi, nồi cháo hoa ban sáng chín nhừ rồi, chị em ngoài xưởng đã chuẩn bị xong dây gai nẹp khung quạt đại bản rồi ạ!

Cụ Quách điềm đạm gấp tờ văn khế cổ lại, cẩn thận đặt vào ngăn tráp gỗ đào, khóa chốt mây rồi mới chống gậy đứng dậy. Cụ nhìn Kính Du, ánh mắt hiền từ bao dung như chẳng hề hay biết về bọc đá hoa bọc đồng vẫn còn nằm sâu dưới đáy tráp — Chuyện cũ đã qua như dòng nước chảy dưới chân cầu. Giờ lo việc trước mắt đã. Cháu Du, ra phụ Mai nương đem một trăm lẻ tám nan tre đã gắn khung sơ bộ ra giàn đón gió nam cho khô hồ nẹp.

Kính Du nuốt nghẹn nơi cổ họng, cúi rạp đầu — Dạ... cháu... cháu xin vâng lời Cụ bà.

Giọng hắn nghẹn đặc, chẳng còn chút sắc nhọn, ngạo nghễ như ngày đầu mới dạt vào bến sông. Hắn lẳng lặng bước thụt lùi ra khỏi gian phòng, dáng dấp gầy gò khẽ khom xuống, mang theo nỗi tủi hổ cùng cực và sự dằn vặt khôn nguôi cào xé tâm can.Ngoài khoảng sân gạch rêu phong, ánh nắng thu trải dài vàng ươm như mật mía. Chiếc khung quạt đại bản dài năm thước, gồm một trăm lẻ tám thanh nan tre đặc ruột đã được khớp mộng sơ bộ, nằm uy nghi trên đôi giá đỡ bằng gỗ nghiến. Mai nương cùng ba thợ nữ đang dùng dải vải xô thấm nước vôi trong lau sạch từng khớp nối.

Thấy Kính Du bước ra với đôi mắt đỏ hoe và dáng vẻ lúng túng, Mai nương không tra hỏi, chỉ hất cằm về phía đầu giá đỡ — Tiêu tú tài, đằng ấy đỡ lấy đầu cán quạt. Nhấc nhẹ tay thôi, nan tre ngâm bùn dẻo thật đấy nhưng mộng chốt chưa khô keo, sẩy tay một cái là xô lệch cả trăm nan.

Kính Du vội vàng đưa hai tay nắm lấy thân cán tre. Thớ tre già nhẵn bóng, mát lạnh trong lòng bàn tay gầy gò của hắn. Hắn cẩn thận nín thở, nương theo từng nhịp bước của Mai nương, cùng khiêng giàn nan vươn dài năm thước đặt ngay ngắn lên giàn phên nứa giữa sân để đón ngọn gió nam từ bãi bồi thổi tới.

Bé Mộc Miên lon ton chạy theo sau, tay cầm chiếc chổi đót nhỏ quét sạch từng cọng rác vụn vương quanh chân giàn. Con bé ngước nhìn Kính Du, cười toe toét — Chú Tiêu gầy giỏi quá, nan quạt nặng thế mà chú khiêng không nghiêng tí nào!

Trước nụ cười ngây thơ của đứa trẻ, Kính Du bối rối né tránh ánh mắt, vội vã quay mặt đi. Hắn cúi rạp người giả đò kiểm tra từng khớp nẹp tre dưới giàn phên để che giấu ngấn nước mắt đang ứ nghẹn nơi khóe mi. Từ ngạch cửa gian giữa, cụ Quách khẽ buông tiếng thở dài nhẹ nhõm khi thấy chàng trai trẻ bắt đầu biết cúi mình đón nhận sự chở che mộc mạc nơi thôn dã.

Gió nam phe phẩy làm những thanh nan tre rung rinh, phát ra tiếng reo lách cách trầm bổng như tiếng đàn cầm giữa trưa vắng.

Khi bóng chiều tà dần buông xuống bãi bồi ven sông Lục, ráng đỏ nơi chân trời bỗng chuyển sang sắc tím sẫm ngột ngạt. Không khí oi ả lạ thường ùa về bao trùm khắp xóm vạn chài. Cụ Quách Tố Nhàn chống gậy gỗ đào bước ra đứng tựa bên hiên đông, phóng tầm mắt nhìn về phía ngã ba sông.

Mặt nước sông Lục vốn phẳng lặng êm ả mọi ngày giờ đây bắt đầu sủi bọt đục ngầu, cuộn tròn những xoáy nước hung hãn. Phía thượng nguồn xa tít tắp, từng mảng mây đen kịt như mực tàu từ đỉnh núi giăng kín góc trời, cuồn cuộn đổ về như thác lũ. Từng đàn chim bói cá nháo nhác chao lượn rạp sát mặt nước phù sa để tìm nơi trú ẩn.

Từ mé rừng tre đầu trấn, tiếng sấm rền rĩ vọng lại nghe trầm đục, nghẹn ngào như tiếng trống trận thúc giục từ lòng đất. Một luồng khí lạnh tanh mùi phù sa xộc thẳng vào mũi.

— Thời tiết trở chứng rồi — cụ Quách khẽ thầm thì, hàng mày bạc nhíu lại đầy lo âu — Giữa tiết thu thế này mà sấm động hướng đoài, ắt có mưa giông trái mùa đổ xuống bến sông.

Lời cụ vừa dứt, một cơn gió lốc bất thần từ bờ sông thốc ngược lên, thổi bạt những ngọn tre ven rào uốn cong rạp sát mặt đất. Bụi rơm khô và lá dướng bay mù mịt khắp khoảng sân gạch. Giàn nan tre một trăm lẻ tám thanh dài năm thước rung lên bần bật, kêu răng rắc từng hồi như muốn bung khỏi mộng nẹp.

Ngoài bến đò bãi bồi, từng đợt sóng đục ngầu gầm gào réo sôi, nước sông Lục bắt đầu sôi sục dâng tràn mấp mé mép bờ, chực cuốn phăng mọi thứ vào lòng nước xiết.